Language

ENहिગુ
Scripture Library

Śivapurāṇa, Books 1 and 7 · Chapter 7.2.11

7.2.11.1

oṃ iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāmuttarakhaṇḍe śivabhaktivarṇanaṃ nāma daśamo 'dhyāyaḥ
Chapter 11
īśvara uvāca
atha vakṣyāmi deveśi bhaktānāmadhikāriṇām
viduṣāṃ dvijamukhyānāṃ varṇadharmasamāsataḥ

7.2.11.2

triḥ snānaṃ cāgnikāryaṃ ca liṃgārcanamanukramam
dānamīśrarabhāvaśca dayā sarvatra sarvadā

7.2.11.3

satyaṃ saṃtoṣamāstikyamahiṃsā sarvajaṃtuṣu
hrīśraddhādhyayanaṃ yogassadādhyāpanameva ca

7.2.11.4

vyākhyānaṃ brahmacaryaṃ ca śravaṇaṃ ca tapaḥ kṣamā
śaucaṃ śikhopavītaṃ ca uṣṇīṣaṃ cottarīyakam

7.2.11.5

niṣiddhāsevanaṃ caiva bhasmarudrākṣadhāraṇam
parvaṇyabhyarcanaṃ devi caturdaśyāṃ viśeṣataḥ

7.2.11.6

pānaṃ ca brahmakūrcasya māsi māsi yathāvidhi
abhyarcanaṃ viśeṣeṇa tenaiva snāpya māṃ priye

7.2.11.7

sarvakriyānna santyāgaḥ śraddhānnasya ca varjanam
tathā paryuṣitānnasya yāvakasya viśeṣataḥ

7.2.11.8

madyasya madyagandhasya naivedyasya ca varjanam
sāmānyaṃ sarvavarṇānāṃ brāhmaṇānāṃ viśeṣataḥ

7.2.11.9

kṣamā śāṃtiśca santoṣassatyamasteyameva ca
brahmacaryaṃ mama jñānaṃ vairāgyaṃ bhasmasevanam

7.2.11.10

556a
sarvasaṃganivṛttiśca daśaitāni viśeṣataḥ
liṃgāni yogināṃ bhūyo divā bhikṣāśanaṃ tathā

7.2.11.11

vānaprasthāśramasthānāṃ samānamidamiṣyate
rātrau na bhojanaṃ kāryaṃ sarveṣāṃ brahmacāriṇām

7.2.11.12

adhyāpanaṃ yājanaṃ ca kṣatriyasyāpratigrahaḥ
vaiśyasya ca viśeṣeṇa mayā nātra vidhīyate

7.2.11.13

rakṣaṇaṃ sarvavarṇānāṃ yuddhe śatruvadhastathā
duṣṭapakṣimṛgāṇāṃ ca duṣṭānāṃ śātanaṃ nṛṇām

7.2.11.14

aviśvāsaśca sarvatra viśvāso mama yogiṣu
strīsaṃsargaśca kāleṣu camūrakṣaṇameva ca

7.2.11.15

sadā saṃcāritaiścārairlokavṛttāṃtavedanam
sadāstradhāraṇaṃ caiva bhasmakaṃcukadhāraṇam

7.2.11.16

rājñāṃ mamāśramasthānāmeṣa dharmasya saṃgrahaḥ
gorakṣaṇaṃ ca vāṇijyaṃ kṛṣirvaiśyasya kathyate

7.2.11.17

śuśrūṣetaravarṇānāṃ dharmaḥ śūdrasya kathyate
udyānakaraṇaṃ caiva mama kṣetrasamāśrayaḥ

7.2.11.18

dharmapatnyāstu gamanaṃ gṛhasthasya vidhīyate
brahmacaryaṃ vanasthānāṃ yatīnāṃ brahmacāriṇām

7.2.11.19

strīṇāṃ tu bhartṛśuśrūṣā dharmo nānyassanātanaḥ
mamārcanaṃ ca kalyāṇi niyogo bharturasti cet

7.2.11.20

yā nārī bhartṛśuśrūṣāṃ vihāya vratatatparā
sā nārī narakaṃ yāti nātra kāryā vicāraṇā

7.2.11.21

atha bhartṛvihīnāyā vakṣye dharmaṃ sanātanam
vrataṃ dānaṃ tapaḥ śaucaṃ bhūśayyānaktabhojanam

7.2.11.22

brahmacaryaṃ sadā snānaṃ bhasmanā salilena vā
śāṃtirmaunaṃ kṣamā nityaṃ saṃvibhāgo yathāvidhi

7.2.11.23

aṣṭābhyāṃ ca caturdaśyāṃ paurṇamāsyāṃ viśeṣataḥ
ekādaśyāṃ ca vidhivadupavāsomamārcanam

7.2.11.24

iti saṃkṣepataḥ prokto mayāśramaniṣeviṇām
brahmakṣatraviśāṃ devi yatīnāṃ brahmacāriṇām

7.2.11.25

tathaiva vānaprasthānāṃ gṛhasthānāṃ ca sundari
śūdrāṇāmatha nārīṇāṃ dharma eṣa sanātanaḥ

7.2.11.26

dhyeyastvayāhaṃ deveśi sadā jāpyaḥ ṣaḍakṣaraḥ
vedoktamakhilaṃ dharmamiti dharmārthasaṃgrahaḥ

7.2.11.27

atha ye mānavā loke svecchayā dhṛtavigrahāḥ
bhāvātiśayasaṃpannāḥ pūrvasaṃskārasaṃyutāḥ

7.2.11.28

viraktā vānuraktā vā stryādīnāṃ viṣayeṣvapi
pāpairna te viliṃpaṃte 1 padmapatramivāṃbhasā

7.2.11.29

teṣāṃ mamātmavijñānaṃ viśuddhānāṃ vivekinām
matprasādādviśuddhānāṃ duḥkhamāśramarakṣaṇāt

7.2.11.30

nāsti kṛtyamakṛtyaṃ ca samādhirvā parāyaṇam
na vidhirna niṣedhaśca teṣāṃ mama yathā tathā

7.2.11.31

1 ātmanepadamārṣam
556b
tatheha paripūrṇasya sādhyaṃ mama na vidyate
tathaiva kṛtakṛtyānāṃ teṣāmapi na saṃśayaḥ

7.2.11.32

madbhaktānāṃ hitārthāya mānuṣaṃ bhāvamāśritāḥ
rudralokātparibhraṣṭāste rudrā nātra saṃśayaḥ

7.2.11.33

mamānuśāsanaṃ yadvadbrahmādīnāṃ pravartakam
tathā narāṇāmanyeṣāṃ tanniyogaḥ pravartakaḥ

7.2.11.34

mamājñādhārabhāvena sadbhāvātiśayena ca
tadālokanamātreṇa sarvapāpakṣayo bhavet

7.2.11.35

pratyayāśca pravartaṃte praśastaphalasūcakāḥ
mayi bhāvavatāṃ puṃsāṃ prāgadṛṣṭārthagocarāḥ

7.2.11.36

kaṃpasvedo 'śrupātaśca kaṇṭhe ca svaravikriyā
ānaṃdādyupalabdhiśca bhavedākasmikī muhuḥ

7.2.11.37

sa tairvyastaissamastairvā liṃgairavyabhicāribhiḥ
maṃdamadhyottamairbhāvairvijñeyāste narottamāḥ

7.2.11.38

yathāyognisamāveśānnāyo bhavati kevalam
sa tathaiva mama sānnidhyānna te kevalamānuṣāḥ

7.2.11.39

hastapādādisādharmyādrudrānmartyavapurdharān
prākṛtāniva manvāno nāvajānīta paṃḍitaḥ

7.2.11.40

avajñānaṃ kṛtaṃ teṣu narairvyāmūḍhacetanaiḥ
āyuḥ śriyaṃ kulaṃ śīlaṃ hitvā nirayamāvahet

7.2.11.41

brahmaviṣṇusureśānāmapi tūlāyate padam
mattonyadanapekṣāṇāmuddhṛtānāṃ mahātmanām

7.2.11.42

aśuddhaṃ bauddhamaiśvaryaṃ prākṛtaṃ pauruṣaṃ tathā
guṇeśānāmatastyājyaṃ guṇātītapadaiṣiṇām

7.2.11.43

atha kiṃ bahunoktena śreyaḥ prāptyaikasādhanam
mayi cittasamāsaṃgo yena kenāpi hetunā

7.2.11.44

upamanyuruvāca
itthaṃ śrīkaṇṭhanāthena śivena paramātmanā
hitāya jagatāmukto jñānasārārthasaṃgrahaḥ

7.2.11.45

vijñānasaṃgrahasyāsya vedaśāstrāṇi kṛtsnaśaḥ
setihāsapurāṇāni vidyā vyākhyānavistaraḥ

7.2.11.46

jñānaṃ jñeyamanuṣṭheyamadhikāro 'tha sādhanam
sādhyaṃ ceti ṣaḍarthānāṃ saṃgrahatveṣa saṃgrahaḥ

7.2.11.47

guroradhikṛtaṃ jñānaṃ jñeyaṃ pāśaḥ paśuḥ patiḥ
liṃgārcanādyanuṣṭheyaṃ bhaktastvadhikṛto 'pi yaḥ

7.2.11.48

sādhanaṃ śivamaṃtrādyaṃ sādhyaṃ śivasamānatā
ṣaḍarthasaṃgrahasyāsya jñānātsarvajñatocyate

7.2.11.49

prathamaṃ karma yajñāderbhaktyā vittānusārataḥ
bāhyebhyarcya śivaṃ paścādaṃtaryāgarato bhavet

7.2.11.50

ratirabhyaṃtare yasya na bāhye puṇyagauravāt
na karma karaṇīyaṃ hi bahistasya mahātmanāḥ

7.2.11.51

jñānāmṛtena tṛptasya bhaktyā śaivaśivātmanaḥ
nāṃtarna ca bahiḥ kṛṣṇa kṛtyamasti kadācana

7.2.11.52

tasmātkrameṇa saṃtyajya bāhyamābhyaṃtaraṃ tathā
jñānena jñeyamālokyājñānaṃ cāpi parityajet

7.2.11.53

naikāgraṃ cecchive cittaṃ kiṃ kṛtenāpi karmaṇā
557a
ekāgrameva ceccittaṃ kiṃ kṛtenāpi karmaṇā

7.2.11.54

tasmātkarmāṇyakṛtvā vā kṛtvā vāṃtarbahiḥkramāt
yena kenāpyupāyena śive cittaṃ niveśayet

7.2.11.55

śive niviṣṭacittānāṃ pratiṣṭhitadhiyāṃ satām
paratreha ca sarvatra nirvṛtiḥ paramā bhavet

7.2.11.56

ihonnamaḥ śivāyeti maṃtreṇānena siddhayaḥ
sa tasmādadhigaṃtavyaḥ parāvaravibhūtaye

Original text: Śivapurāṇa, Books 1 and 7 · Edition: Venkatesvara Steam Press, Bombay (c. 1920) · Data entry Jun Takashima · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc