Language

ENहिગુ
Scripture Library

Śivapurāṇa, Books 1 and 7 · Chapter 7.2.10

7.2.10.1

oṃ iti śrīśivamahāpu-- saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāmuttarakhaṇḍe śivasya yogāvatāravarṇanaṃ nāma navamo 'dhyāyaḥ
Chapter 10
kṛṣṇa uvāca
bhagavansarvayogīṃdra gaṇeśvara munīśvara
ṣaḍānanasamaprakhya sarvajñānanidhe guro

7.2.10.2

prāyastvamavatīryorvyāṃ pāśavicchittaye nṛṇām
maharṣivapurāsthāya sthito 'si parameśvara

7.2.10.3

anyathā hi jagatyasmin devo vā dānavo 'pi vā
tvattonyaḥ paramaṃ bhāvaṃ ko jānīyācchivātmakam

7.2.10.4

tasmāttava mukhodgīrṇaṃ sākṣādiva pinākinaḥ
śivajñānāmṛtaṃ pītvā na me tṛptamabhūnmanaḥ

7.2.10.5

sākṣātsarvajagatkarturbharturaṃkaṃ samāśritā
bhagavankinnu papraccha bhartāraṃ parameśvarī

7.2.10.6

upamanyuruvāca
sthāne pṛṣṭaṃ tvayā kṛṣṇa tadvakṣyāmi yathātatham
bhavabhaktasya yuktasya tava kalyāṇacetasaḥ

7.2.10.7

mahīdharavare divye maṃdare cārukaṃdare
devyā saha mahādevo divyo dhyānagato 'bhavat

7.2.10.8

tadā devyāḥ priyasakhī susmitāsyā śubhāvatī
phullānyatimanojñāni puṣpāṇi samudāharat

7.2.10.9

tataḥ svamaṃkamāropya devīṃ devavarorahaḥ
alaṃkṛtya ca taiḥ puṣpairāste hṛṣṭataraḥ svayam

7.2.10.10

athāṃtaḥpuracāriṇyo devyo divyavibhūṣaṇāḥ
aṃtaraṃgā gaṇendrāśca sarvalokamaheśvarīm

7.2.10.11

bhartāraṃ paripūrṇaṃ ca sarvalokamaheśvaram
cāmarāsaktahastāśca devīṃ devaṃ siṣevire

7.2.10.12

tataḥ priyāḥ kathā vṛttā vinodāya maheśayoḥ
trāṇāya ca nṛṇāṃ loke ye śivaṃ śaraṇaṃ gatāḥ

7.2.10.13

tadāvasaramālokya sarvalokamaheśvarī
bhartāraṃ paripapraccha sarvalokamaheśvaram

7.2.10.14

devyuvāca
kena vaśyo mahādevo martyānāṃ maṃdacetasām
ātmatattvādyaśaktānāmātmanāmakṛtātmanām

7.2.10.15

īśvara uvāca
na karmaṇā na tapasā na japairnāsanādibhiḥ
na jñānena na cānyena vaśyo 'haṃ śraddhayā vinā

7.2.10.16

śraddhā mayyasti cetpuṃsāṃ yena kenāpi hetunā
vaśyaḥ spṛśyaśca dṛśyaśca pūjyassaṃbhāṣya eva ca

7.2.10.17

sādhyā tasmānmayi śaddhā māṃ vaśīkartumicchatā
śraddhā hetussvadharmasya rakṣaṇaṃ varṇināmiha

7.2.10.18

svavarṇāśramadharmeṇa vartate yastu mānavaḥ
tasyaiva bhavati śraddhā mayi nānyasya kasyacit

7.2.10.19

554b
āmnāyasiddhamakhilaṃ dharmamāśramiṇāmiha
brahmaṇā kathitaṃ pūrvaṃ mamaivājñāpurassaram

7.2.10.20

sa tu paitāmaho dharmo bahuvittakriyānvitaḥ
nātyanta phalabhūyiṣṭhaḥ kleśāyā sasamanvitaḥ
tena dharmeṇa mahatāṃ śraddhāṃ prāpya sudurllabhām

7.2.10.21

varṇino ye prapadyaṃte māmananyasamāśrayāḥ
teṣāṃ sukhena mārgeṇa dharmakāmārthamuktayaḥ

7.2.10.22

varṇāśramasamācāro mayā bhūyaḥ prakalpitaḥ
tasminbhaktimatāmeva madīyānāṃ tu varṇinām

7.2.10.23

adhikāro na cānyeṣāmityājñā naiṣṭhikī mama
tadājñaptena mārgeṇa varṇino madupāśrayāḥ

7.2.10.24

malamāyādipāśebhyo vimuktā matprasādataḥ
paraṃ madīyamāsādya punarāvṛttidurlabham
paramaṃ mama sādharmyaṃ prāpya nirvṛtimāyayuḥ

7.2.10.25

tasmāllabdhvāpyalabdhvā vā varṇadharmaṃ mayeritam
āśritya mama bhaktaścetsvātmanātmānamuddharet

7.2.10.26

alabdhalābha evaiṣa koṭikoṭiguṇādhikaḥ
tasmānme mukhato labdhaṃ varṇadharmaṃ samācaret

7.2.10.27

mamāvatārā hi śubhe yogācāryacchalena tu
sarvāṃtareṣu santyārye saṃtatiśca sahasraśaḥ

7.2.10.28

ayuktānāmabuddhīnāmabhaktānāṃ sureśvari
durlabhaṃ saṃtatijñānaṃ tato yatnātsamāśrayet

7.2.10.29

sā hānistanmahacchidraṃ sa mohassāṃdhamūkatā
yadanyatra śramaṃ kuryānmokṣamārgabahiṣkṛtaḥ

7.2.10.30

jñānaṃ kriyā ca caryā ca yogaśceti sureśvari
catuṣpādaḥ samākhyāto mama dharmassanātanaḥ

7.2.10.31

paśupāśapatijñānaṃ jñānamityabhidhīyate
ṣaḍadhvaśuddhirvidhinā gurvadhīnā kriyocyate

7.2.10.32

varṇāśramaprayuktasya mayaiva vihitasya ca
mamārcanādidharmasya caryā caryeti kathyate

7.2.10.33

maduktenaiva mārgeṇa mayyavasthitacetasaḥ
vṛttyaṃtaranirodho yo yoga ityabhidhīyate

7.2.10.34

aśvamedhagaṇācchreṣṭhaṃ devi cittaprasādhanam
muktidaṃ ca tathā hyetadduṣprāpyaṃ viṣayaiṣiṇām

7.2.10.35

vijiteṃdriyavargasya yamena niyamena ca
pūrvapāpaharo yogo viraktasyaiva kathyate

7.2.10.36

vairāgyājjāyate jñānaṃ jñānādyogaḥ pravartate

7.2.10.37

yogajñaḥ patito vāpi mucyate nātra saṃśayaḥ
dayā kāryātha satatamahiṃsā jñānasaṃgrahaḥ

7.2.10.38

satyamasteyamāstikyaṃ śraddhā ceṃdriyanigrahaḥ
adhyāpanaṃ cādhyayanaṃ yajanaṃ yājanaṃ tathā

7.2.10.39

dhyānamīśvarabhāvaśca satataṃ jñānaśīlatā
ya evaṃ vartate vipro jñānayogasya siddhaye

7.2.10.40

acirādeva vijñānaṃ labdhvā yogaṃ ca viṃdati
555a
dagdhvā dehamimaṃ jñānī kṣaṇājjñānāgninā priye

7.2.10.41

prasādānmama yogajñaḥ karmabaṃdhaṃ prahāsyati
puṇyaḥpuṇyātmakaṃ karmamuktestatpratibaṃdhakam
tasmānniyogato yogī puṇyāpuṇyaṃ vivarjayet

7.2.10.42

phalakāmanayā karmakaraṇātpratibadhyate
na karmamātrakaraṇāttasmātkarmaphalaṃ tyajet

7.2.10.43

prathamaṃ karmayajñena bahiḥ sampūjya māṃ priye
jñānayogarato bhūtvā paścādyogaṃ samabhyaset

7.2.10.44

vidite mama yāthātmye karmayajñena dehinaḥ
na yajaṃti hi māṃ yuktāḥ samaloṣṭāśmakāṃcanāḥ

7.2.10.45

nityayukto muniḥ śreṣṭho madbhaktaśca samāhitaḥ
jñānayogarato yogī mama sāyujyamāpnuyāt

7.2.10.46

athāviraktacittā ye varṇino madupāśritāḥ
jñānacaryākriyāsveva te 'dhikuryustadarhakāḥ

7.2.10.47

dvidhā matpūjanaṃ jñeyaṃ bāhyamābhyaṃtaraṃ tathā
vāṅmanaḥkāyabhedācca tridhā madbhajanaṃ viduḥ

7.2.10.48

tapaḥ karma japo dhyānaṃ jñānaṃ vetyanupūrvaśaḥ
pañcadhā kathyate sadbhistadeva bhajanaṃ punaḥ

7.2.10.49

anyātmaviditaṃ bāhyamasmadabhyarcanādikam
tadeva tu svasaṃvedyamābhyaṃtaramudāhṛtam

7.2.10.50

manomatpravaṇaṃ cittaṃ na manomātramucyate
mannāmaniratā vāṇī vāṅmatā khalu netarā

7.2.10.51

liṃgairmacchāsanādiṣṭaistripuṃḍrādibhiraṃkitaḥ
mamopacāranirataḥ kāyaḥ kāyo na cetaraḥ

7.2.10.52

madarcākarma vijñeyaṃ bāhye yāgādinocyate
madarthe dehasaṃśoṣastapaḥ kṛcchrādi no matam

7.2.10.53

japaḥ pañcākṣarābhyāsaḥ praṇavābhyāsa eva ca
rudrādhyāyādikābhyāso na vedādhyayanādikam

7.2.10.54

dhyānammadrūpaciṃtādyaṃ nātmādyarthasamādhayaḥ
mamāgamārthavijñānaṃ jñānaṃ nānyārthavedanam

7.2.10.55

bāhye vābhyaṃtare vātha yatra syānmanaso ratiḥ
prāgvāsanāvaśāddevi tattvaniṣṭhāṃ samācaret

7.2.10.56

bāhyādābhyaṃtaraṃ śreṣṭhaṃ bhavecchataguṇādhikam
asaṃkaratvāddoṣāṇāṃ dṛṣṭānāmapyasambhavāt

7.2.10.57

śaucamābhyaṃtaraṃ vidyānna bāhyaṃ śaucamucyate
aṃtaḥ śaucavimuktātmā śucirapyaśuciryataḥ

7.2.10.58

bāhyamābhyaṃrtaraṃ caiva bhajanaṃ bhavapūrvakam
na bhāvarahitaṃ devi vipralaṃbhaikakāraṇam

7.2.10.59

kṛtakṛtyasya pūtasya mama kiṃ kriyate naraiḥ
bahirvābhyaṃtaraṃ vātha mayā bhāvo hi gṛhyate

7.2.10.60

bhāvaikātmā kriyā devi mama dharmassanātanaḥ
manasā karmaṇā vācā hyanapekṣya phalaṃ kvacit

7.2.10.61

phaloddeśena deveśi laghurmama samāśrayaḥ
phalārthī tadabhāve māṃ parityaktuṃ kṣamo yataḥ

7.2.10.62

555b
phalārthino 'pi yasyaiva mayi cittaṃ pratiṣṭhitam
bhāvānurūpaphaladastasyāpyahamanindite

7.2.10.63

phalānapekṣayā yeṣāṃ mano matpravaṇaṃ bhavet
prārthayeyuḥ phalaṃ paścādbhaktāste 'pi mama priyāḥ

7.2.10.64

prāk saṃskāravaśādeva ye viciṃtya phalāphale
vivaśā māṃ prapadyaṃte mama priyatamā matāḥ

7.2.10.65

mallābhānna paro lābhasteṣāmasti yathātatham
mamāpi lābhastallābhānnāparaḥ parameśvari

7.2.10.66

madanugrahatasteṣāṃ bhāvo mayi samarpitaḥ
phalaṃ paramanirvāṇaṃ prayacchati balādiva

7.2.10.67

mahātmanāmananyānāṃ mayi saṃnyastacetasām
aṣṭadhā lakṣaṇaṃ prāhurmama dharmādhikāriṇām

7.2.10.68

madbhaktajanavātsalyaṃ pūjāyāṃ cānumodanam
svayamabhyarcanaṃ caiva madarthe cāṃgaceṣṭitam

7.2.10.69

matkathāśravaṇe bhaktiḥ svaranetrāṃgavikriyāḥ
mamānusmaraṇaṃ nityaṃ yaśca māmupajīvati

7.2.10.70

evamaṣṭavidhaṃ cihnaṃ yasmin mlecche 'pi vartate
sa viprendro muniḥ śrīmānsa yatissa ca paṃḍitaḥ

7.2.10.71

na me priyaścaturvedī madbhakto śvapaco 'pi yaḥ
tasmai deyaṃ tato grāhyaṃ sa ca pūjyo yathā hyaham

7.2.10.72

patraṃ puṣpaṃ phalaṃ toyaṃ yo me bhaktyā prayacchati
tasyāhaṃ na praṇaśyāmi sa ca me na praṇaśyati

Original text: Śivapurāṇa, Books 1 and 7 · Edition: Venkatesvara Steam Press, Bombay (c. 1920) · Data entry Jun Takashima · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc