Shukla Yajurveda · Chapter 8

agniṣṭome tṛtīyasavanagatā ādityagrahādi mantrāḥ – pāśuka agniṣṭomaḥ 1-32, ṣoḍaśīyāgaḥ 33-37, dvādaśāhādi 38-

upayāmagṛhīto 'si /
ādityebhyas tvā /
viṣṇa ' urugāyaiṣa te somas taꣳ rakṣasva mā tvā dabhan

kadā cana starīr asi nendra saścasi dāśuṣe /
upopen nu maghavan bhūya ' in nu te dānaṃ devasya pṛcyate ' /
ādityebhyas tvā

kadā cana pra yucchasy ubhe ni pāsi janmanī /
turīyāditya savanaṃ ta ' indriyam ā tasthāv amṛtaṃ divi /
ādityebhyas tvā

yajño devānāṃ praty eti sumnam ādityāso bhavatā mṛḍayantaḥ /
ā vo'rvācī sumatir vavṛtyād aꣳhoś cid yā varivovittarāsat /
ādityebhyas tvā

vivasvann ādityaiṣa te somapīthas tasmin matsva /
śrad asmai naro vacase dadhātana yad āśīrdā dampatī vāmam aśnutaḥ /
pumān putro jāyate vindate vasv adhā viśvāhār apa ' edhate gṛhe

vāmam adya savitar vāmam u śvo dive-dive vāmam asmabhyaꣳ sāvīḥ /
vāmasya hi kṣayasya deva bhūrer ayā dhiyā vāmabhājaḥ syāma

upayāmagṛhīto'si sāvitro'si canodhāś canodhā ' asi cano mayi dhehi /
jinva yajñaṃ jinva yajñapatiṃ bhagāya devāya tvā savitre

upayāmagṛhīto'si suśarmāsi supratiṣṭhāno bṛhadukṣāya namaḥ /
viśvebhyas tvā devebhyaḥ '/
eṣa te yonir viśvebhyas tvā devebhyaḥ

upayāmagṛhīto 'si bṛhaspatisutasya deva soma ta ' indor indriyāvataṃ patnīvato grahām̐२ ' ṛdhyāsam /
ahaṃ parastād aham avastād yad antarikṣaṃ tad u me pitābhūt /
ahaꣳ sūryam ubhayato dadarśāhaṃ devānāṃ paramaṃ guhā yat

agnā3i patnīvant sajūr devena tvaṣṭrā somaṃ piba svāhā /
prajāpatir vṛṣāsi retodhā reto mayi dhehi prajāpates ta vṛṣṇo retodhaso retodhām aśīya

upayāmagṛhīto 'si harir asi hāriyojano haribhyāṃ tvā /
haryor dhānā stha sahasomā ' indrāya

yas te ' aśvasanir bhakṣo yo gosanis tasya ta ' iṣṭayajuṣa stutasomasya śastokthasyopahūtasyopahūto bhakṣayāmi

devakṛtasyainaso 'vayajanam asi /
manuṣyakṛtasyainaso 'vayajanam asi /
pitṛkṛtasyainaso 'vayajanam asi /
ātmakṛtasyainaso 'vayajanam asi /
enasa'-enaso 'vayajanam asi /
yac cāham eno vidvāꣳś cakāra yac cāvidvāꣳs tasya sarvasyainaso 'vayajanam asi

saṃ varcasā payasā saṃ tanūbhir aganmahi manasā saꣳ śivena /
tvaṣṭā sudatro vi dadhātu rāyo 'nu mārṣṭu tanvo yad viliṣṭam

sam indra ṇo manasā neṣi gobhiḥ saꣳ sūribhir maghavant saꣳ svastyā /
saṃ brahmaṇā devakṛtaṃ yad asti saṃ devānā sumatau yajñiyānā svāhā

saṃ varcasā payasā saṃ tanūbhir aganmahi manasā saꣳ śivena /
tvaṣṭā sudatro vidadhātu rāyo 'nu mārṣṭu tanvo yad viliṣṭam

dhātā rātiḥ savitedaṃ juṣantāṃ prajāpatir nidhipā devo ' agniḥ /
tvaṣṭā viṣṇuḥ prajayā saꣳrarāṇā yajamānāya draviṇaṃ dadhāta svāhā

sugā vo devāḥ sadanā ' akarma ya ' ājagmedaꣳ savanaṃ juṣāṇāḥ /
bharamāṇā vahamānā havīꣳṣy asme dhatta vasavo vasūni svāhā

yām̐२ ' āvaha ' uśato deva devām̐s tān preraya sve ' agne sadhasthe /
jakṣivāsaḥ papivāsaś ca viśve 'suṃ gharmaꣳ svarātiṣṭhatānu svāhā

vayaꣳ hi tvā prayati ' yajñe asminn agne hotāram avṛṇīmahīha /
ṛdhag ayā ' ṛdhag utāśamiṣṭhāḥ prajānan yajñam upa yāhi vidvānt svāhā

devā gātuvido gātuṃ vittvā gātum ita /
manasaspata ' imaṃ deva yajñaꣳ svāhā vāte dhāḥ

yajña yajñaṃ gaccha yajñapatiṃ gaccha svāṃ yoniṃ gaccha svāhā /
eṣa te yajño yajñapate sahasūktavākaḥ sarvavīras taj juṣasva svāhā

māhir bhūr mā pṛdākuḥ /
uruꣳ hi rājā varuṇaś cakāra sūryāya panthām anvetavā ' u /
apade pādā pratidhātave 'kar utāpavaktā hṛdayāvidhaś cit /
namo varuṇāyābhiṣṭhito varuṇasya pāśaḥ

agner anīkam apa ' ā viveśāpāṃ napāt pratirakṣann asuryam /
dame-dame samidhaṃ yakṣy agne prati te jihvā ghṛtam uc caraṇyat svāhā

samudre te hṛdayam apsv antaḥ saṃ tvā viśantv oṣadhīr utāpaḥ /
yajñasya tvā yajñapate sūktoktau namovāke vidhema yat svāhā

devīr āpa ' eṣa vo garbhas taꣳ suprītaꣳ subhṛtaṃ bibhṛta /
deva somaiṣa te lokas tasmiñ chaṃ ca vakṣva pari ca vakṣva

avabhṛtha nicumpuṇa nicerur asi nicumpuṇaḥ /
ava devair devakṛtam eno 'yāsiṣam ava martyair martyakṛtaṃ pururāvṇo deva riṣas pāhi /
devānā samid asi

ejatu daśamāsyo garbho jarāyuṇā saha /
yathāyaṃ vāyur ejati yathā samudra ' ejati /
evāyaṃ daśamāsyo ' asraj jarāyuṇā saha

yasyai te yajñiyo garbho yasyai yonir hiraṇyayī /
aṅgāny ahrutā yasya taṃ mātrā sam ajīgamaꣳ svāhā

purudasmo viṣurūpa ' indur antar mahimānam ānañja dhīraḥ /
ekapadīṃ dvipadīṃ tripadīṃ catuṣpadīm aṣṭāpadīṃ bhuvanānu prathantā svāhā

maruto yasya hi kṣaye pāthā divo vimahasaḥ /
sa sugopātamo janaḥ

mahī dyauḥ pṛthivī ca na ' imaṃ yajñaṃ mimikṣatām /
pipṛtāṃ no bharīmabhiḥ

ā tiṣṭha vṛtrahan rathaṃ yuktā te brahmaṇā harī /
arvācīnaꣳ su te mano grāvā kṛṇotu vagnunā /
upayāmagṛhīto 'sīndrāya tvā ṣoḍaśine /
' eṣa te yonir indrāya tvā ṣoḍaśine

yukṣvā hi keśinā harī vṛṣaṇā kakṣyaprā /
athā na ' indra somapā girām upaśrutiṃ cara /
upayāmagṛhīto 'sīndrāya tvā ṣoḍaśine /
' eṣa te yonir indrāya tvā ṣoḍaśine

indram id dharī vahato 'pratidhṛṣṭaśavasam /
ṛṣīṇāṃ ca stutīr upa yajñaṃ ca mānuṣāṇām /
upayāmagṛhīto 'sīndrāya tvā ṣoḍaśine /
' eṣa te yonir indrāya tvā ṣoḍaśine

yasmān na jātaḥ paro ' anyo ' asti ya ' āviveśa bhuvanāni viśvā /
prajāpatiḥ prajayā saꣳrarāṇas trīṇi jyotīṣi sacate sa ṣoḍaśī

indraś ca samrāḍ varuṇaś ca rājā tau te bhakṣaṃ cakratur agr ' etam /
tayor aham anu bhakṣaṃ bhakṣayāmi vāg devī juṣāṇā somasya tṛpyatu /
saha prāṇena svāhā

agne pavasva svapā ' asme varcaḥ suvīryam /
dadhad rayiṃ mayi poṣam /
upayāmagṛhīto 'sy agnaye tvā varcase /
' eṣa te yonir agnaye tvā varcase /
agne varcasvin varcasvāꣳs tvaṃ deveṣv asi varcasvān ahaṃ manuṣyeṣu bhūyāsam

uttiṣṭhann ojasā saha pītvī śipre ' avepayaḥ /
somam indra camū sutam /
upayāmagṛhīto 'sīndrāya tvaujase /
' eṣa te yonir indrāya tvaujase /
indraujiṣṭhaujiṣṭhas tvaṃ deveṣv asy ojiṣṭho 'haṃ manuṣyeṣu bhūyāsam

adṛśram asya ketavo vi raśmayo janāꣳ ' anu /
bhrājanto agnayo yathā /
upayāmagṛhīto 'si sūryāya tvā bhrājāya /
eṣa te yoniḥ sūryāya tvā bhrājāya /
sūrya bhrājiṣṭha bhrājiṣṭhas tvaṃ deveṣv asi bhrājiṣṭho 'haṃ manuṣyeṣu bhūyāsam

ud u tyaṃ jātavedasaṃ devaṃ vahanti ketavaḥ /
dṛśe viśvāya sūryam /
upayāmagṛhīto 'si sūryāya tvā bhrājāya /
eṣa te yoniḥ sūryāya tvā bhrājāya /
(sūrya bhrājiṣṭha bhrājiṣṭhas tvaṃ deveṣv asi bhrājiṣṭho 'haṃ manuṣyeṣu bhūyāsam )// ?

ājighrakalaśaṃ mahyātvāviśantvindavaḥ/
punarūrjā nivarttasva sā naḥ sahasraṃ dhukṣvorudhārā payasvatī punar māviśatād rayiḥ

iḍe rante havye kāmye candre jyote 'dite sarasvati mahi viśruti /
etā te ' aghnye nāmāni devebhyo mā sukṛtaṃ brūtāt

vi na indra mṛdho jahi nīcā yaccha pṛtanyataḥ /
yo ' asmām̐२ ' abhidāsaty adharaṃ gamayā tamaḥ /
upayāmagṛhīto 'sīndrāya tvā vimṛdhe /
' eṣa te yonir indrāya tvā vimṛdhe

vācas patiṃ viśvakarmāṇamūtaye manojuvaṃ vāje ' adyā huvema /
sa no viśvāni havanāni joṣad viśvaśambhūr avase sādhukarmā /
upayāmagṛhīto 'sīndrāya tvā viśvakarmaṇe /
' eṣa te yonir indrāya tvā viśvakarmaṇe

viśvakarman haviṣā vardhanena trātāram indram akṛṇor avadhyam /
tasmai viśaḥ samanamanta pūrvīr ayam ugro vihavyo yathāsat /
upayāmagṛhīto 'sīndrāya tvā viśvakarmaṇe /
' eṣa te yonir indrāya tvā viśvakarmaṇe

upayāmagṛhīto 'sy agnaye tvā gāyatracchandasaṃ gṛhṇāmi /
indrāya tvā triṣṭupchandasaṃ gṛhṇāmi /
viśvebhyas tvā devebhyo jagacchandasaṃ gṛhṇāmi /
anuṣṭup te 'bhigaraḥ

vreśīnāṃ tvā patmann ā dhūnomi kukūnanānāṃ tvā patmann ā dhūnomi bhandanānāṃ tvā patmann ā dhūnomi madintamānāṃ tvā patmann ā dhūnomi madhuntamānāṃ tvā patmann ā dhūnomi śukraṃ tvā śukra ' ā dhūnomy ahno rūpe sūryasya raśmiṣu

kakubhaꣳ rūpaṃ vṛṣabhasya rocate bṛhac chukraḥ śukrasya purogāḥ somaḥ somasya purogāḥ /
yat te somādābhyaṃ nāma jāgṛvi tasmai tvā gṛhṇāmi tasmai te soma somāya svāhā

uśik tvaṃ deva somāgneḥ priyaṃ pātho 'pīhi /
vaśī tvaṃ deva somendrasya priyaṃ pātho 'pīhi /
asmatsakhā tvaṃ deva soma viśveṣāṃ devānāṃ priyaṃ pātho 'pīhi

iha ratir iha ramadhvam iha dhṛtir iha svadhṛtiḥ svāhā /
upasṛjan dharuṇaṃ mātre dharuṇo mātaraṃ dhayan /
rāyaspoṣam asmāsu dīdharat svāhā

satrasya ' ṛddhir asy aganma jyotir amṛtā ' abhūma divaṃ pṛthivyā ' adhy āruhāmāvidāma devānt svar jyotiḥ

yuvaṃ tam indrāparvatā puroyudhā yo naḥ pṛtanyād apa taṃ-tam id dhataṃ vajreṇa taṃ-tam id dhatam /
dūre cattāya chantsad gahanaṃ yad inakṣat /
asmākaꣳ śatrūn pari śūra viśvato darmā darṣīṣṭa viśvataḥ /
bhūr bhuvaḥ svaḥ suprajāḥ prajābhiḥ syāma suvīrā vīraiḥ supoṣāḥ poṣaiḥ

parameṣṭhy abhidhītaḥ /
prajāpatir vāci vyāhṛtāyām /
andho ' acchetaḥ /
savitā sanyām /
viśvakarmā dīkṣāyām /
pūṣā somakrayaṇyām

indraś ca marutaś ca krayāyopotthitaḥ /
' asuraḥ paṇyamānaḥ /
mitraḥ krītaḥ /
viṣṇuḥ śipiviṣṭa ' ūrāv āsannaḥ /
viṣṇur narandhiṣaḥ prohyamāṇaḥ

soma ' āgataḥ /
varuṇa ' āsandyām āsannaḥ /
' agnir āgnīdhre /
' indro havirdhāne /
' atharvopāvahriyamāṇaḥ

viśve devā ' aꣳśuṣu nyuptaḥ /
viṣṇur āprītapā ' āpyāyyamānaḥ /
yamaḥ sūyamānaḥ /
viṣṇuḥ saṃbhriyamāṇaḥ /
vāyuḥ pūyamānaḥ /
śukraḥ pūtaḥ /
śukraṃ kṣīraśrīḥ /
manthī saktuśrīḥ

viśve devāś camaseṣūnnītaḥ /
' asur homāyodyataḥ /
rudro hūyamānaḥ /
vāto 'bhyāvṛttaḥ /
nṛcakṣāḥ pratikhyātaḥ /
bhakṣo bhakṣyamāṇaḥ /
pitaro nārāśaꣳsāḥ sannaḥ

sindhur avabhṛthāyodyataḥ /
samudro 'bhyavahriyamāṇaḥ /
salilaḥ praplutaḥ /
yayor ojasā skabhitā rajāꣳsi vīryebhir vīratamā śaviṣṭhā /
yā patyete ' apratītā sahobhir viṣṇū ' agan varuṇā pūrvahūtau

devān divam agan yajñas tato mā draviṇam aṣṭu manuṣyān antarikṣam agan yajñas tato mā draviṇam aṣṭu pitṝn pṛthivīm agan yajñas tato mā draviṇam aṣṭu yaṃ kaṃ ca lokam agan yajñas tato me bhadraṃ abhūt

catustriꣳśat tantavo ye vitatnire ya ' imaṃ yajñaꣳ svadhayā dadante /
teṣāṃ chinnaꣳ sam v etad dadhāmi svāhā gharmo ' apy etu devān

yajñasya doho vitataḥ purutrā so ' aṣṭadhā divam anvā tatāna /
sa yajña dhukṣva mahi me prajayāꣳ rāyaspoṣaṃ viśvam āyur aśīya svāhā

ā pavasva hiraṇyavad aśvavat soma vīravat /
vājaṃ gomantam ā bhara svāhā //