Shukla Yajurveda · Chapter 14

dvitīyācitivīḍiyo
tṛtīyācitivīḍiyo
caturthīcitivīḍiyo

agnicayane dvitīya tṛtīya caturthī citi mantrāḥ

dhruvakṣitir dhruvayonir dhruvāsi dhruvaṃ yonim ā sīda sādhuyā /
ukhyasya ketuṃ prathamaṃ juṣāṇā /
aśvinādhvaryū sādayatām iha tvā

kulāyinī ghṛtavatī puraṃdhiḥ syone sīda sadane pṛthivyāḥ /
abhi tvā rudrā vasavo gṛṇantv imā brahma pīpihi saubhagāya /
aśvinādhvaryū sādayatām iha tvā

svair dakṣair dakṣapiteha sīda devānāꣳ sumne bṛhate raṇāya /
pitevaidhi sūnava ' ā suśevā svāveśā tanvā saṃ viśasva /
aśvinādhvaryū sādayatām iha tvā

pṛthivyāḥ purīṣam asy apso nāma tāṃ tvā viśve ' abhi gṛṇantu devāḥ /
stomapṛṣṭhā ghṛtavatīha sīda prajāvad asme draviṇā yajasva /
aśvinādhvaryū sādayatām iha tvā

adityās tvā pṛṣṭhe sādayāmy antarikṣasya dhartrīṃ viṣṭambhanīṃ diśāmadhipatnīṃ bhuvanānāmūrmir drapso ' apām asi viśvakarmā ta ' ṛṣiḥ /
aśvinādhvaryū sādayatām iha tvā

śukraś ca śuciś ca grīṣmāv ṛtū ' agner antaḥśleṣo 'si kalpetāṃ dyāvāpṛthivī kalpantām āpa ' oṣadhayaḥ kalpantām agnayaḥ pṛthaṅ nama jyaiṣṭhyāya savratāḥ /
ye ' agnayaḥ samanaso 'ntarā dyāvāpṛthivī ' ime graiṣmāv ṛtū ' abhikalpamānā' indram iva devā ' abhisaṃ viśantu tayā devatayāṅgirasvad dhruve sīdatam

sajūr ṛtubhiḥ sajūr vidhābhiḥ sajūr devaiḥ sajūr devair vayonādhair agnaye tvā vaiśvānarāyāśvinādhvaryū sādayatām iha tvā /
sajūr ṛtubhiḥ sajūr vidhābhiḥ sajūr vasubhiḥ sajūr devair vayonādhair agnaye tvā vaiśvānarāyāśvinādhvaryū sādayatām iha tvā /
sajūr ṛtubhiḥ sajūr vidhābhiḥ sajū rudraiḥ sajūr devair vayonādhair agnaye tvā vaiśvānarāyāśvinādhvaryū sādayatām iha tvā /
sajūr ṛtubhiḥ sajūr vidhābhiḥ sajūr ādityaiḥ sajūr devair vayonādhair agnaye tvā vaiśvānarāyāśvinādhvaryū sādayatām iha tvā /
sajūr ṛtubhiḥ sajūr vidhābhiḥ sajūr viśvair devaiḥ sajūr devair vayonādhair agnaye tvā vaiśvānarāyāśvinādhvaryū sādayatām iha tvā

prāṇaṃ me pāhi /
apānaṃ me pāhi /
vyānaṃ me pāhi /
cakṣur ma ' urvyā vi bhāhi /
śrotraṃ me ślokaya /
apaḥ pinva /
oṣadhīr jinva /
dvipād ava /
catuṣpāt pāhi /
divo vṛṣṭim eraya

mūrdhā vayaḥ prajāpatiś chandaḥ /
kṣatraṃ vayo mayaṃdaṃ chandaḥ /
viṣṭambho vayo 'dhipatiś chandaḥ /
viśvakarmā vayaḥ parameṣṭhī chandaḥ /
vasto vayo vivalaṃ chandaḥ /
vṛṣṇir vayo viśālaṃ chandaḥ /
puruṣo vayas tandraṃ chandaḥ /
vyāghro vayo 'nādhṛṣṭaṃ chandaḥ /
siꣳho vayaś chadiś chandaḥ /
paṣṭhavāḍ vayo bṛhatī chandaḥ /
' ukṣā vayaḥ kakup chandaḥ /
' ṛṣabho vayaḥ satobṛhatī chandaḥ

anaḍvān vayaḥ paṅktiś chandaḥ /
dhenur vayo jagatī chandaḥ /
tryavir vayas triṣṭup chandaḥ /
dityavāḍ vayo virāṭ chandaḥ /
pañcāvir vayo gāyatrī chandaḥ /
trivatso vaya ' uṣṇik chandaḥ /
turyavāḍ vayo 'nuṣṭup chandaḥ /
[ lokaṃ pṛṇa chidraṃ pṛṇātho sīda dhruvā tvam /
indrāgnī tvā bṛhaspatir asmin yonāv asīṣadan /
tā asya sūdadohasaḥ somaꣳ śrīṇanti pṛśnayaḥ /
janman devānāṃ viśas triṣv ā rocane divaḥ /
indraṃ viśvā avīvṛdhant samudravyacasaṃ giraḥ /
rathītamaꣳ rathīnāṃ vājānāꣳ satpatiṃ patim // ]???

indrāgnī ' avyathamānām iṣṭakāṃ dṛꣳhataṃ yuvam /
pṛṣṭhena dyāvāpṛthivī ' antarikṣaṃ ca vibādhase

viśvakarmā tvā sādayatv antarikṣasya pṛṣṭhe vyacasvatīṃ prathasvatīm antarikṣaṃ yacchāntarikṣaṃ dṛꣳhāntarikṣaṃ mā hiꣳsīḥ /
viśvasmai prāṇāyāpānāya vyānāyodānāya pratiṣṭhāyai caritrāya /
vāyuṣ ṭvābhi pātu mahyā svastyā chardiṣā śaṃtamena tayā devatayāṅgirasvad dhruvā sīda

rājñy asi prācī dik /
virāḍ asi dakṣiṇā dik /
samrāḍ asi pratīcī dik /
svarāḍ asy udīcī dik /
adhipatny asi bṛhatī dik

viśvakarmā tvā sādayatv antarikṣasya pṛṣṭhe jyotiṣmatīm /
viśvasmai prāṇāyāpānāya vyānāya viśvaṃ jyotir yaccha /
vāyuṣṭe 'dhipatis tayā devatayāṅgirasvad dhruvā sīda

nabhaś ca nabhasyaś ca vārṣikāv ṛtū ' agner antaḥśleṣo si kalpetāṃ dyāvāpṛthivī kalpantām āpa ' oṣadhayaḥ kalpantām agnayaḥ pṛthaṅ nama jyaiṣṭhyāya savratāḥ /
ye ' agnayaḥ samanaso'ntarā dyāvāpṛthivī ' ime vārṣikāv ṛtū ' abhikalpamānā' indram iva devā ' abhisaṃ viśantu tayā devatayāṅgirasvad dhruve sīdatam

iṣaś corjaś ca śāradāv ṛtū ' agner antaḥśleṣo'si kalpetāṃ dyāvāpṛthivī kalpantām āpa ' oṣadhayaḥ kalpantām agnayaḥ pṛthaṅ nama jyaiṣṭhyāya savratāḥ /
ye ' agnayaḥ samanaso'ntarā dyāvāpṛthivī ' ime śāradāv ṛtū ' abhikalpamānā 'indram iva devā' abhisaṃ viśantu tayā devatayāṅgirasvad dhruve sīdatam

āyur me pāhi /
prāṇaṃ me pāhi /
apānaṃ me pāhi /
vyānaṃ me pāhi /
cakṣur me pāhi /
śrotraṃ me pāhi /
vācaṃ me pinva /
mano me jinva /
ātmānaṃ me pāhi /
jyotir me yaccha

mā chandaḥ /
pramā chandaḥ /
pratimā chandaḥ /
' asrīvayaś chandaḥ /
paṅktiś chandaḥ /
' uṣṇik chandaḥ /
bṛhatī chandaḥ /
'anuṣṭup chandaḥ /
virāṭ chandaḥ /
gāyatrī chandaḥ /
triṣṭup chandaḥ /
jagatī chandaḥ

pṛthivī chandaḥ /
'antarikṣaṃ chandaḥ /
dyauś chandaḥ /
samāś chandaḥ /
nakṣatrāṇi chandaḥ /
vāk chandaḥ /
manaś chandaḥ /
kṛṣiś chandaḥ /
hiraṇyaṃ chandaḥ /
gauś chandaḥ /
'ajā chandaḥ /
'aśvaś chandaḥ

agnir devatā /
vāto devatā /
sūryo devatā /
candramā devatā /
vasavo devatā /
rudrā devatā /
''ādityā devatā /
maruto devatā /
viśve devā devatā /
bṛhaspatir devatā /
indro devatā /
varuṇo devatā

mūrdhāsi rāḍ dhruvāsi dharuṇā dhartry asi dharaṇī /
āyuṣe tvā varcase tvā kṛṣyai tvā kṣemāya tvā

yantrī rāḍ yantry asi yamanī dhruvāsi dharitrī /
iṣe tvorje tvā rayyai tvā poṣāya tvā /
lokaṃ pṛṇa chidraṃ pṛṇātho sīda dhruvā tvam /
indrāgnī tvā bṛhaspatir asmin yonāv asīṣadan /
tā asya sūdadohasaḥ somaꣳ śrīṇanti pṛśnayaḥ /
janman devānāṃ viśas triṣv ā rocane divaḥ /
indraṃ viśvā avīvṛdhant samudravyacasaṃ giraḥ /
rathītamaꣳ rathīnāṃ vājānāꣳ satpatiṃ patim

āśur trivṛt /
bhāntaḥ pañcadaśaḥ /
vyomā saptadaśaḥ /
dharuṇa ' ekaviꣳśaḥ /
pratūrtir aṣṭādaśaḥ /
tapo navadaśaḥ /
'abhīvartaḥ saviꣳśaḥ /
varco dvāviꣳśaḥ /
saṃbharaṇas trayoviꣳśaḥ /
yoniś caturviꣳśaḥ /
garbhāḥ pañcaviꣳśaḥ /
' ojas triṇavaḥ /
kratur ekatriꣳśaḥ /
pratiṣṭhā trayastriꣳśaḥ /
bradhnasya viṣṭapaṃ catustriꣳśaḥ /
nākaḥ ṣaṭtriꣳśaḥ /
vivarto ṣṭācatvāriꣳśaḥ /
dhartraṃ catuṣṭomaḥ

agner bhāgo 'si dīkṣāyā ' ādhipatyaṃ brahma spṛtaṃ trivṛt stomaḥ /
indrasya bhāgo 'si viṣṇor ādhipatyaṃ kṣatraꣳ spṛtaṃ pañcadaśaḥ stomaḥ /
nṛcakṣasāṃ bhāgo 'si dhātur ādhipatyaṃ janitraꣳ spṛtaꣳ saptadaśaḥ stomaḥ /
mitrasya bhāgo 'si varuṇasyādhipatyaṃ divo vṛṣṭir vāta spṛta 'ekaviꣳśa stomaḥ

vasūnāṃ bhāgo 'si rudrāṇām ādhipatyaṃ catuṣpāt spṛtaṃ caturviꣳśa stomaḥ /
ādityānāṃ bhāgo 'si marutām ādhipatyaṃ garbhā spṛtāḥ pañcaviꣳśa stomaḥ /
adityai bhāgo 'si pūṣṇa ' ādhipatyam oja spṛtaṃ triṇava stomaḥ /
devasya savitur bhāgo 'si bṛhaspater ādhipatyaꣳ samīcīr diśa spṛtāś catuṣṭoma stomaḥ

yavānāṃ bhāgo 'sy ayavānām ādhipatyaṃ prajā spṛtāś catuścatvāriꣳśa stomaḥ /
ṛbhūṇāṃ bhāgo 'si viśveṣāṃ devānām ādhipatyaṃ bhūtaꣳ spṛtaṃ trayastriꣳśa stomaḥ

sahaś ca sahasyaś ca haimantikāv ṛtū ' agner antaḥśleṣo si kalpetāṃ dyāvāpṛthivī kalpantām āpa ' oṣadhayaḥ kalpantām agnayaḥ pṛthaṅ nama jyaiṣṭhyāya savratāḥ /
ye ' agnayaḥ samanaso ntarā dyāvāpṛthivī ' ime haimantikāv ṛtū ' abhikalpamānā ' indram iva devā ' abhisaṃviśantu tayā devatayāṅgirasvad dhruve sīdatam

ekayāstuvata prajā ' adhīyanta prajāpatir adhipatir āsīt /
tisṛbhir astuvata brahmāsṛjyata brahmaṇaspatir adhipatir āsīt /
pañcabhir astuvata bhūtāny asṛjyanta bhūtānāṃ patir adhipatir āsīt /
saptabhir astuvata sapta ṛṣayo 'sṛjyanta dhātādhipatir āsīt

navabhir astuvata pitaro 'sṛjyantāditir adhnipatny āsīt /
ekādaśabhir astuvata ' ṛtavo 'sṛjyantārtavā ' adhipataya ' āsan /
trayodaśabhir astuvata māsā ' asṛjyanta saṃvatsaro 'dhipatir āsīt /
pañcadaśabhir astuvata kṣatram asṛjyatendro 'dhipatir āsīt /
saptadaśabhir astuvata grāmyāḥ paśavo 'sṛjyanta bṛhaspatir adhipatir āsīt

navadaśabhir astuvata śūdrāryāv asṛjyetām ahorātre ' adhipatnī āstām /
ekaviꣳśatyāstuvataikaśaphāḥ paśavo sṛjyanta varuṇo 'dhipatir āsīt /
trayoviꣳśatyāstuvata kṣudrāṃ paśavo 'sṛjyanta pūṣādhipatir āsīt /
pañcaviꣳśatyāstuvatā''raṇyāḥ paśavo 'sṛjyanta vāyur adhipatir āsīt /
saptaviꣳśatyāstuvata dyāvāpṛthivī vyaitāṃ vasavo rudrā' ādityā' anuvy āyaꣳs ta ' evādhipataya ' āsan

navaviꣳśatyāstuvata vanaspatayo'sṛjyanta somo 'dhipatir āsīt /
ekatriꣳśatāstuvata prajā ' asṛjyanta yavāś cāyavāś cādhipataya ' āsan /
trayastriꣳśatāstuvata bhūtāny aśāmyan prajāpatiḥ parameṣṭhy adhipatir āsīt /
[lokaṃ pṛṇa chidraṃ pṛṇātho sīda dhruvā tvam /
indrāgnī tvā bṛhaspatir asmin yonāv asīṣadan /
tā asya sūdadohasaḥ somaꣳ śrīṇanti pṛśnayaḥ /
janman devānāṃ viśas triṣv ā rocane divaḥ /
indraṃ viśvā avīvṛdhant samudravyacasaṃ giraḥ /
rathītamaꣳ rathīnāṃ vājānāꣳ satpatiṃ patim //