Language

ENहिગુ
Scripture Library

Śivapurāṇa, Books 1 and 7 · Chapter 7.2.15

7.2.15.1

1 nāśayuktānityarthaḥ
oṃ iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāmuttarakhaṃḍe pañcākṣaramahimavarṇanaṃ nāma caturdaśodhyāyaḥ
Chapter 15
śrīkṛṣṇa uvāca
bhagavānmaṃtramāhātmyaṃ bhavatā kathitaṃ prabho
tatprayogavidhānaṃ ca sākṣācchrutisamaṃ yathā

7.2.15.2

idānīṃ śrotumicchāmi śivasaṃskāramuttamam
maṃtrasaṃgrahaṇe kiṃcitsūcitanna tu vismṛtam

7.2.15.3

upamanyuruvāca
hanta te kathayiṣyāmi sarvapāpaviśodhanam
saṃskāraṃ paramaṃ puṇyaṃ śivena patibhāṣitam

7.2.15.4

samyak kṛtādhikāraḥ syātpūjādiṣu naro yataḥ
saṃskāraḥ kathyate tena ṣaḍadhvapariśodhanam

7.2.15.5

dīyate yena vijñānaṃ kṣīyate pāśabaṃdhanam
tasmātsaṃskāra evāyaṃ dīkṣetyapi ca kathyate

7.2.15.6

śāṃbhavī caiva śāktī ca māṃtrī caiva śivāgame
dīkṣopadiśyate tredhā śivena paramātmanā

7.2.15.7

gurorālokamātreṇa sparśātsaṃbhāṣaṇādapi
sadyassaṃjñā bhavejjaṃtoḥ pāśopakṣayakāriṇī

7.2.15.8

sā dīkṣā śāṃbhavī proktā sā punarbhidyate dvidhā
tīvrā tīvratarā ceti pāśo pakṣayabhedataḥ

7.2.15.9

yayā syānnirvṛtiḥ sadyassaiva tīvratarā matā
561b
tīvrā tu jīvatotyaṃtaṃ puṃsaḥ pāpaviśodhikā

7.2.15.10

śaktī jñānavatī dīkṣā śiṣyadehaṃ praviśya tu
guruṇā yogamārgeṇa kriyate jñānacakṣuṣā

7.2.15.11

māṃtrī kriyāvatī dīkṣā kuṃḍamaṃḍalapūrvikā
maṃdamaṃdataroddeśātkartavyā guruṇā bahiḥ

7.2.15.12

śaktipātānusāreṇa śiṣyo 'nugrahamarhati
śaivadharmānusārasya tanmūlatvātsamāsataḥ

7.2.15.13

yatra śaktirna patitā tatra śuddhirna jāyate
na vidyā na śivācāro na muktirna ca siddhayaḥ

7.2.15.14

tasmālliṃgāni saṃvīkṣya śaktipātasya bhūyasaḥ
jñānena kriyayā vātha guruśśiṣyaṃ viśodhayet

7.2.15.15

yo 'nyathā kurute mohātsa vinaśyati durmatiḥ
tasmātsarvaprakāreṇa guruḥ śiṣyaṃ parīkṣayet

7.2.15.16

lakṣaṇaṃ śaktipātasya prabodhānaṃdasaṃbhavaḥ
sā yasmātparamā śaktiḥ prabodhānaṃdarūpiṇī

7.2.15.17

ānaṃdabodhayorliṃgamaṃtaḥkaraṇavikriyāḥ
yathā syātkaṃparomāṃcasvaranetrāṃgavikriyāḥ

7.2.15.18

śiṣyopi lakṣaṇairebhiḥ kuryādguruparīkṣaṇam
tatsaṃparkaiḥ śivārcādau saṃgatairvātha tadgataiḥ

7.2.15.19

śiṣyastu śikṣaṇīyatvādgurorgauravakāraṇāt
tasmātsarvaprayatnena gurorgauravamācaret

7.2.15.20

yo gurussa śivaḥ prokto yaḥ śivaḥ sa guruḥ smṛtaḥ
gururvā śiva evātha vidyākāreṇa saṃsthitaḥ

7.2.15.21

yathā śivastathā vidyā yathā vidyā tathā guruḥ
śivavidyā gurūṇāṃ ca pūjayā sadṛśaṃ phalam

7.2.15.22

sarvadevātmakaścāsau sarvamaṃtramayo guruḥ
tasmātsarvaprayatnena yasyājñāṃ śirasā vahet

7.2.15.23

śreyo 'rthī yadi gurvājñāṃ manasāpi na laṃghayet
gurvājñāpālako yasmājjñānasaṃpattimaśnute

7.2.15.24

gacchaṃstiṣṭhansvapanbhuṃjannānyatkarma samācaret
samakṣaṃ yadi kurvīta sarvaṃ cānujñayā guroḥ

7.2.15.25

gurorgṛhe samakṣaṃ vā na yatheṣṭāsano bhavet
gururdevo yataḥ sākṣāttadgṛhaṃ devamandiram

7.2.15.26

pāpināṃ ca yathā saṃgāttatpāpātpatito bhavet
yatheha vahnisaṃparkānmalaṃ tyajati kāṃcanam

7.2.15.27

tathaiva gurusaṃparkātpāpaṃ tyajati mānavaḥ
yathā vahnisamīpastho ghṛtakumbho vilīyate

7.2.15.28

tathā pāpaṃ vilīyeta hyācāryasya samīpataḥ
yathā prajvalito vahniḥ śuṣkamārdraṃ ca nirdahet

7.2.15.29

tathāyamapi saṃtuṣṭo guruḥ pāpaṃ kṣaṇāddahet
manasā karmaṇā vācā guroḥ krodhaṃ na kārayet

7.2.15.30

tasya krodhena dahyaṃte hyāyuḥśrījñānasatkriyāḥ
tatkrodhakāriṇo ye syusteṣāṃ yajñāśca niṣphalāḥ

7.2.15.31

562a
yamaśca niyamāścaiva nātra kāryā vicāraṇā
gurorviruddhaṃ yadvākyaṃ na vadejjātucinnaraḥ

7.2.15.32

vadedyadi mahāmohādrauravaṃ narakaṃ vrajet
manasā karmaṇā vācā gurumuddiśya yatnataḥ

7.2.15.33

śreyorthī cennaro dhīmānna mithyācāramācaret
gurorhitaṃ priyaṃ kuryādādiṣṭo vā na vā sadā

7.2.15.34

asamakṣaṃ samakṣaṃ vā tasya kāryaṃ samācaret
itthamācāravānbhakto nityamudyuktamānasaḥ

7.2.15.35

gurupriyakaraḥ śiṣyaḥ śaivadharmāṃstato 'rhati
guruścedguṇavānprājñaḥ paramānaṃdabhāsakaḥ

7.2.15.36

tattvavicchivasaṃsakto muktido na tu cāparaḥ
saṃvitsaṃjananaṃ tattvaṃ paramānaṃdasaṃbhavam

7.2.15.37

tattattvaṃ viditaṃ yena sa evānaṃdadarśakaḥ
na punarnāmamātreṇa saṃvidārahitastu yaḥ

7.2.15.38

anyonyaṃ tārayennaukā kiṃ śilā tārayecchilām
etasyā nāmamātreṇa muktirvai nāmamātrikā

7.2.15.39

yaiḥ punarviditaṃ tattvaṃ te muktā mocayantyapi
tattvahīne kuto bodhaḥ kuto hyātmaparigrahaḥ

7.2.15.40

parigrahavinirmuktaḥ paśurityabhidhīyate
paśubhiḥ preritaścāpi paśutvaṃ nātivartate

7.2.15.41

tasmāttattvavideveha mukto mocaka iṣyate
sarvalakṣaṇasaṃyuktaḥ sarvaśāstravidapyayam

7.2.15.42

sarvopāyavidhijño 'pi tattvahīnastu niṣphalaḥ
yasyānubhavaparyaṃtā buddhistattve pravartate

7.2.15.43

tasyāvalokanādyaiśca parānando 'bhijāyate
tasmādyasyaiva saṃparkātprabodhānaṃdasaṃbhavaḥ

7.2.15.44

guruṃ tameva vṛṇuyānnāparaṃ matimānnaraḥ
sa śiṣyairvinayācāracaturairucito guruḥ

7.2.15.45

yāvadvijñāyate tāvatsevanīyo mumukṣubhiḥ
jñāte tasminsthirā bhaktiryāvattattvaṃ samāśrayet

7.2.15.46

na tu tattvaṃ tyajejjātu nopekṣeta kathaṃcana
yatrānaṃdaḥ prabodho vā nālpamapyupalabhyate

7.2.15.47

vatsarādapi śiṣyeṇa so 'nyaṃ gurumupāśrayet
gurumanyaṃ prapanne 'pi nāvamanyeta paurvikam
gurorbhrātḥṃstathā putrānbodhakānprerakānapi

7.2.15.48

tatrādāvupasaṃgamya brāhmaṇaṃ vedapāragam
gurumārādhayetprājñaṃ śubhagaṃ priyadarśanam

7.2.15.49

sarvābhayapradātāraṃ karuṇākrāṃtamānasam
toṣayettaṃ prayatnena manasā karmaṇā girā

7.2.15.50

tāvadārādhayecchiṣyaḥ prasannosau bhavedyathā
tasminprasanne śiṣyasya sadyaḥ pāpakṣayo bhavet

7.2.15.51

tasmāddhanāni ratnāni kṣetrāṇi ca gṛhāṇi ca
bhūṣaṇāni ca vāsāṃsi yānaśayyāsanāni ca

7.2.15.52

etāni gurave dadyādbhaktyā vittānusārataḥ
562b
vittaśāṭhyaṃ na kurvīta yadīcchetparamāṃ gatim

7.2.15.53

sa eva janako mātā bhartā bandhurdhanaṃ sukham
sakhā mitraṃ ca yattasmātsarvaṃ tasmai nivedayet

7.2.15.54

nivedya paścātsvātmānaṃ sānvayaṃ saparigraham
samarpya sodakaṃ tasmai nityaṃ tadvaśago bhavet

7.2.15.55

yadā śivāya svātmānaṃ dattavān deśikātmane
tadā śaivo bhaveddehī na tato 'sti punarbhavaḥ

7.2.15.56

guruśca svāśritaṃ śiṣyaṃ varṣamekaṃ parīkṣayet
brāhmaṇaṃ kṣatriyaṃ vaiśyaṃ dvivarṣaṃ ca trivarṣakam

7.2.15.57

prāṇadravyapradānādyairādeśaiśca samāsamaiḥ
uttamāṃścādhame kṛtvā nīcānuttamakarmaṇi

7.2.15.58

ākruṣṭāstāḍitā vāpi ye viṣādaṃ na yāntyapi
te yogyāḥ saṃyatāḥ śuddhāḥ śivasaṃskārakarmaṇi

7.2.15.59

ahiṃsakā dayāvaṃto nityamudyuktacetasaḥ
amānino buddhimaṃtastyaktaspardhāḥ priyaṃvadāḥ

7.2.15.60

ṛjavo mṛdavaḥ svacchā vinītāḥ sthiracetasaḥ
śaucācārasamāyuktāḥ śivabhaktā dvijātayaḥ

7.2.15.61

evaṃ vṛttasamopetā vāṅmanaḥkāyakarmabhiḥ
śodhyā bodhyā yathānyāyamiti śāstreṣu niścayaḥ

7.2.15.62

nādhikāraḥ svato nāryāḥ śivasaṃskārakarmaṇi
niyogādbharturastyeva bhaktiyuktā yadīśvare

7.2.15.63

tathaiva bhartṛhīnāyā putrāderabhyanujñayā
adhikāro bhavatyeva kanyāyāḥ piturājñayā
śūdrāṇāṃ martyajātīnāṃ patitānāṃ viśeṣataḥ

7.2.15.64

tathā saṃkarajātīnāṃ nādhvaśuddhirvidhīyate
taipyakṛtrimabhāvaścecchive paramakāraṇe

7.2.15.65

pādodakapradānādyaiḥ kuryuḥ pāpaviśodhanam
atrānulomajātā ye yuktā eva dvijātiṣu

7.2.15.66

teṣāmadhvaviśuddhyādi kuryānmātṛkulocitam
yā tu kanyā svapitrādyaiśśivadharme niyojitā

7.2.15.67

sā bhaktāya pradātavyā nāparāya virodhine
dattā cetpratikūlāya pramādādbodhayetpatim

7.2.15.68

aśaktā taṃ parityajya manasā dharmamācaret
yathā munivaraṃ tyaktvā patimatriṃ pativratā

7.2.15.69

kṛtakṛtyā 'bhavatpūrvaṃ tapasārādhya śaṅkaram
yathā nārāyaṇaṃ devaṃ tapasārādhya pāṃḍavān

7.2.15.70

patīṃllabdhavatī dharme gurubhirna niyojitā
asvātantryakṛto doṣo nehāsti paramārthataḥ

7.2.15.71

śivadharme niyuktāyāśśivaśāsanagauravāt
bahunātra kimuktena yo 'pi ko 'pi śivāśrayaḥ

7.2.15.72

saṃskāryo gurvadhīnaścetsaṃskriyā na prabhidyate
gurorālokanādeva sparśātsaṃbhāṣaṇādapi

7.2.15.73

563a
yasya saṃjāyate prajñā tasya nāsti parājayaḥ
manasā yastu saṃskāraḥ kriyate yogavartmanā

7.2.15.74

sa neha kathito guhyo guruvaktraikagocaraḥ
kriyāvānyastu saṃskāraḥ kuṃḍamaṃḍapapūrvakaḥ
sa vakṣyate samāsena tasya śakyo na vistaraḥ

Original text: Śivapurāṇa, Books 1 and 7 · Edition: Venkatesvara Steam Press, Bombay (c. 1920) · Data entry Jun Takashima · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc