Śivapurāṇa, Books 1 and 7 · Chapter 7.2.11
oṃ iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāmuttarakhaṇḍe śivabhaktivarṇanaṃ nāma daśamo 'dhyāyaḥ
Chapter 11
īśvara uvāca
atha vakṣyāmi deveśi bhaktānāmadhikāriṇām
viduṣāṃ dvijamukhyānāṃ varṇadharmasamāsataḥ
triḥ snānaṃ cāgnikāryaṃ ca liṃgārcanamanukramam
dānamīśrarabhāvaśca dayā sarvatra sarvadā
satyaṃ saṃtoṣamāstikyamahiṃsā sarvajaṃtuṣu
hrīśraddhādhyayanaṃ yogassadādhyāpanameva ca
vyākhyānaṃ brahmacaryaṃ ca śravaṇaṃ ca tapaḥ kṣamā
śaucaṃ śikhopavītaṃ ca uṣṇīṣaṃ cottarīyakam
niṣiddhāsevanaṃ caiva bhasmarudrākṣadhāraṇam
parvaṇyabhyarcanaṃ devi caturdaśyāṃ viśeṣataḥ
pānaṃ ca brahmakūrcasya māsi māsi yathāvidhi
abhyarcanaṃ viśeṣeṇa tenaiva snāpya māṃ priye
sarvakriyānna santyāgaḥ śraddhānnasya ca varjanam
tathā paryuṣitānnasya yāvakasya viśeṣataḥ
madyasya madyagandhasya naivedyasya ca varjanam
sāmānyaṃ sarvavarṇānāṃ brāhmaṇānāṃ viśeṣataḥ
kṣamā śāṃtiśca santoṣassatyamasteyameva ca
brahmacaryaṃ mama jñānaṃ vairāgyaṃ bhasmasevanam
556a
sarvasaṃganivṛttiśca daśaitāni viśeṣataḥ
liṃgāni yogināṃ bhūyo divā bhikṣāśanaṃ tathā
vānaprasthāśramasthānāṃ samānamidamiṣyate
rātrau na bhojanaṃ kāryaṃ sarveṣāṃ brahmacāriṇām
adhyāpanaṃ yājanaṃ ca kṣatriyasyāpratigrahaḥ
vaiśyasya ca viśeṣeṇa mayā nātra vidhīyate
rakṣaṇaṃ sarvavarṇānāṃ yuddhe śatruvadhastathā
duṣṭapakṣimṛgāṇāṃ ca duṣṭānāṃ śātanaṃ nṛṇām
aviśvāsaśca sarvatra viśvāso mama yogiṣu
strīsaṃsargaśca kāleṣu camūrakṣaṇameva ca
sadā saṃcāritaiścārairlokavṛttāṃtavedanam
sadāstradhāraṇaṃ caiva bhasmakaṃcukadhāraṇam
rājñāṃ mamāśramasthānāmeṣa dharmasya saṃgrahaḥ
gorakṣaṇaṃ ca vāṇijyaṃ kṛṣirvaiśyasya kathyate
śuśrūṣetaravarṇānāṃ dharmaḥ śūdrasya kathyate
udyānakaraṇaṃ caiva mama kṣetrasamāśrayaḥ
dharmapatnyāstu gamanaṃ gṛhasthasya vidhīyate
brahmacaryaṃ vanasthānāṃ yatīnāṃ brahmacāriṇām
strīṇāṃ tu bhartṛśuśrūṣā dharmo nānyassanātanaḥ
mamārcanaṃ ca kalyāṇi niyogo bharturasti cet
yā nārī bhartṛśuśrūṣāṃ vihāya vratatatparā
sā nārī narakaṃ yāti nātra kāryā vicāraṇā
atha bhartṛvihīnāyā vakṣye dharmaṃ sanātanam
vrataṃ dānaṃ tapaḥ śaucaṃ bhūśayyānaktabhojanam
brahmacaryaṃ sadā snānaṃ bhasmanā salilena vā
śāṃtirmaunaṃ kṣamā nityaṃ saṃvibhāgo yathāvidhi
aṣṭābhyāṃ ca caturdaśyāṃ paurṇamāsyāṃ viśeṣataḥ
ekādaśyāṃ ca vidhivadupavāsomamārcanam
iti saṃkṣepataḥ prokto mayāśramaniṣeviṇām
brahmakṣatraviśāṃ devi yatīnāṃ brahmacāriṇām
tathaiva vānaprasthānāṃ gṛhasthānāṃ ca sundari
śūdrāṇāmatha nārīṇāṃ dharma eṣa sanātanaḥ
dhyeyastvayāhaṃ deveśi sadā jāpyaḥ ṣaḍakṣaraḥ
vedoktamakhilaṃ dharmamiti dharmārthasaṃgrahaḥ
atha ye mānavā loke svecchayā dhṛtavigrahāḥ
bhāvātiśayasaṃpannāḥ pūrvasaṃskārasaṃyutāḥ
viraktā vānuraktā vā stryādīnāṃ viṣayeṣvapi
pāpairna te viliṃpaṃte 1 padmapatramivāṃbhasā
teṣāṃ mamātmavijñānaṃ viśuddhānāṃ vivekinām
matprasādādviśuddhānāṃ duḥkhamāśramarakṣaṇāt
nāsti kṛtyamakṛtyaṃ ca samādhirvā parāyaṇam
na vidhirna niṣedhaśca teṣāṃ mama yathā tathā
1 ātmanepadamārṣam
556b
tatheha paripūrṇasya sādhyaṃ mama na vidyate
tathaiva kṛtakṛtyānāṃ teṣāmapi na saṃśayaḥ
madbhaktānāṃ hitārthāya mānuṣaṃ bhāvamāśritāḥ
rudralokātparibhraṣṭāste rudrā nātra saṃśayaḥ
mamānuśāsanaṃ yadvadbrahmādīnāṃ pravartakam
tathā narāṇāmanyeṣāṃ tanniyogaḥ pravartakaḥ
mamājñādhārabhāvena sadbhāvātiśayena ca
tadālokanamātreṇa sarvapāpakṣayo bhavet
pratyayāśca pravartaṃte praśastaphalasūcakāḥ
mayi bhāvavatāṃ puṃsāṃ prāgadṛṣṭārthagocarāḥ
kaṃpasvedo 'śrupātaśca kaṇṭhe ca svaravikriyā
ānaṃdādyupalabdhiśca bhavedākasmikī muhuḥ
sa tairvyastaissamastairvā liṃgairavyabhicāribhiḥ
maṃdamadhyottamairbhāvairvijñeyāste narottamāḥ
yathāyognisamāveśānnāyo bhavati kevalam
sa tathaiva mama sānnidhyānna te kevalamānuṣāḥ
hastapādādisādharmyādrudrānmartyavapurdharān
prākṛtāniva manvāno nāvajānīta paṃḍitaḥ
avajñānaṃ kṛtaṃ teṣu narairvyāmūḍhacetanaiḥ
āyuḥ śriyaṃ kulaṃ śīlaṃ hitvā nirayamāvahet
brahmaviṣṇusureśānāmapi tūlāyate padam
mattonyadanapekṣāṇāmuddhṛtānāṃ mahātmanām
aśuddhaṃ bauddhamaiśvaryaṃ prākṛtaṃ pauruṣaṃ tathā
guṇeśānāmatastyājyaṃ guṇātītapadaiṣiṇām
atha kiṃ bahunoktena śreyaḥ prāptyaikasādhanam
mayi cittasamāsaṃgo yena kenāpi hetunā
upamanyuruvāca
itthaṃ śrīkaṇṭhanāthena śivena paramātmanā
hitāya jagatāmukto jñānasārārthasaṃgrahaḥ
vijñānasaṃgrahasyāsya vedaśāstrāṇi kṛtsnaśaḥ
setihāsapurāṇāni vidyā vyākhyānavistaraḥ
jñānaṃ jñeyamanuṣṭheyamadhikāro 'tha sādhanam
sādhyaṃ ceti ṣaḍarthānāṃ saṃgrahatveṣa saṃgrahaḥ
guroradhikṛtaṃ jñānaṃ jñeyaṃ pāśaḥ paśuḥ patiḥ
liṃgārcanādyanuṣṭheyaṃ bhaktastvadhikṛto 'pi yaḥ
sādhanaṃ śivamaṃtrādyaṃ sādhyaṃ śivasamānatā
ṣaḍarthasaṃgrahasyāsya jñānātsarvajñatocyate
prathamaṃ karma yajñāderbhaktyā vittānusārataḥ
bāhyebhyarcya śivaṃ paścādaṃtaryāgarato bhavet
ratirabhyaṃtare yasya na bāhye puṇyagauravāt
na karma karaṇīyaṃ hi bahistasya mahātmanāḥ
jñānāmṛtena tṛptasya bhaktyā śaivaśivātmanaḥ
nāṃtarna ca bahiḥ kṛṣṇa kṛtyamasti kadācana
tasmātkrameṇa saṃtyajya bāhyamābhyaṃtaraṃ tathā
jñānena jñeyamālokyājñānaṃ cāpi parityajet
naikāgraṃ cecchive cittaṃ kiṃ kṛtenāpi karmaṇā
557a
ekāgrameva ceccittaṃ kiṃ kṛtenāpi karmaṇā
tasmātkarmāṇyakṛtvā vā kṛtvā vāṃtarbahiḥkramāt
yena kenāpyupāyena śive cittaṃ niveśayet
śive niviṣṭacittānāṃ pratiṣṭhitadhiyāṃ satām
paratreha ca sarvatra nirvṛtiḥ paramā bhavet
ihonnamaḥ śivāyeti maṃtreṇānena siddhayaḥ
sa tasmādadhigaṃtavyaḥ parāvaravibhūtaye
Original text: Śivapurāṇa, Books 1 and 7 · Edition: Venkatesvara Steam Press, Bombay (c. 1920) · Data entry Jun Takashima · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0