Language

ENहिગુ
Scripture Library

Śiśupālavadha · Chapter 13

13.1

yamunāmatītamatha śuśruvānamumuṃ tapasastanūja iti nādhunocyate /
sa yadācalannijapurādaharniśaṃ nṛpatestadādi samacāri vārtayā

13.2

yadubharturāgamanalabdhajanmanaḥ pramadādamāniva pure mahīyasi /
sahasā tataḥ sa sahito 'nujanmabhirvasudhādhipo 'bhimukhamasyaniryayau

13.3

rabhasapravṛttakurucakradundubhidhvanibhirjanasya badhirīkṛtaśruteḥ /
samavādi vaktṛbhirabhīṣṭasaṅkathāprakṛtārthaśeṣamatha hastasaṃjñayā

13.4

apadāntaraṃ ca paritaḥ kṣitikṣitāmapatandrutabhramitahemanemayaḥ /
javimārutāñcitaparasparopamakṣitireṇuketuvasanāḥ patākinaḥ

13.5

drutamadhvanannupari pāṇivṛttayaḥ paṇavā ivāśvacaraṇakṣatā bhuvaḥ /
nanṛtuśca vāridharadhīravāraṇadhvanihṛṣṭakūjitakalāḥ kalāpinaḥ

13.6

vrajatorapi praṇayapūrvamekatāmasurāripāṇḍusutasainyayostadā /
raruṣe viṣāṇibhiranukṣaṇaṃmitho madamūḍhabuddhiṣu vivekitā kutaḥ?

13.7

avaloka eva nṛpateḥ sma dūrato rabhasādrathādavatarītumicchataḥ /
avatīrṇavānprathamamātmanā harirvinayaṃ viśeṣayati sambhrameṇa saḥ

13.8

vapuṣā purāṇapuruṣaḥ puraḥ kṣitau paripuñjyamānapṛthuhārayaṣṭinā /
bhuvanairnato 'pi vihitāttmagauravaḥ praṇanāma nāma tanayaṃ pitṛṣvasuḥ

13.9

mukuṭāṃśurañjitaparāgamagrataḥ sa na yāvadāpa śirasā mahītalam /
kṣitipena tāvadanapekṣitakramaṃ bhujapañjareṇa rabhasādagṛhyata

13.10

na mamau kapāṭataṭavistṛtaṃ tanau muravairimavakṣa urasi kṣamābhujaḥ /
bhujayostathāpi yugalena dīrghayorvikaṭīkṛtena parito 'bhiṣasvaje

13.11

gatayā nirantaranivāsamadhyuraḥ parinābhi nūnamavamucya vārijam /
kurarājanirdaya nipīḍanābhayānmukhamadhyarohi muravidviṣaḥ śriyā

13.12

śirasi sma jighrati surāribandhane chalavāmanaṃ vinayavāmanaṃ tadā /
yaśaseva vīryavijitāmaradrumaprasavena vāsitaśiroruhe nṛpaḥ

13.13

sukhavedanāhṛṣitaromakūpayā śithilīkṛte 'pi vasudevajanmani /
kurubharturaṅgalatayā na tatyaje vikasatkadambanikurambacārutā

13.14

itarānapi kṣitibhujo 'nujanmanaḥ pramanāḥ pramodapariphullacakṣuṣaḥ /
sa yathocitaṃ janasabhājanocitaḥ prasabhoddhṛtāsurasabho 'sabhājayat

13.15

samapetya tulyamahasaḥ śilāghanānghanapakṣadīrghatarabāhuśālinaḥ /
pariśiśliṣuḥ kṣitipatīnkṣitīśvarāḥ kuliśātpareṇa girayo girīniva

13.16

ibhakumbhatuṃṅgakaṭhinetaretarastanabhāradūravinivāritodarāḥ /
pariphullagaṇḍaphalakāḥ parasparaṃ parirebhire kukurakauravastriyaḥ

13.17

rathavājipattikariṇīsamākulaṃ tadanīkayoḥ samagata dvayaṃ mithaḥ /
dadhire pṛthakkariṇa eva dūrato mahatāṃ hi sarvamathavā janātigam

13.18

adhiruhyatāmiti mahībhṛtoditaḥ kapiketunārpitakaro rathaṃ hariḥ /
avalambitailavilapāṇipallavaḥ śrayati sma meghamiva meghavāhanaḥ

13.19

rathamāsthitasya ca purābhivartinastisṛṇāṃ purāmiva ripormuradviṣaḥ /
atha dharmamūrtiranurāgabhāvitaḥ svayamādita pravayaṇaṃ prajāpatiḥ

13.20

śanakairathāsya tanujālakāntarasphuritakṣapākarakarotkarākṛti /
pṛthuphenakūṭamiva nimnagāpatermarutaśca sūnuraghuvatprakīrṇakam

13.21

vikasatkalāyakusumāsitadyuteralaghūḍupāṇḍu jagatāmadhīśituḥ /
yamunāhradoparigahaṃsamaṇḍaladyutijiṣṇu jiṣṇurabhṛtoṣṇavāraṇam

13.22

pavanātmajendrasutamadhyavartinā nitarāmaroci rucireṇa cakriṇā /
dadhateva yogamubhayagrahāntarasthitikāritaṃ durudharākhyamindunā

13.23

vaśinaṃ kṣiterayanayāviveśvaraṃ niyamo yamaśca niyataṃ yatiṃ yathā /
vijayaśriyā vṛtamivārkamārutāvanusasratustamatha dasrayoḥ sutau

13.24

muditaistadeti ditijanmanāṃripāvavinīyasambhramavikāsibhaktibhiḥ /
upasedivadbhirupadeṣṭarīva tairvavṛte vinītamavinītaśāsibhiḥ

13.25

gatayorabhedamiti sainyayostayoratha bhānutajahnutanayāmbhasoriva /
pratināditāmaravimānamānakairnitarāṃ mudā paramayeva dadhvane

13.26

makhamākṣituṃ kṣitipaterupeyuṣāṃ paritaḥ prakalpitaniketanaṃ bahiḥ /
uparudhyamānamiva bhūbhṛtāṃ balaiḥ puṭabhedanaṃ danusutāriraikṣata

13.27

pratinādapūritadigantaraḥ patanpuragopuraṃ prati sa sainyasāgaraḥ /
ruruce himācalaguhāmukhonmukhaḥ payasāṃ pravāha iva saurasaindhavaḥ

13.28

asakṛdgṛhītabahudehasambhavastadasau vibhaktanavagopurāntaram /
puruṣaḥ puraṃ praviśati sma pañcabhiḥ samamindriyairiva narendrasūnubhiḥ

13.29

tanubhistrinetranayanānavekṣitasmaravigrahadyutibhiradyutannarāḥ /
pramadāśca yatra khalu rājayakṣmaṇaḥ parato niśākaramanoramairmukhaiḥ

13.30

avalokanāya suravidviṣāṃ dviṣaḥ paṭahapraṇādavihitopahūtayaḥ /
avadhīritānyakaraṇīyasatvarāḥ pratirathyamīyuratha paurayoṣitaḥ

13.31

abhivīkṣya sāmikṛtamaṇḍanaṃ yatīḥ kararuddhanīvigaladaṃśukāḥ striyaḥ /
dadhire 'dhibhitti paṭahapratisvanaiḥ sphuṭamaṭṭahāsamiva saudhapaṅktyaḥ

13.32

rabhasena hārapadadantakāñcayaḥ pratimūrdhajaṃ nihitakarṇapūrakāḥ /
parivartitāmbarayugāḥ samāpatanvalayīkṛtaśravaṇapūrakāḥ striyaḥ

13.33

vyatanodapāsya caraṇaṃ prasādhikākarapallavādrasavaśena kācana /
drutayāvakaikapadacitritāvaniṃ padavīṃ gateva girijā harārdhatām

13.34

vyacalanviśaṅkaṭakaṭīrakasthalīśikharaskhalanmukharamekhalākulāḥ /
bhavanāni tuṅgatapanīyasaṃkramakramaṇakvaṇatkanakanūpurāḥ striyaḥ

13.35

adhirukmamandiragavākṣamullasatsadṛśo rarāja murajiddidṛkṣayā /
vadanāravindamudayādrikandarāvivarodarasthatamivendumaṇḍalam

13.36

adhirūḍhayā nijaniketamuccakaiḥ pavanāvadhūtavasanāntayaikayā /
vihitopaśobhamupayāti mādhave nagaraṃ vyarocata patākayeva tat

13.37

karayugmapadmamukulāpavarjitaiḥ prativeśma lājakusamairavākiran /
avadīrṇaśuktipuṭamuktamauktikaprakarairiva priyarathāṅgamaṅganāḥ

13.38

himamuktacandraruciraḥ sapadmako madayandvijāñjanitamīnaketanaḥ /
abhavatprasāditasuro mahotsavaḥ pramadājanasya sa cirāya mādhavaḥ

13.39

dharaṇīdharendrahiturbhayādasauviṣamekṣaṇaḥ sphuṭamamūrna paśyati /
madanenavītabhayamityadhiṣṭhitāḥ kṣaṇamīkṣate sma sa purovilāsinīḥ

13.40

vipulena sāgaraśayasyakukṣiṇā bhuvanāni yasya papire yugakṣaye /
madavibhramāsakalayā pape punaḥ sa purastriyaikatamayaikayā dṛśā

13.41

adhikonnamadghanapayodharaṃ muhuḥ pracalatkalāpikalaśaṅkhakasvanā /
abhikṛṣṇamaṅgulimukhena kācana drutamekakarṇavivaraṃ vyaghaṭṭayat

13.42

paripāṭalābjadalacāruṇāsakṛccalitāṅgulīkisalayena pāṇinā /
saśiraḥprakampamaparā ripuṃ madhoranudīrṇavarṇanibhṛtārthamāhvayat

13.43

nalināntikopahitapallavaśriyā vyavadhāya cāru mukhamekapāṇinā /
sphuritāṅgulīvivaraniḥsṛtollasaddaśanaprabhāṅguramajṛmbhatāparā

13.44

valayārpitāsitamahopalaprabhābahulīkṛtapratanuromarājinā /
harivīkṣaṇākṣaṇikacakṣuṣānyayā karapallavena galadambaraṃ dadhe

13.45

nijasaurabhabhramitabhṛṅgapakṣativyajanānilakṣayitagharmavāriṇaḥ /
abhiśauri kācidanimeṣadṛṣṭinā puradevateva vapuṣā vyabhāvyata

13.46

abhiyāti naḥ satṛṣa eva cakṣuṣo harirityakhidyata nitambinījanaḥ /
na viveda yaḥ satatamenamīkṣate na vitṛṣṇatāṃ vrajati khalvasāvapi

13.47

akṛtasvasadmagamanādaraḥ kṣaṇaṃ lipikarmanirmita iva vyatiṣṭhata /
gatamacyutena saha śūnyatāṃ gataḥ pratipālayanmana ivāṅganājanaḥ

13.48

alasairmadena sudṛśaḥ śarīrakaiḥ svagṛhānprati pratiyayuḥ śanaiḥ śanaiḥ /
alaghuprasārita vilocanāñjalidrutapītamādhavarasaughanirbharaiḥ

13.49

navagandhavārivirajīkṛtāḥ puro ghanadhūpadhūma kṛtareṇuvibhramāḥ /
pracuroddhatadhvajavilambivāsasaḥ puravīthayo 'tha hariṇātipetire

13.50

upanīya bindusaraso mayena yā maṇidāru cāru kila vārṣaparvaṇam /
vidadhe 'vadhūtasurasadmasampadaṃ samupāsadatsapadi saṃsadaṃ sa tām

13.51

adhirātri yatra nipatannabholihāṃ kaladhautadhautaśilāveśmanāṃ rucau /
punarapyavāpadiva dugdhavāridhikṣaṇagarbhavāsamanidāghadīdhitiḥ

13.52

layaneṣu lohitakanirmitā bhuvaḥ śitiratnaraśmiharitīkṛtāntarāḥ /
jamadagnisūnupitṛtarpaṇīrapovahati sma yā viralaśaivalā iva

13.53

viśadāśmakūṭaghaṭitāḥ kṣapākṛtaḥ kṣaṇadāsu yatra ca rucekatāṃ gatāḥ /
gṛhapaṅktayaściramatīyire janaistamasīva hastaparimarśasūcitāḥ

13.54

nilayeṣunaktamasitāśmanāṃ cayairbisinīvadhūparibhavaspuṭāgasaḥ /
muharatrasadbhirapi yatra gauravācchaśalāñchanāṃśava upāṃśu jadhnire

13.55

sukhinaḥ puro 'bhimukhatāmupāgataiḥ pratimāsu yatra gṛharatnabhittiṣu /
navasaṅgamairabibharuḥ priyājanaiḥ pramadaṃ trapābharaparāṅmukhairapi

13.56

tṛṇavāñchayā muhuravāñcitānanānnicayeṣu yatra haritāśmaveśmanām /
rasanāgralagnakiraṇāṅkurāñjano hariṇāngṛhītakavalānivaikṣata

13.57

vipulālavālabhṛtavāridarpaṇapratimāgatairabhivirejurātmabhiḥ /
yadupāntikeṣu dadhato mahīruhaḥ sapalāśarāśimiva mūlasaṃhatim

13.58

uragendramūrdharuharatnasannidhermuhurunnatasya rasitaiḥ payomucaḥ /
abhavanyadaṅgaṇabhuvaḥ samucchvasannavavālavāyajamaṇisthalāṅkurāḥ

13.59

nalinī nigūḍhasalilā ca yatra sā sthalamityadhaḥ patati yā suyodhane /
anilātmajaprahasanākulākhilakṣitipakṣayāgamanimittatāṃ yayau

13.60

hasituṃ pareṇa paritaḥ parisphuratkaravālakomalarucāvupekṣitaiḥ /
udakarṣi yatra jalaśaṅkayā janairmuhurindranīlabhuvi dūramambaram

13.61

abhitaḥ sado 'tha haripāṇḍavau rathādamalāṃśumaṇḍalasamullasattanū /
avateraturnayananandanau nabhaḥ śaśibhārgavāvudayaparvatādiva

13.62

tadalakṣyaratnamayakuḍyamādarādabhidhātarīta ita ityatho nṛpe /
dhavalāśmaraśmipaṭalāvibhāvitapratihāramāviśadasau sadaḥ śanaiḥ

13.63

navahāṭakeṣṭakacitaṃ dadarśa sa kṣitipasya pastyamatha tatra saṃsadi /
gaganaspṛśāṃ maṇirucāṃ cayena yatsadanānyudayasmayata nākināmapi

13.64

udayādrimūrdhni yugapaccakāsatordinanāthapūrṇaśaśinorasambhavām /
rucimāsane ruciradhāmni bibhratāvalaghunyatha nyaṣadatāṃ nṛpācyutau

13.65

sutarāṃ sukhena sakalaklamacchidā sanidādhamaṅgamiva mātariśvanā /
yadunandanena tadudanvataḥ payaḥ śasineva rājakulamāpa nandathum

13.66

anavadyavādyalayagāmi komalaṃ navagītamapyanavagītatāṃ dadhat /
sphuṭasātvikāṅgikamanṛtyadujjvalaṃ savilāsalāsikavilāsanījanaḥ

13.67

sakale ca tatra gṛhamāgate harau nagare 'pyakālamahamādideśa saḥ /
satatotsavaṃ taditi nūnanmunmudo rabhasena vismṛtamabhūnmahībhṛtaḥ

13.68

harirākumāramakhilābhidhānavitsvajanasya vārtamayamayamanvayuṅkta ca /
mahatīmapi śriyamavāpya vismayaḥ sujano na vismarati jātu kiñcana

13.69

martyalokaduravāpamavāptarasodayaṃ nūtanatvamatiriktatayānupadaṃ dadhat /
śrīpatiḥ patirasāvavaneśca parasparaṃ saṅkathāmṛtamanekamasisvadatāmamubhau

Original text: Śiśupālavadha · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc