Śivapurāṇa, Books 1 and 7 · Chapter 7.2.10
oṃ iti śrīśivamahāpu-- saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāmuttarakhaṇḍe śivasya yogāvatāravarṇanaṃ nāma navamo 'dhyāyaḥ
Chapter 10
kṛṣṇa uvāca
bhagavansarvayogīṃdra gaṇeśvara munīśvara
ṣaḍānanasamaprakhya sarvajñānanidhe guro
prāyastvamavatīryorvyāṃ pāśavicchittaye nṛṇām
maharṣivapurāsthāya sthito 'si parameśvara
anyathā hi jagatyasmin devo vā dānavo 'pi vā
tvattonyaḥ paramaṃ bhāvaṃ ko jānīyācchivātmakam
tasmāttava mukhodgīrṇaṃ sākṣādiva pinākinaḥ
śivajñānāmṛtaṃ pītvā na me tṛptamabhūnmanaḥ
sākṣātsarvajagatkarturbharturaṃkaṃ samāśritā
bhagavankinnu papraccha bhartāraṃ parameśvarī
upamanyuruvāca
sthāne pṛṣṭaṃ tvayā kṛṣṇa tadvakṣyāmi yathātatham
bhavabhaktasya yuktasya tava kalyāṇacetasaḥ
mahīdharavare divye maṃdare cārukaṃdare
devyā saha mahādevo divyo dhyānagato 'bhavat
tadā devyāḥ priyasakhī susmitāsyā śubhāvatī
phullānyatimanojñāni puṣpāṇi samudāharat
tataḥ svamaṃkamāropya devīṃ devavarorahaḥ
alaṃkṛtya ca taiḥ puṣpairāste hṛṣṭataraḥ svayam
athāṃtaḥpuracāriṇyo devyo divyavibhūṣaṇāḥ
aṃtaraṃgā gaṇendrāśca sarvalokamaheśvarīm
bhartāraṃ paripūrṇaṃ ca sarvalokamaheśvaram
cāmarāsaktahastāśca devīṃ devaṃ siṣevire
tataḥ priyāḥ kathā vṛttā vinodāya maheśayoḥ
trāṇāya ca nṛṇāṃ loke ye śivaṃ śaraṇaṃ gatāḥ
tadāvasaramālokya sarvalokamaheśvarī
bhartāraṃ paripapraccha sarvalokamaheśvaram
devyuvāca
kena vaśyo mahādevo martyānāṃ maṃdacetasām
ātmatattvādyaśaktānāmātmanāmakṛtātmanām
īśvara uvāca
na karmaṇā na tapasā na japairnāsanādibhiḥ
na jñānena na cānyena vaśyo 'haṃ śraddhayā vinā
śraddhā mayyasti cetpuṃsāṃ yena kenāpi hetunā
vaśyaḥ spṛśyaśca dṛśyaśca pūjyassaṃbhāṣya eva ca
sādhyā tasmānmayi śaddhā māṃ vaśīkartumicchatā
śraddhā hetussvadharmasya rakṣaṇaṃ varṇināmiha
svavarṇāśramadharmeṇa vartate yastu mānavaḥ
tasyaiva bhavati śraddhā mayi nānyasya kasyacit
554b
āmnāyasiddhamakhilaṃ dharmamāśramiṇāmiha
brahmaṇā kathitaṃ pūrvaṃ mamaivājñāpurassaram
sa tu paitāmaho dharmo bahuvittakriyānvitaḥ
nātyanta phalabhūyiṣṭhaḥ kleśāyā sasamanvitaḥ
tena dharmeṇa mahatāṃ śraddhāṃ prāpya sudurllabhām
varṇino ye prapadyaṃte māmananyasamāśrayāḥ
teṣāṃ sukhena mārgeṇa dharmakāmārthamuktayaḥ
varṇāśramasamācāro mayā bhūyaḥ prakalpitaḥ
tasminbhaktimatāmeva madīyānāṃ tu varṇinām
adhikāro na cānyeṣāmityājñā naiṣṭhikī mama
tadājñaptena mārgeṇa varṇino madupāśrayāḥ
malamāyādipāśebhyo vimuktā matprasādataḥ
paraṃ madīyamāsādya punarāvṛttidurlabham
paramaṃ mama sādharmyaṃ prāpya nirvṛtimāyayuḥ
tasmāllabdhvāpyalabdhvā vā varṇadharmaṃ mayeritam
āśritya mama bhaktaścetsvātmanātmānamuddharet
alabdhalābha evaiṣa koṭikoṭiguṇādhikaḥ
tasmānme mukhato labdhaṃ varṇadharmaṃ samācaret
mamāvatārā hi śubhe yogācāryacchalena tu
sarvāṃtareṣu santyārye saṃtatiśca sahasraśaḥ
ayuktānāmabuddhīnāmabhaktānāṃ sureśvari
durlabhaṃ saṃtatijñānaṃ tato yatnātsamāśrayet
sā hānistanmahacchidraṃ sa mohassāṃdhamūkatā
yadanyatra śramaṃ kuryānmokṣamārgabahiṣkṛtaḥ
jñānaṃ kriyā ca caryā ca yogaśceti sureśvari
catuṣpādaḥ samākhyāto mama dharmassanātanaḥ
paśupāśapatijñānaṃ jñānamityabhidhīyate
ṣaḍadhvaśuddhirvidhinā gurvadhīnā kriyocyate
varṇāśramaprayuktasya mayaiva vihitasya ca
mamārcanādidharmasya caryā caryeti kathyate
maduktenaiva mārgeṇa mayyavasthitacetasaḥ
vṛttyaṃtaranirodho yo yoga ityabhidhīyate
aśvamedhagaṇācchreṣṭhaṃ devi cittaprasādhanam
muktidaṃ ca tathā hyetadduṣprāpyaṃ viṣayaiṣiṇām
vijiteṃdriyavargasya yamena niyamena ca
pūrvapāpaharo yogo viraktasyaiva kathyate
vairāgyājjāyate jñānaṃ jñānādyogaḥ pravartate
yogajñaḥ patito vāpi mucyate nātra saṃśayaḥ
dayā kāryātha satatamahiṃsā jñānasaṃgrahaḥ
satyamasteyamāstikyaṃ śraddhā ceṃdriyanigrahaḥ
adhyāpanaṃ cādhyayanaṃ yajanaṃ yājanaṃ tathā
dhyānamīśvarabhāvaśca satataṃ jñānaśīlatā
ya evaṃ vartate vipro jñānayogasya siddhaye
acirādeva vijñānaṃ labdhvā yogaṃ ca viṃdati
555a
dagdhvā dehamimaṃ jñānī kṣaṇājjñānāgninā priye
prasādānmama yogajñaḥ karmabaṃdhaṃ prahāsyati
puṇyaḥpuṇyātmakaṃ karmamuktestatpratibaṃdhakam
tasmānniyogato yogī puṇyāpuṇyaṃ vivarjayet
phalakāmanayā karmakaraṇātpratibadhyate
na karmamātrakaraṇāttasmātkarmaphalaṃ tyajet
prathamaṃ karmayajñena bahiḥ sampūjya māṃ priye
jñānayogarato bhūtvā paścādyogaṃ samabhyaset
vidite mama yāthātmye karmayajñena dehinaḥ
na yajaṃti hi māṃ yuktāḥ samaloṣṭāśmakāṃcanāḥ
nityayukto muniḥ śreṣṭho madbhaktaśca samāhitaḥ
jñānayogarato yogī mama sāyujyamāpnuyāt
athāviraktacittā ye varṇino madupāśritāḥ
jñānacaryākriyāsveva te 'dhikuryustadarhakāḥ
dvidhā matpūjanaṃ jñeyaṃ bāhyamābhyaṃtaraṃ tathā
vāṅmanaḥkāyabhedācca tridhā madbhajanaṃ viduḥ
tapaḥ karma japo dhyānaṃ jñānaṃ vetyanupūrvaśaḥ
pañcadhā kathyate sadbhistadeva bhajanaṃ punaḥ
anyātmaviditaṃ bāhyamasmadabhyarcanādikam
tadeva tu svasaṃvedyamābhyaṃtaramudāhṛtam
manomatpravaṇaṃ cittaṃ na manomātramucyate
mannāmaniratā vāṇī vāṅmatā khalu netarā
liṃgairmacchāsanādiṣṭaistripuṃḍrādibhiraṃkitaḥ
mamopacāranirataḥ kāyaḥ kāyo na cetaraḥ
madarcākarma vijñeyaṃ bāhye yāgādinocyate
madarthe dehasaṃśoṣastapaḥ kṛcchrādi no matam
japaḥ pañcākṣarābhyāsaḥ praṇavābhyāsa eva ca
rudrādhyāyādikābhyāso na vedādhyayanādikam
dhyānammadrūpaciṃtādyaṃ nātmādyarthasamādhayaḥ
mamāgamārthavijñānaṃ jñānaṃ nānyārthavedanam
bāhye vābhyaṃtare vātha yatra syānmanaso ratiḥ
prāgvāsanāvaśāddevi tattvaniṣṭhāṃ samācaret
bāhyādābhyaṃtaraṃ śreṣṭhaṃ bhavecchataguṇādhikam
asaṃkaratvāddoṣāṇāṃ dṛṣṭānāmapyasambhavāt
śaucamābhyaṃtaraṃ vidyānna bāhyaṃ śaucamucyate
aṃtaḥ śaucavimuktātmā śucirapyaśuciryataḥ
bāhyamābhyaṃrtaraṃ caiva bhajanaṃ bhavapūrvakam
na bhāvarahitaṃ devi vipralaṃbhaikakāraṇam
kṛtakṛtyasya pūtasya mama kiṃ kriyate naraiḥ
bahirvābhyaṃtaraṃ vātha mayā bhāvo hi gṛhyate
bhāvaikātmā kriyā devi mama dharmassanātanaḥ
manasā karmaṇā vācā hyanapekṣya phalaṃ kvacit
phaloddeśena deveśi laghurmama samāśrayaḥ
phalārthī tadabhāve māṃ parityaktuṃ kṣamo yataḥ
555b
phalārthino 'pi yasyaiva mayi cittaṃ pratiṣṭhitam
bhāvānurūpaphaladastasyāpyahamanindite
phalānapekṣayā yeṣāṃ mano matpravaṇaṃ bhavet
prārthayeyuḥ phalaṃ paścādbhaktāste 'pi mama priyāḥ
prāk saṃskāravaśādeva ye viciṃtya phalāphale
vivaśā māṃ prapadyaṃte mama priyatamā matāḥ
mallābhānna paro lābhasteṣāmasti yathātatham
mamāpi lābhastallābhānnāparaḥ parameśvari
madanugrahatasteṣāṃ bhāvo mayi samarpitaḥ
phalaṃ paramanirvāṇaṃ prayacchati balādiva
mahātmanāmananyānāṃ mayi saṃnyastacetasām
aṣṭadhā lakṣaṇaṃ prāhurmama dharmādhikāriṇām
madbhaktajanavātsalyaṃ pūjāyāṃ cānumodanam
svayamabhyarcanaṃ caiva madarthe cāṃgaceṣṭitam
matkathāśravaṇe bhaktiḥ svaranetrāṃgavikriyāḥ
mamānusmaraṇaṃ nityaṃ yaśca māmupajīvati
evamaṣṭavidhaṃ cihnaṃ yasmin mlecche 'pi vartate
sa viprendro muniḥ śrīmānsa yatissa ca paṃḍitaḥ
na me priyaścaturvedī madbhakto śvapaco 'pi yaḥ
tasmai deyaṃ tato grāhyaṃ sa ca pūjyo yathā hyaham
patraṃ puṣpaṃ phalaṃ toyaṃ yo me bhaktyā prayacchati
tasyāhaṃ na praṇaśyāmi sa ca me na praṇaśyati
Original text: Śivapurāṇa, Books 1 and 7 · Edition: Venkatesvara Steam Press, Bombay (c. 1920) · Data entry Jun Takashima · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0