Shukla Yajurveda · Chapter 20

sautrāmaṇī yāge sekādyāsandīhautrāntā mantrāḥ

kṣatrasya yonir asi kṣatrasya nābhir asi /
mā tvā hiꣳsīn mā mā hiꣳsīḥ

ni ṣasāda ghṛtavrato varuṇaḥ pastyāsv ā /
sāmrājyāya sukratuḥ /
mṛtyoḥ pāhi /
vidyot pāhi

devasya tvā savituḥ prasave'śvinor bāhubhyāṃ pūṣṇo hastābhyām /
aśvinor bhaiṣajyena tejase brahmavarcasāyābhi ṣiñcāmi /
sarasvatyai bhaiṣajyena vīryāyānnādyāyābhi ṣiñcāmi /
indrasyendriyeṇa balāya śriyai yaśase'bhi ṣiñcāmi

ko 'si katamo 'si kasmai tvā kāya tvā /
suśloka sumaṅgala satyarājan

śiro me śrīr yaśo mukhaṃ tviṣiḥ keśāś ca śmaśrūṇi /
rājā me prāṇo ' amṛtaꣳ samrāṭ cakṣur virāṭ śrotram

jihvā me bhadraṃ vāṅ maho mano manyuḥ svarāḍ bhāmaḥ /
modāḥ pramodā ' aṅgulīr aṅgāni mitraṃ me sahaḥ

bāhū me balam indriyaꣳ hastau me karma vīryam /
ātmā kṣatram uro mama

pṛṣṭīr me rāṣṭram udaram aꣳsau grīvāś ca śroṇī /
ūrū ' aratnī jānunī viśo me 'ṅgāni sarvataḥ

nābhir me cittaṃ vijñānaṃ pāyur me 'pacitir bhasat /
ānandanandāv āṇḍau me bhagaḥ saubhāgyaṃ pasaḥ /
jaṅghābhyāṃ padbhyāṃ dharmo 'smi viśi rājā pratiṣṭhitaḥ

prati kṣatre prati tiṣṭhāmi rāṣṭre praty aśveṣu prati tiṣṭhāmi goṣu /
praty aṅgeṣu prati tiṣṭhāmy ātman prati prāṇeṣu kṣatre prati tiṣṭhāmi puṣṭe prati dyāvāpṛthivyoḥ prati tiṣṭhāmi

trayā devā ' ekādaśa trayastriꣳśāḥ surādhasaḥ /
bṛhaspatipurohitā devasya savituḥ save /
devā devair avantu mā

prathamā dvitīyair dvitīyās tṛtīyais tṛtīyāḥ satyena satyaṃ yajñena yajño yajurbhir yajūꣳṣi sāmabhiḥ sāmāny ṛgbhir ṛcaḥ puronu'vākyābhiḥ puro'nuvākyā yājyābhir yājyā vaṣaṭkārair vaṣaṭkārā ' āhutibhir āhutayo me kāmānt sam ardhayantu bhūḥ svāhā

lomāni prayatir mama tvaṅ ma ' ānatir āgatiḥ /
māꣳsaṃ ma ' upanatir vasv asthi majjā ma ' ānatiḥ

yad devā devaheḍanaṃ devāsaś cakṛmā vayam /
agnir mā tasmād enaso viśvān muñcatv aꣳhasaḥ

yadi divā yadi naktam enāꣳsi cakṛmā vayam /
vāyur mā tasmād enaso viśvān muñcatv aꣳhasaḥ

yadi jāgrad yadi svapna ' enāꣳsi cakṛmā vayam /
sūryo mā tasmād enaso viśvān muñcatv aꣳhasaḥ

yad grāme yad araṇye yat sabhāyāṃ yad indriye /
yacchūdre yad arye yad enaś cakṛmā vayaṃ yad ekasyādhi dharmaṇi tasyāvayajanam asi

yad āpo ' aghnyā ' iti varuṇeti śapāmahe tato varuṇa no muñca /
avabhṛtha nicumpuṇa nicerur asi nicumpuṇaḥ /
ava devair devakṛtam eno 'yakṣy ava martyair martyakṛtam /
pururāvṇo deva riṣas pāhi

samudre te hṛdayam apsv antaḥ saṃ tvā viśantv oṣadhīr utāpaḥ /
sumitriyā na ' āpa ' oṣadhayaḥ santu durmitriyās tasmai santu yo 'smān dveṣṭi yaṃ ca vayaṃ dviṣmaḥ

drupadād iva mumucānaḥ svinnaḥ snāto malād iva /
pūtaṃ pavitreṇevājyam āpaḥ śundhantu mainasaḥ

ud vayaṃ tamasas pari svaḥ paśyanta ' uttaram /
devaṃ devatrā sūryam aganma jyotir uttamam

apo ' adyānv acāriṣaꣳ rasena sam asṛkṣmahi /
payasvān agna ' āgamaṃ taṃ mā saꣳ sṛja varcasā prajayā ca dhanena ca

edho'sy edhiṣīmahi /
samid asi tejo 'si tejo mayi dhehi /
samāvavarti pṛthivī sam uṣāḥ sam u sūryaḥ /
sam u viśvam idaṃ jagat /
vaiśvānarajyotir bhūyāsaṃ vibhūn kāmān vyaśnavai bhūḥ svāhā

abhyādadhāmi samidham agne vratapate tvayi /
vrataṃ ca śraddhāṃ copaimīndhe tvā dīkṣito'aham

yatra brahma ca kṣatraṃ ca samyañco carataḥ saha /
taṃ lokaṃ puṇyaṃ prajñeṣaṃ yatra devāḥ sahāgninā

yatrendraś ca vāyuś ca samyañco carataḥ saha /
taṃ lokaṃ puṇyaṃ prajñeṣaṃ yatra sedir na vidyate

aꣳśunā te aꣳśuḥ pṛcyatāṃ paruṣā paruḥ /
gandhas te somam avatu madāya raso'acyutaḥ

siñcanti pari ṣiñcanty ut siñcanti punanti ca /
surāyai babhrvai made kiṃtvo vadati kiṃtvaḥ

dhānāvantaṃ karambhiṇam apūpavantam ukthinam /
indra prātar juṣasva naḥ

bṛhad indrāya gāyata maruto vṛtrahantamam /
yena jyotir ajanayann ṛtāvṛdho devaṃ devāya jāgṛvi

adhvaryo ' adribhiḥ sutaꣳ somaṃ pavitra ' ā naya /
punīhīndrāya pātave

yo bhūtānām adhipatir yasmiṃllokā ' adhi śritāḥ /
ya ' īśe mahato mahāꣳs tena gṛhṇāmi tvām ahaṃ mayi gṛhṇāmi tvām aham

upayāmagṛhīto 'sy aśvibhyāṃ tvā sarasvatyai tvendrāya tvā sutrāmṇe' /
eṣa te yonir aśvibhyāṃ tvā sarasvatyai tvendrāya tvā sutrāmṇe

prāṇapā me 'apānapāś cakṣuṣpāḥ śrotrapāś ca me /
vāco me viśvabheṣajo manaso 'si vilāyakaḥ

aśvinakṛtasya te sarasvatikṛtasyendreṇa sutrāmṇā kṛtasya /
upahūta 'upahūtasya bhakṣayāmi

samiddha ' indra ' uṣasām anīke purorucā pūrvakṛd vāvṛdhānaḥ /
tribhir devais triꣳśatā vajrabāhur jaghāna vṛtraṃ vi duro vavāra

narāśaꣳsaḥ prati śūro mimānas tanūnapāt prati yajñasya dhāma /
gobhir vapāvān madhunā samañjan hiraṇyaiś candrī yajati pracetāḥ

īḍito devair harivāꣳ२' abhiṣṭir ājuhvāno haviṣā śardhamānaḥ /
puraṃdaro gotrabhid vajrabāhur ā yātu yajñam upa no juṣāṇaḥ

juṣāṇo barhir harivān na ' indraḥ prācīnaꣳ sīdat pradiśā pṛthivyāḥ /
uruprathāḥ prathamānaꣳ syonam ādityair aktaṃ vasubhiḥ sajoṣāḥ

indraṃ duraḥ kavaṣyo dhāvamānā vṛṣāṇaṃ yantu janayaḥ supatnīḥ /
dvāro devīr abhito vi śrayantāꣳ suvīrā vīraṃ prathamānā mahobhiḥ

uṣāsānaktā bṛhatī bṛhantaṃ payasvatī sudughe śūram indram /
tantuṃ tataṃ peśasā saṃvayantī devānāṃ devaṃ yajataḥ surukme

daivyā mimānā manuṣaḥ purutrā hotārāv indraṃ prathamā suvācā /
mūrddhan yajñasya madhunā dadhānā prācīnaṃ jyotir haviṣā vṛdhātaḥ

tisro devīr haviṣā vardhamānā ' indraṃ juṣāṇā janayo na patnīḥ /
acchinnaṃ tantuṃ payasā sarasvatīḍā devī bhāratī viśvatūrtiḥ

tvaṣṭā dadhacchuṣmam indrāya vṛṣṇe 'pāko 'ciṣṭur yaśase purūṇi /
vṛṣā yajan vṛṣaṇaṃ bhūriretā mūrdhan yajñasya sam anaktu devān

vanaspatir avasṛṣṭo na pāśais tmanyā samañjañchamitā na devaḥ /
indrasya havyair jaṭharaṃ pṛṇānaḥ svadāti yajñaṃ madhunā ghṛtena

stokānāṃ induṃ prati śūra ' indro vṛṣāyamāṇo vṛṣabhas turāṣāṭ /
ghṛtapruṣā manasā modamānāḥ svāhā devā ' amṛtā mādayantām

ā yātv indro 'vasa ' upa na ' iha stutaḥ sadhamādastu śūraḥ /
vāvṛdhānas taviṣīr yasya pūrvīr dyaur na kṣatram abhibhūti puṣyāt

ā na ' indro dūrād ā na ' āsād abhiṣṭikṛd avase yāsad ugraḥ /
ojiṣṭhebhir nṛpatir vajrabāhuḥ saṃge samatsu turvaṇiḥ pṛtanyūn

ā na indro haribhir yātv acchārvācīno 'vase rādhase ca /
tiṣṭhāti vajrī maghavā virapśīmaṃ yajñam anu no vājasātau

trātāram indram avitāram indraꣳ have-have suhavaꣳ śūram indram /
hvayāmi śakraṃ puruhūtam indraꣳ svasti no maghavā dhātv indraḥ

indraḥ sutrāmā svavāꣳ२' avobhiḥ sumṛḍīko bhavatu viśvavedāḥ /
bādhatāṃ dveṣo ' abhayaṃ kṛṇotu suvīryasya patayaḥ syāma

tasya vayaꣳ sumatau yajñiyasyāpi bhadre saumanase syāma /
sa sutrāmā svavāꣳ२' indro ' asme ārāccid dveṣaḥ sanutar yuyotu

ā mandrair indra haribhir yāhi mayūraromabhiḥ /
mā tvā ke cin ni yaman viṃ nā pāśino 'ti dhanveva tāꣳ२' ihi

eved indraṃ vṛṣaṇaṃ vajrabāhuṃ vasiṣṭhāso ' abhy arcanty arkaiḥ /
sa na stuto vīravad dhātu gomad yūyaṃ pāta svastibhiḥ sadā naḥ

samiddho ' agnir aśvinā tapto gharmo virāṭ sutaḥ /
duhe dhenuḥ sarasvatī somaꣳ śukram ihendriyam

tanūpā bhiṣajā sute 'śvinobhā sarasvatī /
adhvā rajāꣳsīndriyam indrāya pathibhir vahān

indrāyenduꣳ sarasvatī narāśaꣳsena nagnahum /
adhātām aśvinā madhu bheṣajaṃ bhiṣajā sute

ājuhvānā sarasvatīndrāyendriyāṇi vīryam /
iḍābhir aśvināv iṣaꣳ samūrjaꣳ saꣳ rayiṃ dadhuḥ

aśvinā namuceḥ sutaꣳ somaꣳ śukraṃ parisrutā /
sarasvatī tām ābharad barhiṣendrāya pātave

kavaṣyo na vyacasvatīr aśvibhyāṃ na duro diśaḥ /
indro na rodasī ' ubhe duhe kāmānt sarasvatī

uṣāsānaktāśvinā divendraꣳ sāyam indriyaiḥ /
saṃjānāne supeśasā sam añjāte sarasvatyā

pātaṃ no ' aśvinā divā pāhi naktaꣳ sarasvati /
daivyā hotārā bhiṣajā pātām indraꣳ sacā sute

tisras tredhā sarasvaty aśvinā bhāratīḍā /
tīvraṃ parisrutā somam indrāya suṣuvur madam

aśvinā bheṣajaṃ madhu bheṣajaṃ naḥ sarasvatī /
indre tvaṣṭā yaśaḥ śriyaꣳ rūpaꣳ-rūpam adhuḥ sute

ṛtuthendro vanaspatiḥ śaśamānaḥ parisrutā /
kīlālam aśvibhyāṃ madhu duhe dhenuḥ sarasvatī

gobhir na somam aśvinā māsareṇa parisrutā /
sam adhātaꣳ sarasvatyā svāhendre sutaṃ madhu

aśvinā havir indriyaṃ namucer dhiyā sarasvatī /
ā śukram āsurād vasu magham indrāya jabhrire

yam aśvinā sarasvatī haviṣendram avardhayan /
sa bibheda valaṃ maghaṃ namucāv āsure sacā

tam indraꣳ sacāśvinobhā sarasvatī /
dadhānā ' abhy anūṣata haviṣā yajña ' indriyaiḥ

ya ' indra ' indriyaṃ dadhuḥ savitā varuṇo bhagaḥ /
sa sutrāmā haviṣpatir yajamānāya saścata

savitā varuṇo dadhad yajamānāya dāśuṣe /
ādatta namucer vasu sutrāmā balam indriyam

varuṇaḥ kṣatram indriyaṃ bhagena savitā śriyam /
sutrāmā yaśasā balaṃ dadhānā yajñam āśata

aśvinā gobhir indriyam aśvebhir vīryaṃ balam /
haviṣendraꣳ sarasvatī yajamānam avarddhayan

tā nāsatyā supeśasā hiraṇyavartanī narā /
sarasvatī haviṣmatīndra karmasu no 'vata

tā bhiṣajā sukarmaṇā sā sudughā sarasvatī /
sa vṛtrahā śatakratur indrāya dadhur indriyam

yuvaꣳ surāmam aśvinā namucāv āsure sacā /
vipipānāḥ sarasvatīndraṃ karmasv āvata

putram iva pitarāv aśvinobhendrāvathuḥ kāvyair daꣳsanābhiḥ /
yat surāmaṃ vyapibaḥ śacībhiḥ sarasvatī tvā maghavann abhiṣṇak

yasminn aśvāsa ' ṛṣabhāsa ' ukṣaṇo vaśā meṣā ' avasṛṣṭāsa ' āhutāḥ /
kīlālape somapṛṣṭhāya vedhase hṛdā matiṃ janaye cārum agnaye

ahāvy agne havir āsye te srucīva ghṛtaṃ camvīva somaḥ /
vājasaniꣳ rayim asme suvīraṃ praśastaṃ dhehi yaśasaṃ bṛhantam

aśvinā tejasā cakṣuḥ prāṇena sarasvatī vīryam /
vācendro balenendrāya dadhur indriyam

gomad ū ṣu ṇāsatyā aśvāvad yātam aśvinā /
vartī rudrā nṛpāyyam

na yat paro nāntara' ādadharṣad vṛṣaṇvasū /
duḥśaꣳso martyo ripuḥ

tā na ' ā voḍham aśvinā rayiṃ piśaṅgasaṃdṛśam /
dhiṣṇyā varivovidam

pāvakā naḥ sarasvatī vājebhir vājinīvatī /
yajñaṃ vaṣṭu dhiyāvasuḥ

codayitrī sūnṛtānāṃ cetantī sumatīnām /
yajñaṃ dadhe sarasvatī

maho ' arṇaḥ sarasvatī pra cetayati ketunā /
dhiyo viśvā vi rājati

indrā yāhi citrabhāno sutā ' ime tvāyavaḥ /
aṇvībhis tanā pūtāsaḥ

indrā yāhi dhiyeṣito viprajūtaḥ sutāvataḥ /
upa brahmāṇi vāghataḥ

indrā yāhi tūtujāna ' upa brahmāṇi harivaḥ /
sute dadhiṣva naś canaḥ

aśvinā pibatāṃ madhu sarasvatyā sajoṣasā /
indraḥ sutrāmā vṛtrahā juṣantāꣳ somyaṃ madhu //