Language

ENहिગુ
Scripture Library

Śiśupālavadha · Chapter 1

1.01

Māgha: Śiśupālavadha
śriyaḥ pati śrīmati śāsituṃ jagajjagannivāso vasudevasadmani /
vasan dadarśāvatarantamambarāddhiraṇyagarbhāṅgabhuvaṃ muniṃ hariḥ

1.02

gataṃ tiraścīnamanūrusāradheḥ prasiddhamūrdhvajvalanaṃ havirbhujaḥ /
patatyadho dhāma visāri sarvataḥ kimedatityākulamīkṣitaṃ janaiḥ

1.03

cayastaviṣāmityavadhāritaṃ purā tataḥ śarīrīti vibhāvitākṛtim /
vibhurvibhaktāvayavaṃ pumāniti kramādamuṃ nārada ityabodhi saḥ

1.04

navānadho 'dho bṛhataḥ payodharān samūḍhakarpūraparāgapāṇḍuram /
kṣaṇaṃ kṣaṇotkṣiptagajendrakṛttinā sphuṭopamaṃ bhūtisitena śamghunā

1.05

dadhānamambhoruhakesaradyutīrjaṭāḥ śaraccandra marīcirociṣam /
vipākastuṅgāstuhinasthalīruho dharādarendraṃ vratatītatīriva

1.06

piśaṅgamauñjīyujamarjunacchaviṃ vasānameṇājinamañnadyuti /
suvarmasūtrākalitādharāmbarāṃ viḍambayantaṃ śitivāsasastanum

1.07

vihaṅgarājāṅgaruhairivāyatairhiraṇmayorvīruhavallitatnubhiḥ /
kṛtopavītaṃ himaśubhramuccakairghanaṃ ghanānte taṭitāṃ gaṇairiva

1.08

nisargacitrojvalasūkṣmapakṣmaṇā lasadbisacchedasitāṅgasaṅginā /
cakāsataṃ cārucamūrucarmaṇā kuthena nāgendramivendravāhanam

1.09

ajasramāsphālitavallakīguṇakṣatojvalāṅguṣṭhanakhāṃśubhinnayā /
puraḥ pravālairiva pūritārdhayā vibhāntamacchasphaṭikākṣamālayā

1.10

raṇadbhirāghaṭṭanayā nabhasvataḥ pṛthagvibhinnaśrutimaṇḍalaiḥ svaraiḥ /
sphuṭībhavadgrāmaviśeṣamūrcchanāmavekṣamāṇaṃ mahatīṃ muhurmuhuḥ

1.11

nivartya so 'nuvrajataḥ kṛtānatīnatīndrayajñānanidhirnabhaḥ sadaḥ /
samāsadatsāditadaityasaṃpadaḥ padaṃ mahendralāyacāru cakriṇaḥ

1.12

patatpataṅgapratimastaponidhiḥ puro 'sya yāvanna bhuvi vlīyata /
girestaḍitvāniva tāvaduccakairjavena pīṭhādutiṣṭhadacyutaḥ

1.13

atha prayatnonnamitānatphaṇairdhṛte kathañcitphaṇināṃ gaṇairadhaḥ /
nyadhāyiṣātāmabhi devakīsutaṃ sutena dhātuścaraṇau bhuvastale

1.14

tamarghyamarghyādikayādipuruṣaḥ saparyayā sādhu sa paryapūjayat /
gṛhānupaituṃ praṇayādabhīpsavo bhavanti nāpuṇyakṛtāṃ manīṣiṇaḥ

1.15

na yāvadetāvudapaśyadutthitau janastuṣārāñjanaparvatāviva /
svahastadatte munimāsane muniściraṃstāvadabhinyavīviśat

1.16

mahāmahānīlaśilārucaḥ puro niṣedivān kaṃsakṛṣaḥ sa viṣṭare /
śritodayādrerabhisāyamuccakairacūcuraccandramaso 'bhirāmatām

1.17

vidhāya tasyāpacitiṃ praseduṣaḥ prakāmamaprīyata yajvanāṃ priyaḥ /
grahītumāryānparicaryayā muhurmahānubhāvā hi nitāntamarthinaḥ

1.18

aśeṣatīrthopahṛtāḥ kamaṇḍalornidhāya pāṇāvṛṣīṇābhyudīritāḥ /
aghaughavidhvaṃsavidhau paṭīyasīrnatena mūrdnā hariragrahīdāpaḥ

1.19

sa kāñcane yatra muneranujñayā navāmbudaśayāmavapurnyavikṣata /
jigāya jambūjanitaśriyaḥ śriyaṃ sumeruśṛṅgasya tadā tadāsanam

1.20

sa taptākārtasvarabhāsvarāmbaraḥ kaṭhoradhārādhipalāñchanacchaviḥ /
vididyute bāḍavajātavedasaḥ śikhābhirāśliṣṭa ivāmbhasāṃ nidhiḥ

1.21

rathāṅgapāṇeḥ paṭalena rociṣāmṛṣitviṣaḥ saṃvalitā virejire /
calatpalāśāntaragocarastarotuṣāramūrteriva naktamaṃśavaḥ

1.22

praphullatāpicchanibhairabhīṣubhiḥ śubhaiśca saptacchadapāṃsupāṇḍubhiḥ /
parampareṇa cchuritāmalacchavī tadekavarṇāviva tau babhūvatuḥ

1.23

yugāntakālamatisaṃhṛtātmano jaganti yasyāṃ savikāsamāsata /
tanau mamustatra na kaiṭabhadviṣastapodhanabhyāgamasaṃbhavā mudaḥ

1.24

nidādhadhāmānamivādhidīdhitiṃ mudāvikāsaṃ munimabhyupeyuṣī /
vilocane bibhradadhiśritaśriṇī sa puṇḍarākākṣa iti sphuṭābhavat

1.25

sitaṃsitimnā sutarāṃ munervapuḥ visāribhiḥ saudhamivātha lambhayan /
dvijāvalivyājaniśākarāṃśubhiḥ śucismitāṃ vācamavocadacyutaḥ

1.26

haratyaghaṃ saṃprati hetureṣyataḥ śubhasya pūrvācaritai kṛtarṃ śubhai /
śarīrabhājāṃ bhavadīyadarśanaṃ vyanakti kālatritaye 'pi yogyatām

1.27

jagatparyāptasahasrabhānunā na yanniyantuṃ samabhāvi bhānunā /
prasahya tejobhirasaṃkhyatāṃ gatair adastvayā nunnamanuttamaṃ tamaḥ

1.28

kṛtaḥ prajākṣemakṛtā prajāsṛjā supātranikṣenirākulātmanā /
sadopayoge 'pi gurustvamakṣayo nidhiḥ śrutīnāṃ dhanasaṃpadāmiva

1.29

vilokanenaiva tavāmunā mune kṛtaḥ kṛtārthosmi nibarhitāṃhasā /
tathāpiśuśrūṣurahaṃ garīyasīrgiro 'thavā śreyasi kena vā tṛpyate

1.30

gataspṛho 'pyāgamanaprayojanaṃ vadeti vaktuṃ vyavasīyate yayā /
tanoti nastāmuditmagauravo gurustavaivāgama eva dhṛṣyatām

1.31

itibruvantaṃ uvāca sa vratī na vācyamitthaṃ puruṣottama tvayā /
tvameva sākṣātkaraṇīya ityataḥ kimasti kāryaṃ guru yogināmapi

1.32

udīrṇarāgapratirodhakaṃ janairabhīkṣṇamakṣuṇṇatayātidurgamam /
upeyuṣomokṣapathaṃ manasvinastvamagramūrtirnirapāyasaṃśrayā

1.33

udāsitāraṃ nigrahītamānasairgṛhītamadhyātmadṛśā kathañcana /
bahirvikaraṃ prakṛteḥ pṛthagviduḥ purātanaṃ tvāṃ puruṣaṃ purāvidaḥ

1.34

niveśayāmāsitha helayoddhṛtaṃ phaṇābhṛtāṃ chādanamekamokasaḥ /
jagataikasthapatistvamuccakairahīśvarastambhaśiraḥsubhūtalam

1.35

ananyagurvāstava kena kevalaḥ purāṇamūrtemahimāvagamyate /
manuṣyajanmāpi surāsurānguṇairbhavānbhavacchedakarai karotyadhaḥ

1.36

laghūkariṣyannatibhārabhaṅgurāmamūṃ kila tvaṃ tridivādavātaraḥ /
udūḍhalokatritayena sāṃprataṃ gururdharitrī kriyatetarāṃ tvayā

1.37

nijojasojjāsayituṃ jagadrahāmupajihīthā na mahītale yadi /
samāhitairapyanirūpitastataḥ padaṃ dṛśaḥ syāḥ katham īśa mādṛśām

1.38

upaplutaṃ pātumado madoddhataistvameva viśvaṃbhara viśvamīśiṣe /
ṛte raveḥ kṣālayituṃ kṣameta kaḥ kṣapātamaskāṇḍamalīmasaṃ tamaḥ

1.39

karoti kaṃsādimahībhṛtāṃ vadhājjano mṛgāṇāmiva yattava stavam /
hare hiraṇyākṣapuraḥsarāsuradvipadviṣaḥ pratyuta sā tiraskriyā

1.40

pravṛtta eva svayamujjhiśramaḥ krameṇa peṣṭuṃ bhuvanadvaṣāmasi /
tathāpi vācālatayā yunakti māṃ mithastvadābhāṣaṇalolupaṃ manaḥ

1.41

tadindrasaṃdiṣṭamupendra yadvacaḥ kṣaṇaṃ mayā viśvajanīnamucyate /
samastakāryeṣu gatena dhuryatāmahidviṣastadbhavatā niśamyatām

1.42

abhūdabhūmi pratipakṣajanmanāṃ bhiyāṃ tanūjaspanadyutirditeḥ /
yamindraśabdārthaniṣūdanaṃ harerharaṇyapūrvaṃ kaśipuṃ pracakṣate

1.43

samatsareṇāsura ityupeyuṣā cirāya nāmnaḥ prathamābhidheyatāṃ /
bhayasyapūrvāvatarastarasvinā manastu yena dyusadāṃ nyadhīyata

1.44

diśāmadhīśāṃścaturo yataḥ surānapāsya taṃ rāgāhṛtāḥ siṣevire /
avāpurārabhya tataścalā iti pravādamuccairayaśaskaraṃ śriyaḥ

1.45

purāṇi durgāṇi niśātamāyudhaṃ balāni śūrāṇi ghanāścakañcukāḥ /
svarūpaśobhaikaphalāni nākināṃ gaṇairyamāśaṅkya tadādi cakrire

1.46

sa saṃcariṣṇu bhuvanāntareṣu yāṃ yadṛcchayāśiśriyādāśrayaḥ śriyaḥ /
akāri tasyai mukuṭopalaskhalatkaraistrisandhyaṃ tridaśairdiśe namaḥ

1.47

saṭācchaṭabhinnaghanena bibhratā nṛsiṃha saiṃhīmatanuṃ tanuṃ tvayā /
sa mugdhakāntāstanasaṅgabhaṅgurairurovidāraṃ praticaskire nakhaiḥ

1.48

vinodamicchannatha darpajanmano raṇena kaṇḍvāstridaśai samaṃ punaḥ /
sa rāvaṇo nāma nikāmabhīṣaṇaṃ babhūva rakṣaḥ kṣatarakṣaṇaṃ divaḥ

1.49

prabhurbubhūṣurbhuvanatrayasya yaḥ śiro 'tirāgāddaśamaṃ cikartiṣuḥ /
atarkayadvighnamiveṣṭasādhasaḥ prasādamicchāsaddṛśaṃ pinākinaḥ

1.50

samutkṣipanyaḥ pṛthivībhṛtāṃ varaṃ varapradānasya cakāra śūlinaḥ /
trasattuṣārādrisutāsasaṃbhramasvayaṅgrahāśleṣasukhena niṣkrayam

1.51

purīmavaskanda lunīhi nandanaṃ muṣāṇa ratnāni harāmarāṅganāḥ /
vigṛhya cakre namucidviṣā balī ya itthamasvāsthyamahardivaṃ divaḥ

1.52

salīlayātāni na bharturabhramorna citramuccaiśravasaḥ padakramam /
anudrutaḥ saṃyati yena kevalaṃ balasya śatruḥ praśaśaṃsa śīghratām

1.53

aśuknuvan soḍhumadhīralocanaḥ sahasraraśmeriva yasya darśanam /
praviśya hemādriguhāgṛhāntaraṃ nināya bibhyaddivasāni kauśikaḥ

1.54

bṛhacchalāniṣṭhurakaṇṭhaghaṭṭanāvikīrṇalolāgnikaṇaṃ suradviṣaḥ /
jagatprabhoraprasihiṣṇu vaiṣṇavaṃ na cakramasyākramatādhikandharaṃ

1.55

bibhinnaśaṅkhaḥ kaluṣībhavanmuhurmadena dantīva manuṣyadharmaṇaḥ /
nirastaghāṃbhīryamapāstapuṣpakaṃ prakampayāmāsa na mānasaṃ na saḥ

1.56

raṇeṣu tasya prahitāḥ pracetasā saroṣahuṅkāraparāṅmukhīkṛtāḥ /
praharturevoragarājarajjavo javena kaṇṭhaṃ sabhayāḥ prapedire

1.57

parebharturmahiṣo 'munā dhanurvidhātumutkhātaviṣāṇamaṇḍalaḥ /
hṛte 'pibhāre mahatastrapābharāduvāha duḥkhena bhṛśānṛtaṃ śiraḥ

1.58

sṛpaśansaśaṅkaḥ samaye śucāvapi sthitaḥ karāgrairasamagrapātibhiḥ /
aghagharmodakabindumauktikairalañcakārāsya vadhūrahaskaraḥ

1.59

kalāsamagreṇagṛhānamuñcatā manasvinīrutkayituṃ paṭīyasā /
visāsinastasya vitanvatāratiṃ na narmasācivyamakārinendunā

1.60

vidagdhalīlocitadantapatrikāvidhitsayā nūnamanena māninā /
na jātu vaināyakamekamuddhṛtaṃ viṣāṇamadyāpi punaḥ prarohati

1.61

niśāntanārīparidhānadhūnanasphuṭāgasāpyūruṣu lolacakṣuṣaḥ /
priyeṇa tasyānaparādhabādhitāḥ prakampanenānucakampire surāḥ

1.62

tiraskṛtastasya janābhibhāvinā muhurmahimnā mahasāṃ mahīyasāṃ /
babhāra bāṣpairdvaguṇīkṛtaṃ tanutanūnapāddhūmamavitānamādhijaiḥ

1.63

parasyamarmavidhamujjhatāṃ nijaṃ dvijihvatādoṣamajihmagāmibhiḥ /
tamiddhamārādhayituṃ sakarṇakaiḥ kulairna bheje phaṇināṃ bhujaṅgatā

1.64

tadīyamātaṅgaghaṭāvighaṭṭitaiḥ kaṭasthalaproṣitadānavāribhiḥ /
gṛhītadikkairapunarnivartibhiścirāya yāthārthyamalambi diggajaiḥ

1.65

abhīkṣṇamuṣṇairapi tasya soṣmaṇaḥ surendravandīśvasitānilairyathā /
sacandanāmbhaḥkaṇakomalaistathā vapurjalārdrāpavanairna nirvabau

1.66

tapena varṣāḥ śaradā himāgamo vasantalakṣmyā śiśiraḥ sametya ca /
prasūnakḷptiṃ dadhataḥ sadartavaḥ purosya vāstavyakuṭumbitāṃ yayau

1.67

amānavaṃ jātamajaṃ kule manoḥ prabhāvinaṃ bhāvinnamantamātmanaḥ /
mumoca jānannapi jānakīṃ na yaḥ sadabhimānaikadhanā hi māninaḥ

1.68

smaratyado dāśarathirbhavānamuṃ vanāntādvanitāpahāriṇam /
payodhimābaddhacalajjalābilaṃ vilaṅghyalaṅgāṃ nikaṣā haniṣyati

1.69

atopapattiṃ chalanāparo 'parāmavāpya śailūṣa ivaiṣa bhūmikāṃ /
tirohitātmā śiśupālasaṃjñayā pratīyate saṃprati sāpyasaḥ paraiḥ

1.70

sa bāla āsīdvapuṣā caturbhujo mukhena pūrṇendunibhastrilocanaḥ /
yuvākarākrāntamahībhṛduccakairasaṃśayaṃ saṃprati tejasā raviḥ

1.71

svayaṃ vidhātā suradaityarakṣasāmanugrahāvagrahayoryadṛcchayā /
daśānanādīnabhirāddhadaivatāvitīrṇavīryātiśayān hasatyasau

1.72

balāvalepādadhunāpipūrvavaprabāddhyate tena jagajjigīṣuṇā /
satīva yoṣitprakṛtiḥ suniścalā pumāṃsaṃmabyeti bhavāntareṣvapi

1.73

tadenamullaṅghitaśāsanaṃ vidhervidhehi kīnāśaniketanātithim /
śubhetarācāravipaktrimāpado vipādanīyā hi satāmasādhavaḥ

1.74

hṛdayamavirodhodayadadūḍhadraḍhima dadhātu punaḥ purandarasya /
ghanapulakapulomajākucāgradrutaparirambhanipīḍanakṣamatvam

1.75

omityuktavato 'tha śāṅgiṇā iti vyāhṛtya vācaṃ nabhastasminnutpatite puraḥ suramunāvindoḥ śriyaṃ bibhrati /
śatruṇāmaniśa vināśapiśunaḥ kruddhasya caidyaṃ prati vyomni bhrakuṭicchalena vadane ketuśacakārāspadam

Original text: Śiśupālavadha · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc