Shukla Yajurveda · Chapter 33

sārvamedhike saptadaśakāḥ puroruggaṇāḥ

asyājarāso damām aritrā ' arcaddhūmāso ' agnayaḥ pāvakāḥ /
śvitīcayaḥ śvātrāso bhuraṇyavo vanarṣado vāyavo na somāḥ

harayo dhūmaketavo vātajūtā ' upa dyavi /
yatante vṛthag agnayaḥ

yajā no mitrāvaruṇā yajā devāꣳ २' ṛtaṃ bṛhat /
agne yakṣi svaṃ damam

yukṣvā hi devahūtamāꣳ२' aśvāꣳ२' agne rathīr iva /
ni hotā pūrvyaḥ sadaḥ

dve virūpe carataḥ svarthe ' anyānyā vatsam upa dhāpayete /
harir anyasyāṃ bhavati svadhāvāñchukro ' anyasyāṃ dadṛśe suvarcāḥ

ayam iha prathamo dhāyi dhātṛbhir hotā yajiṣṭho ' adhvareṣv īḍyaḥ /
yam apnavāno bhṛgavo virurucur vaneṣu citraṃ vibhvaṃ viśe-viśe

trīṇi śatā trī sahasrāṇy agniṃ triꣳśac ca devā nava cāsaparyan /
aukṣan ghṛtair astṛṇan barhir asmā ' ād id hotāraṃ ny asādayanta

mūrdhānaṃ divo ' aratiṃ pṛthivyā vaiśvānaram ṛta ' ā jātam agnim /
kaviꣳ samrājam atithiṃ janānām āsann ā pātraṃ janayanta devāḥ

agnir vṛtrāṇi jaṅghanad draviṇasyur vipanyayā /
samiddhaḥ śukra ' āhutaḥ

viśvebhiḥ somyaṃ madhv agna ' indreṇa vāyunā /
pibā mitrasya dhāmabhiḥ

ā yad iṣe nṛpatiṃ teja ' ānaṭ śuci reto niṣiktaṃ dyaur abhīke /
agniḥ śardham anavadyaṃ yuvānaꣳ svādhyaṃ janayat sūdayac ca

agne śardha mahate saubhagāya tava dyumnāny uttamāni santu /
saṃ jāspatyaꣳ suyamam ā kṛṇuṣva śatrūyatām abhi tiṣṭhā mahāꣳsi

tvāꣳ hi mandratamam arkaśokair vavṛmahe mahi naḥ śroṣy agne /
indraṃ na tvā śavasā devatā vāyuṃ pṛṇanti rādhasā nṛtamāḥ

tve ' agne svāhuta priyāsaḥ santu sūrayaḥ /
yantāro ye maghavāno janānāmūrvān dayanta gonām

śrudhi śrutkarṇa vahnibhir devair agne sayāvabhiḥ /
ā sīdantu barhiṣi mitro ' aryamā prātaryāvāṇo ' adhvaram

viśveṣām aditir yajñiyānāṃ viśveṣām atithir mānuṣāṇām /
agnir devānām ava ' āvṛṇānaḥ sumṛḍīko bhavatu jātavedāḥ

maho ' agneḥ samidhānasya śarmaṇy anāgā mitre varuṇe svastaye /
śreṣṭhe syāma savituḥ savīmani tad devānām avo ' adyā vṛṇīmahe

āpaś cit pipyu staryo na gāvo nakṣann ṛtaṃ jaritāras ta ' indra /
yāhi vāyur na niyuto no ' acchā tvaꣳ hi dhībhir dayase vi vājān

gāva ' upāvatāvataṃ mahī yajñasya rapsudā /
ubhā karṇā hiraṇyayā

yad adya sūra ' udite nāgā mitro ' aryamā /
suvāti savitā bhagaḥ

ā sute siñcata śriyaꣳ rodasyor abhiśriyam /
rasā dadhīta vṛṣabham //[ taṃ pratnathā/ ayaṃ venaḥ//]

ātiṣṭhantaṃ pari viśve ' abhūṣañ chriyo vasānaś carati svarociḥ /
mahat tad vṛṣṇo ' asurasya nāmā viśvarūpo ' amṛtāni tasthau

pra vo mahe mandamānāyāndhaso 'rcā viśvānarāya viśvābhuve /
indrasya yasya sumakhaꣳ saho mahi śravo nṛmṇaṃ ca rodasī saparyataḥ

bṛhann id idhma ' eṣāṃ bhūri śastaṃ pṛthuḥ svaruḥ /
yeṣām indro yuvā sakhā

indrehi matsy andhaso viśvebhiḥ somaparvabhiḥ /
mahāꣳ२' abhiṣṭir ojasā

indro vṛtram avṛṇocchardhanītiḥ pra māyinām aminād varpaṇītiḥ /
ahan vyaꣳsam uśadhag vaneṣv āvir dhenā ' akṛṇod rāmyāṇām

kutas tvam indra māhinaḥ sann eko yāsi satpate kiṃ ta ' itthā /
saṃ pṛcchase samarāṇaḥ śubhānair voces tan no harivo yat te ' asme /
mahāꣳ२' indro ya ' ojasā /
kadā cana starīr asi /
kadā cana pra yucchasi

ā tat ta ' indrāyavaḥ panantābhi ya ' ūrvaṃ gomantaṃ titṛtsān /
sakṛtsvaṃ ye puruputrāṃ mahīꣳ sahasradhārāṃ bṛhatīṃ dudukṣan

imāṃ te dhiyaṃ pra bhare maho mahīm asya stotre dhiṣaṇā yat ta ' ānaje /
tam utsave ca prasave ca sāsahim indraṃ devāsaḥ śavasāmadann anu

vibhrāḍ bṛhat pibatu somyaṃ madhv āyur dadhad yajñapatāv avihrutam /
vātajūto yo ' abhirakṣati tmanā prajāḥ pupoṣa purudhā vi rājati

ud u tyaṃ jātavedasaṃ devaṃ vahanti ketavaḥ /
dṛśe viśvāya sūryaꣳ svāhā

yenā pāvaka cakṣasā bhuraṇyantaṃ janāꣳ२' anu /
tvaṃ varuṇa paśyasi

daivyāv adhvaryū ' ā gataꣳ rathena sūryatvacā /
madhvā yajñaꣳ sam añjāthe /
taṃ pratnathā / ayaṃ venaḥ/ citraṃ devānām(a.ve.)
ayaṃ venaḥ /
citram devānām

ā na ' iḍābhir vidathe suśasti viśvānaraḥ savitā deva ' etu /
api yathā yuvāno matsathā no viśvaṃ jagad abhipitve manīṣā

yad adya kac ca vṛtrahann udagā ' abhi sūrya /
sarvaṃ tad indra te vaśe

taraṇir viśvadarśato jyotiṣkṛd asi sūrya /
viśvam ā bhāsi rocanam

tat sūryasya devatvaṃ tan mahitvaṃ madhyā kartor vitataꣳ saṃ jabhāra /
yaded ayukta haritaḥ sadhasthād ād rātrī vāsas tanute simasmai

tan mitrasya varuṇasyābhicakṣe sūryo rūpaṃ kṛṇute dyor upasthe /
anantam anyad ruśad asya pājaḥ kṛṣṇam anyad dharitaḥ saṃ bharanti

baṇ mahāꣳ२' asi sūrya baḍ āditya mahāꣳ२' asi /
mahas te sato mahimā panasyate ddhā deva mahāꣳ२' asi

baṭ sūrya śravasā mahāꣳ२' asi satrā deva mahāꣳ२' asi /
mahnā devānām asuryaḥ purohito vibhu jyotir adābhyam

śrāyanta ' iva sūryaṃ viśved indrasya bhakṣata /
vasūni jāte janamāna ' ojasā prati bhāgaṃ na dīdhima

adyā devā ' uditā sūryasya nir aꣳhasaḥ pipṛtā nir avadyāt /
tan no mitro varuṇo māmahantām aditiḥ sindhuḥ pṛthivī ' uta dyauḥ

ā kṛṣṇena rajasā vartamāno niveśayann amṛtaṃ martyaṃ ca /
hiraṇyayena savitā rathenā devo yāti bhuvanāni paśyan

pra vāvṛje suprayā barhir eṣām ā viśpatīva bīriṭa ' iyāte /
viśām aktor uṣasaḥ pūrvahūtau vāyuḥ pūṣā svastaye niyutvān

indravāyū bṛhaspatiṃ mitrāgniṃ pūṣaṇaṃ bhagam /
ādityān mārutaṃ gaṇam

varuṇaḥ prāvitā bhuvan mitro viśvābhir ūtibhiḥ /
karatāṃ naḥ surādhasaḥ

adhi na indreṣāṃ viṣṇo sajātyānām /
itā maruto ' aśvinā /
[taṃ pratnathā / ayaṃ venaḥ / ye devāsaḥ / ā na iḍābhiḥ / viśvebhiḥ somyaṃ madhu /] (a.ve. 7.12, 16. 19, )
omāsaś carṣaṇīdhṛtaḥ

agna ' indra varuṇa mitra devāḥ śardhaḥ pra yanta mārutota viṣṇo /
ubhā nāsatyā rudro ' adha gnāḥ pūṣā bhagaḥ sarasvatī juṣanta

indrāgnī mitrāvaruṇāditiꣳ svaḥ pṛthivīṃ dyāṃ marutaḥ parvatāꣳ२' apaḥ /
huve viṣṇuṃ pūṣaṇaṃ brahmaṇaspatiṃ bhagaṃ nu śaꣳsaꣳ savitāramūtaye

asme rudrā mehanā parvatāso vṛtrahatye bharahūtau sajoṣāḥ /
yaḥ śaꣳsate stuvate dhāyi pajra ' indrajyeṣṭhā ' asmāꣳ२' avantu devāḥ

arvāñco ' adyā bhavatā yajatrā ' ā vo hārdi bhayamāno vyayeyam /
trādhvaṃ no devā nijuro vṛkasya trādhvaṃ kartād avapado yajatrāḥ

viśve ' adya maruto viśva ' ūtī viśve bhavantv agnayaḥ samiddhāḥ /
viśve no devā ' avasā gamantu viśvam astu draviṇaṃ vājo ' asme

viśve devāḥ śṛṇutemaꣳ havaṃ me ye ' antarikṣe ya ' upa dyavi ṣṭha /
ye ' agnijihvā ' uta vā yajatrā ' āsadyāsmin barhiṣi mādayadhvam

devebhyo hi prathamaṃ yajñiyebhyo 'mṛtatvaꣳ suvasi bhāgam uttamam /
ād id dāmānaꣳ savitar vy ūrṇuṣe 'nūcīnā jīvitā mānuṣebhyaḥ

pra vāyum acchā bṛhatī manīṣā bṛhadrayiṃ viśvavāraꣳ rathaprām /
dyutadyāmā niyutaḥ patyamānaḥ kaviḥ kavim iyakṣasi prayajyo

indravāyū ' ime sutā ' upa prayobhir āgatam /
indavo vām uśanti hi

mitraꣳ huve pūtadakṣaṃ varuṇaṃ ca riśādasam /
dhiyaṃ ghṛtācīꣳ sādhantā

dasrā yuvākavaḥ sutā nāsatyā vṛktabarhiṣaḥ /
ā yātaꣳ rudravartanī / [ taṃ pratnathā / ayaṃ venaḥ // ](a.ve. 7.12.16)

vidad yadī saramā rugṇam adrer mahi pāthaḥ pūrvyaꣳ sadhryak kaḥ /
agraṃ nayat supady akṣarāṇām acchā ravaṃ prathamā jānatī gāt

nahi spaśam avidann anyam asmād vaiśvānarāt pura ' etāram agneḥ /
em enam avṛdhann amṛtā ' amartyaṃ vaiśvānaraṃ kṣaitrajityāya devāḥ

ugrā vighaninā mṛdha ' indrāgnī havāmahe /
tā no mṛḍāta ' īdṛśe

upāsmai gāyatā naraḥ pavamānāyendave /
abhi devāꣳ२' iyakṣate

ye tvāhihatye maghavann avardhan ye śāmbare harivo ye gaviṣṭau /
ye tvā nūnam anumadanti viprāḥ pibendra somaꣳ sagaṇo marudbhiḥ

janiṣṭhā ' ugraḥ sahase turāya mandra ' ojiṣṭho bahulābhimānaḥ /
avardhann indraṃ marutaś cid atra mātā yad vīraṃ dadhanad dhaniṣṭhā

ā tū na ' indra vṛtrahann asmākam ardham ā gahi /
mahān mahībhir ūtibhiḥ

tvam indra pratūrtiṣv abhi viśvā ' asi spṛdhaḥ /
aśastihā janitā viśvatūr asi tvaṃ tūrya taruṣyataḥ

anu te śuṣmaṃ turayantam īyatuḥ kṣoṇī śiśuṃ na mātarā /
viśvās te spṛdhaḥ śnathayanta manyave vṛtraṃ yad indra tūrvasi

yajño devānāṃ praty eti sumnam ādityāso bhavatā mṛḍayantaḥ /
ā vo 'rvācī sumatir vavṛtyād aꣳhoś cid yā varivovittarāsat

adabdhebhiḥ savitaḥ pāyubhiṣ ṭvaꣳ śivebhir adya pari pāhi no gayam /
hiraṇyajihvaḥ suvitāya navyase rakṣā mākir no ' aghaśaꣳsa ' īśata

pra vīrayā śucayo dadrire vām adhvaryubhir madhumantaḥ sutāsaḥ /
vaha vāyo niyuto yāhy acchā pibā sutasyāndhaso madāya

gāva ' upāvatāvataṃ mahī yajñasya rapsudā /
ubhā karṇā hiraṇyayā

kāvyayor ājāneṣu kratvā dakṣasya duroṇe /
riśādasā sadhastha ' ā

daivyāv adhvaryū ā gataꣳ rathena sūryatvacā /
madhvā yajñaꣳ sam añjāthe / [ + taṃ pratnathā / ayaṃ venaḥ //]

tiraścīno vitato raśmir eṣām adhaḥ svid āsī३d upari svid āsī३t /
retodhā ' āsan mahimāna ' āsant svadhā ' avastāt prayatiḥ parastāt

ā rodasī ' apṛṇad ā svar mahaj jātaṃ yad enam apaso ' adhārayan /
so ' adhvarāya pari ṇīyate kavir atyo na vājasātaye canohitaḥ

ukthebhir vṛtrahantamā yā mandānā cid ā girā /
āṅgūṣair āvivāsataḥ

upa naḥ sūnavo giraḥ śṛṇvantv amṛtasya ye /
sumṛḍīkā bhavantu naḥ

brahmāṇi me matayaḥ śaꣳ sutāsaḥ śuṣma ' iyarti prabhṛto me ' adriḥ /
ā śāsate prati haryanty ukthemā harī vahatas tā no ' accha

anuttamā te maghavan nakir nu na tvāvāꣳ२' asti devatā vidānaḥ /
na jāyamāno naśate na jāto yāni kariṣyā kṛṇuhi pravṛddha

tad id āsa bhuvaneṣu jyeṣṭhaṃ yato jajña ' ugras tveṣanṛmṇaḥ /
sadyo jajñāno ni riṇāti śatrūn anu yaṃ viśve madanty ūmāḥ

imā ' u tvā purūvaso giro vardhantu yā mama /
pāvakavarṇāḥ śucayo vipaścito 'bhi stomair anūṣata

yasyāyaṃ viśva ' āryo dāsaḥ śevadhipā ' ariḥ /
tiraś cid arye ruśame parīravi tubhyet so ' ajyate rayiḥ

ayaꣳ sahasram ṛṣibhiḥ sahaskṛtaḥ samudra ' iva paprathe /
satyaḥ so ' asya mahimā gṛṇe śavo yajñeṣu viprarājye

adabdhebhiḥ savitaḥ pāyubhiṣ ṭvaꣳ śivebhir adya pari pāhi no gayam /
hiraṇyajihvaḥ suvitāya navyase rakṣā mākir no ' aghaśaꣳsa ' īśata

ā no yajñaṃ divispṛśaṃ vāyo yāhi sumanmabhiḥ /
antaḥ pavitra ' upari śrīṇāno 'yaꣳ śukro ' ayāmi te

indravāyū susaṃdṛśā suhaveha havāmahe /
yathā naḥ sarva ' ij jano 'namīvaḥ saṃgame sumanā ' asat

ṛdhag itthā sa martyaḥ śaśame devatātaye /
yo nūnaṃ mitrāvaruṇāv abhiṣṭaya ' ācakre havyadātaye

ā yātam upa bhūṣataṃ madhvaḥ pibatam aśvinā /
dugdhaṃ payo vṛṣaṇā jenyāvasū mā no mardhiṣṭam ā gatam

praitu brahmaṇas patiḥ pra devy etu sūnṛtā /
acchā vīraṃ naryaṃ paṅktirādhasaṃ devā yajñaṃ nayantu naḥ

candramā ' apsv antar ā suparṇo dhāvate divi /
rayiṃ piśaṃgaṃ bahulaṃ puruspṛhaꣳ harir eti kanikradat

devaṃ-devaṃ vo 'vase devaṃ-devam abhiṣṭaye /
devaṃ-devaꣳ huvema vājasātaye gṛṇanto devyā dhiyā

divi pṛṣṭo ' arocatāgnir vaiśvānaro bṛhan /
kṣmayā vṛdhāna ' ojasā canohito jyotiṣā bādhate tamaḥ

indrāgnī ' apād iyaṃ pūrvāgāt padvatībhyaḥ /
hitvī śiro jihvayā vāvadac carat triꣳśat padā ny akramīt

devāso hi ṣmā manave samanyavo viśve sākaꣳ sarātayaḥ /
te no ' adya te aparaṃ tuce tu no bhavantu varivovidaḥ

apādhamad abhiśastīr aśastihāthendro dyumny ābhavat /
devās ta ' indra sakhyāya yemire bṛhadbhāno marudgaṇa

pra va ' indrāya bṛhate maruto brahmārcata /
vṛtraꣳ hanati vṛtrahā śatakratur vajreṇa śataparvaṇā

asyed indro vāvṛdhe vṛṣṇyaꣳ śavo made sutasya viṣṇavi /
adyā tam asya mahimānam āyavo 'nu ṣṭuvanti pūrvathā /
[imā ' u tvā / yasyāyam / ayaꣳ sahasram / ūrdhva ' ū ṣu ṇaḥ //] (a.ve. )