Language

ENहिગુ
Scripture Library

Śiśupālavadha · Chapter 12

12.1

itthaṃ rathāśvebhaniṣādināṃ prage gaṇo nṛpāṇāmatha toraṇādbahiḥ /
prasthānakālakṣamaveṣakalpanākṛtakṣaṇakṣepamudaikṣatācyutam

12.2

svakṣaṃ supatraṃ kanakojvaladyutiṃ javena nāgāñjitavantamuccakaiḥ /
āruhya tārkṣya nabhasīva bhūtale yayāvanudghātamukhena so 'dhvanā

12.3

hastasthitākhaṇḍitacakraśālinaṃ dvajendrakāntaṃ śritavakṣasaṃ śriyā /
satyānuraktaṃ narakasya jiṣṇavo guṇairnṛpāḥ śāṅgiṇamanyayāsiṣuḥ

12.4

śuklaiḥ satārairmukulīkṛtaiḥ sthūlaiḥ kumudvatīnāṃ kumudākarairiva /
vyuṣṭaṃ prayāṇaṃ ca viyogavedanāvidūnanārīkamabhūtsamaṃ tadā

12.5

utkṣiptagātraḥ sma viḍambayannabhaḥ samutpatiṣyantamagendramuccakaiḥ /
ākuñcitaprohanirūpitakramaṃ kareṇurārohayate niṣādinam

12.6

svairaṃ kṛtāsphālanalalitānpuraḥ sphuratnūndarśitalāghavakriyāḥ /
vaṅgāvalagnaikasavalgapāṇayasturaṅgamānāruruhusturaṅgiṇaḥ

12.7

ahnāya yāvanna cakāra bhūyase niṣedivānāsanabandhamadhvane /
tīvrotthitāstāvadasahyaraṃhaso viśṛṅkhalaṃ śṛṅkhalakāḥ pratasthire

12.8

gaṇḍojvalāmujjvanābhicakrayā virājamānāṃ navayodaraśriyā /
kaścitsukhaṃ prāptumanāḥ susārathī rathīṃ yuyojādhidhurāṃ vadhūmiva

12.9

utthātumicchanvidhṛtaḥ puro balānnidhīyamāne bharabhāji yantrake /
ardhojjhitodgāravijharjharasvaraḥ svanāma ninye ravaṇaḥ sphuṭārthatām

12.10

nasyāgṛhīto 'pi dhuvanviṣāṇayoryugaṃ sasūtkāravivartitatrikaḥ /
goṇīṃ janana sma nidhātumuddhṛtāmanukṣaṇaṃ nokṣataraḥ pratīcchati

12.11

nānāvidhāviṣkṛsāmajasvaraḥ sahasravartmā capalairduradhyayaḥ /
gāndharvabhūyṣṭhatayā samānatāṃ sa sāmavedasya dadhau balodadhiḥ

12.12

pratyanyanāgaṃ caltastarāvatā nirasya kuṇṭhaṃ dadhatānyamaṅkuśam /
mūrdhānamūrdhvāyatadantamaṇḍalaṃ dhuvannarodhi dviradāṃ niṣādinā

12.13

samūrcchaducchṛṅkhalaśaṅkhanisvanaḥ svanaḥ prayāte paṭahasya śārṅgiṇi /
svānininye nitarāṃ mahāntyapi vyathāṃ dvayeṣāmapi medinīghṛtām

12.14

kālīyakakṣodavilepanaśriyaṃ diśaddiśamullasadaṃśumaddyuti /
khātaṃ khuraimudgabhujāṃ vipaprate gireradhaḥ kāñcanabhūmijaṃ rajaḥ

12.15

mandraigajānāṃ rathamaṇḍalasvanairnijuhnuve tādṛśameva bṛṃhitam /
tārairbabhūve parabhāgalābhataḥ pariśphuṭaisteṣu turaṅgaheṣitaiḥ

12.16

anvetukāmo 'vamatāṅguśagrahastirogataṃ sāṅguśamudvahañśiraḥ /
sthūloccayenāgamadantikagatāṃ gajo 'grayātāgrakaraḥ kareṇukām

12.17

yanto 'spṛśantaścaraṇairivāvaniṃ javātprakīrṇairabhitaḥ prakīrṇakaiḥ /
adyāpi senāturagāḥ savismayairalūnapakṣā iva menire janaiḥ

12.18

ṛjvīrdadhānairavatatya kandharāścalāvacūḍāḥ kalāgharghararāravaiḥ /
bhūmirmahatyapyavilambitakramaṃ kramelakaistakṣaṇameva cicchide

12.19

tūrṇa praṇetrā kṛtanādamuccakaiḥ praṇoditaṃ vesarayugmadhvani /
ātmīyanemikṣatasāndramedinīrajaścayākrāntabhayādivādravat

12.20

vyāvṛttavaktrairakhilaiścamūcarairvrajidbhireva kṣaṇamīkṣitānanāḥ /
valgadgarīyaḥstanakamprakañcukaṃ yayusturaṅgādhiruho 'varodhikāḥ

12.21

pādaiḥ puraḥ kūbariṇāṃ vidāritāḥ prakāmamākrāntatalāstato gajaiḥ /
bhagnonnatānantarapūritāntarā babhurbhuvaḥ kṛṣṭasamīkṛtā iva

12.22

durduntamupakṛtya nirastasādinaṃ sahāsahākāramalokayajjanaḥ /
paryāṇataḥ srastamurovilambinasturaṅgamaṃ pradrutamekayā diśā

12.23

bhūbhṛdbhirapyaskhalitāḥ khalūnnatairapyapahnavānā saritaḥ pṛthūrapi /
anvarthasaṃjñayaiva paraṃ trimārgagā yayāvasaṃkhyaiḥ pathibhiścamūrasau

12.24

trastau samāsannakareṇusūtkṛtānniyantari vyākulamuktarajjuke /
kṣiptāvarodhāṅganamutpathena gāṃ vilaṅghya laghvīṃ karabhau babhañjatuḥ

12.25

srastāṅgasandhau vigatāśāpāṭave rujā nikāmaṃ vikalīkṛte rathe /
āptena tatkṣaṇā bhiṣajeva tatkṣaṇaṃ pracakrame laṅghanapūrvakaḥ kramaḥ

12.26

dhūrbhaṅgasaṃkṣobhavidāritoṣṭrikā galanmadhuplāvitadūravartmani /
sthāṇau niṣaṅgiṇyanasi kṣaṇaṃ puraḥ śuśoca lābhāya kṛtakrayo vaṇik

12.27

bheribhirākruṣṭamahāguhāmukho dhvajāṃśukaistarjitakandalīvanaḥ /
uttaṅgamātaṅgajitālaghūpalo balaiḥ sa paścātkiyate sma bhūdharaḥ

12.28

vanyebhadānānilagandhadadurdhurāḥ kṣaṇaṃ tarucchedavinoditakrudhaḥ /
vyāladvipā yantṛbhirunmatiṣṇavaḥ kathaṃcidīrādapanayena ninyire

12.29

tairvajayantīvanarājirājibhirgiripraticchandamahāmataṅgajaiḥ /
bahvyaḥ prasarpajjanatānānadīśatairbhuvo balairantarāyāmababhūvire

12.30

tasthemuhūrta hariṇīvilocanaiḥ sadṛśi dṛṣṭvā nayanāni yoṣitām /
tvātha satrāsamanekavibhramakriyāvikārāṇi mṛgaiḥ palāyyata

12.31

nimnāni duḥkhādavatārya sādibhiḥ sayatnamākṛṣṭakaśāḥ śanaiḥ śanaiḥ /
utteruruttālakhurāravaṃ drutāḥ ślathīkṛtapragrahamarvatāṃ vrajāḥ

12.32

adhyadhvamārūḍhavataiva kenacitpratīkṣamāṇena janaṃ muhurdhṛtaḥ /
dākṣyaṃ hi sadyaḥ phaladaṃ yadagrataścakhāda dāserayuvā vanāvalīḥ

12.33

śaureḥ pratāpopanatairitastataḥ samāgataiḥ praśrayanamramūrtibhiḥ /
ekātapatrā pṛthivībhṛtāṃ gaṇairabhūdabahucchātratayā patākinī

12.34

āgacchato 'nūcigajasya ghaṇḍayoḥ svanaṃ samāpakarṇya samākulāṅganāḥ /
dūrāpavartitabhāravāhaṇāḥ patho 'pasrustvaritaṃ camūcarāḥ

12.35

ojasvivarṇojvalavṛttaśālinaḥ prasādino 'nujjhita gotrasaṃvidaḥ /
ślokānupendrasya puraḥ sma bhūyaso guṇānsamuddiśya paṭhanti vandinaḥ

12.36

niḥśśeṣamākrāntamahītalo jalaiścalansamudro 'pi samujjhati sthitim /
grāmeṣu sainyairakarodavāritaiḥ kimavyavasthāṃ calito 'pi keśavaḥ

12.37

kośātakīpuṣpagulucchakāntibhirmukhairvinidrolbaṇabāṇacakṣuṣaḥ /
grāmīṇavadhvastamalakṣitā janaiściraṃ mṛtānāmupari vyalokayan

12.38

goṣṭheṣu goṣṭhīkṛtamaṇḍalāsanānsanādamutthāya muhuḥ sa valgataḥ /
grāmyānapaśyatkapiśaṃ pipāsataḥ svagotrasaṅkīrtanabhāvitātmanaḥ

12.39

paśyankṛtārthairapi vallavījano janādhināthaṃ na yayau vitṛṣṇatām /
ekāntamaugdhyānavabuddhavibhramaiḥ prasiddhavistāraguṇairvilocanaiḥ

12.40

prītyā niyuktāṃllihatī stanandhayānnigṛhya pārīmubhayena jānunoḥ /
vardhiṣṇudhārādhvani rohiṇīḥ payaściraṃ nidadhau duhataḥ sa goduhaḥ

12.41

abhyājato 'bhyāgatatūrṇatarṇakānniryāṇahastasya purodudhukṣataḥ /
vargādgavāṃ huṃkṛticāru niryatīmarirmadhoraikṣata gomatatallikām

12.42

sa vrīhiṇāṃ yāvadapāsituṃ gatāḥ śukānmṛgaistāvadupadrutaśriyām /
kaidārikāṇāmabhitaḥ samākulāḥ sahāsamālokayati sma gopikāḥ

12.43

vyeddhumasmānavadhānataḥ purā calatyasavityupakarṇayannasau /
gītāni gopyāḥ kalamaṃ mṛgavrajo na nūnamattīti harivyalokayat

12.44

līlācalatstrīcaraṇāruṇotpalaskhalattulākoṭininādakomalaḥ /
śaurerupānūpamāpāharanmanaḥ svanāntarādunmadasārasāravaḥ

12.45

uccairgatāmaskhalitāṃ garīyasīṃ tadātidūrādapi tasya gacchataḥ /
eke samūhurbalareṇusaṃhatiṃ śirobhirājñāmapare mahībhṛtaḥ

12.46

prāyeṇa nīcānapi medinībhṛto janaḥ samenaiva pathādhirohati /
senā murāreḥ patha eva sā punarmahāmahīdhrānparito 'dhyarohayat

12.47

dantāgranirbhinnapayodamunmukhāḥ śiloccayānāruruhurmahīyasaḥ /
tiryakkaṭaplāvimadāmbunimnagāvipūryamāṇaśravaṇodaramaṃ dvipāḥ

12.48

ścyotamanmadāmbhakaṇakena kenacijjanasya jīmūtakadambakadyutā /
nagena garīyasoccakairarodhi panthāḥ pṛthudantaśālinā

12.49

bhagnadrumāścakruritastato diśaḥ samullasatketananākulāḥ /
piṣṭādripṛṣṭhāstarasā ca dantinaścalannijāṅgācaladurgamā bhuvaḥ

12.50

ālokayāmāsa harirmahīdharānadhiśrayantīrgajatāḥ paraḥśatāḥ /
utpātavātapratikūlapātinīrupatyakābhyo bṛhatīḥ śilā iva

12.51

śailādhirohābyasanādhikoddhuraiḥ payodharairāmalakīvanāśritāḥ /
taṃ parvatīyapramadāścacāyire vikāsavisphāritavibhramekṣaṇāḥ

12.52

sāvajñamunmīlya vilocane sakṛtkṣaṇaṃ mṛjendreṇa suṣupsunā punaḥ /
sainyānna yātaḥ samayāpi vivyathe kathaṃ surājaṃbhavamanmathāthavā

12.53

utsedhanirdhūtamahīruhāṃ dhvajairjanāvaruddhoddhatasindhuraṃhasām /
nāgairadhikṣiptamahāśilaṃ muhurbalaṃ babhūvopari tanmahībhṛtām

12.54

śmaśrūyamāṇe maghujālake tarorgajena gaṇḍaṃ kaṣatā vidhūnite /
kṣudrābhirakṣudratarābhirākulaṃ vidaśyamānena janena dudruve

12.55

nīte palāśinyucite śarīravatgajāntakenāntamadāntakarmaṇā /
saṃcerurātmāna ivāparaṃ kṣaṇātkṣamāruhaṃ dehamiva plavaṃgamāḥ

12.56

prahvānatīva kvaciduddhatiśritaḥ kvacitprakāśānatha gahvaranāpi /
sāmyādapetāniti vāhinī harestadāticakrāma girīngurūnapi

12.57

sa vyāptavatyā parito 'pathānyapi svasenayā sarvapathīnayā tayā /
ambhobhirullaṅghita tuṅgarodhasaḥ pratīpanāmnīḥ kurute sma nimnagāḥ

12.58

yāvadvyagāhanta na dantināṃ ghaṭāsturaṅgamaistāvadudīritaṃ khuraiḥ /
kṣiptaṃ samīraiḥ saritāṃ puraḥ patajjalānyanaiṣīdraja eva paṅkatām

12.59

rantuṃ kṣatottuṅganitambabhūmayo muhurvrajantaḥ pramadaṃ madoddhatāḥ /
paṅgaṃ karāpākṛtaśaivalāṃśukāḥ samudragāṇāmudapādayannibhāḥ

12.60

rugṇorurodhaḥ paripūritāmbhasaḥ samasthalīkṛtya purātanīrnadīḥ /
kūlaṃkaṣaughāḥ saritasthāparāḥ pravartayāmāsuribhā madāmbubhiḥ

12.61

padmairananvītavadhūmukhadyuto gatāḥ na haṃsaiḥ śriyamātapatrajām /
dūre 'bhavanbhojavalayasya gacchataḥ śailopamātītagajasya nimnagāḥ

12.62

snagdhāñjanaśyāmatanūbhirunnatairnirantarālā kariṇāṃ kadambakaiḥ /
senā sudhākṣālitasaudhasaṃpadāṃ purāṃ bahūnāṃ parabhāgamāpa sā

12.63

prāsadaśobhātiśayālubhiḥ pathi prabhonivāsāḥ paṭaveśmabhirbabhuḥ /
nūnaṃ sahānena viyogaviklavā puraḥ puraśrīrapi niryayau tadā

12.64

varṣma dvipānāṃ viruvanta uccakairvanecarebhyaściramācacakṣire /
gaṇḍasthalāgharṣagalanmadodakadravadramaskandhanilāyino 'layaḥ

12.65

āyāmavadbhiḥ kariṇāṃ ghaṭāśatairadhaḥkṛtāṭṭālasapaṅktiruccakaiḥ /
dūṣyairjitodagragṛhāṇi sā camūratītya bhūyāṃsi purāṇyavartata

12.66

uddhūtamuccairdhvajinābhiraṃśubhiḥ prataptamabhyarṇatayāvivasvataḥ /
āhlādikahlārasamīraṇāhate puraḥ papātāmbhasi yamune rajaḥ

12.67

yā gharmabhānostanayāpi śītalaiḥ svasā yamasyāpi janasya jīvanaiḥ /
kṛṣṇāpi śuddheradhikaṃ vidhātṛbhirvihantumahāṃsi jalaiḥ paṭīyasī

12.68

yasyā mahānīlataṭīriva drutāḥ prayānti pītvā himapiṇḍapāṇḍurāḥ /
kālīrapāstābhirivānurañjitāḥ kṣaṇena bhinnāñjanavartā ghanāḥ

12.69

vyaktaṃ balīyān yadi heturāgamādapūrayatsā jaladhiṃ na jāhnavī /
gaṅgaughanirbhasmitaśambhukandharāsavarṇamarṇaḥ kathamanyathāsya tat

12.70

abhyudyatasya kramituṃ javena gāṃ tamālanīlā girāṃ dhṛtāyatiḥ /
sīmeva sā tasya puraḥ kṣaṇaṃ babhau balāmburāśermahato mahāpagā

12.71

lolairaritraiścaraṇairivābhito javātvrajantībhirasau sarijjanaiḥ /
naubhiḥ pratere paritaḥ plavoditabhramīnimīlallalanāvalambitaiḥ

12.72

tatpūrvamaṃsadvayasaṃ dvipādhipāḥ kṣaṇaṃ sahelāḥ parito jagāhire /
sadyastatasteruranāratasrutasvadānavāripracurīkṛtaṃ payaḥ

12.73

prothaiḥ sphuradbhiḥ sphuṭaśabdamunmukhaisturaṅgamairāyatakīrṇavāladhi /
utkarṇamudvāhitadhīrakandharairatīryatāgre taṭadattadṛṣṭibhiḥ

12.74

tīrtvā janenaiva nitāntadustarāṃ nadīṃ pratijñāmiva tāṃ garīyasīm /
śṛṅgairapaskīrṇamahattaṭībhuvāmaśobhatoccairnaditaṃ kakudmatām

12.75

sīmantyamānā yadubhūbhṛtāṃ balairbabhau taridbhirgavalāsitadyutiḥ /
sindūritānekapakaṅgaṇāṅkitā taraṅgiṇī veṇirivāyatā bhuvaḥ

12.76

avyāhatakṣipragataiḥ samucchritānanujjhitadrāmabirgarīyasaḥ /
nāvyaṃ payaḥkecidatāriṣurbhujaiḥ kṣipadbhirūrmīnaparairivormibhiḥ

12.77

vidalitamahākūlāmukṣṇāṃ viṣāṇavighaṭṭanairalaghucaraṇākṛṣṭagrāhāṃ vipaṇibhirunmadaiḥ /
sapadi saritaṃ sā śrībharturbṛhadrathamaṇḍalaskhalilamullaṅghyaināṃ jagāma varūthinī

Original text: Śiśupālavadha · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc