Shiva Sutras · Chapter 2

* [<śivasūtravārtika:>
* parā bhaṭṭārikā saṃvidicchāśaktipuraḥsaram || SivSV_1.20:1 ||
* sthūlaprameyaparyantaṃ vamantī viśvam āntaram || SivSV_1.20:2 ||
* pramātrantarbahīrūpahṛṣīkaviṣayātmanām || SivSV_1.20:3 ||
* khecaryādipravāhāṇāṃ bāhyābhyantararūpiṇām || SivSV_1.20:4 ||
* pravartakatvāt svacchatvagambhīratvādidharmataḥ || SivSV_1.20:5 ||
* mahāhrado jagadvyāpī deśakālādyagocaraḥ || SivSV_1.20:6 ||
* antas tasyānusaṃdhānāt tādātmyasyāvamarśanāt || SivSV_1.20:7 ||
* akārādikṣakārāntaśabdarāśiprathātmanaḥ || SivSV_1.20:8 ||
* kṣityādiśivaparyantatattvāntaḥkṣobhakāriṇaḥ || SivSV_1.20:9 ||
* mantravīryasya sarveṣāṃ mantrāṇāṃ prāṇarūpiṇaḥ || SivSV_1.20:10 ||
* parāhaṃtāparāmarśamayasyānubhavaḥ sphuṭam || SivSV_1.20:11 ||
* akhilaṃ vācakaṃ vācyam aham ity avamarśanam || SivSV_1.20:12 ||
* yoginaḥ sāvadhānasya bhavatīty eva śiṣyate || SivSV_1.20:13 ||
* sphuṭīkaromi saṃkṣepāt tat prameyaṃ puroditam || SivSV_1.20:14 ||
* mahāhrada iti proktā śaktir bhagavatī parā || SivSV_1.20:15 ||
* anusaṃdhānam ity uktaṃ tattādātmyavimarśanam || SivSV_1.20:16 ||
* mantravīryam iti proktaṃ pūrṇāhaṃtāvimarśanam || SivSV_1.20:17 ||
* tadīyo 'nubhavas tasya sphuraṇaṃ svātmanaḥ sphuṭam || SivSV_1.20:18 ||
* iti śrīśāmbhavopāyaprakāśanaparāyaṇaḥ || SivSV_1.20:19 ||
* unmeṣaḥ prathamaḥ samyaksvarūponmeṣalakṣaṇaḥ || SivSV_1.20:20 ||]
śivasūtra, dvitīya unmeṣa
cittaṃ mantraḥ

* [<śivasūtravārtika:>
* cetyate 'nena paramaṃ svātmatattvaṃ vimṛśyate || SivSV_2.1:1 ||
* iti cittaṃ sphurattātmaprāsādādivimarśanam || SivSV_2.1:2 ||
* tad eva mantryate guptam abhedena vimṛśyate || SivSV_2.1:3 ||
* svasvarūpam aneneti mantras tenāsya daiśikaiḥ || SivSV_2.1:4 ||
* pūrṇāhaṃtānusaṃdhyātmasphūrjanmananadharmatā || SivSV_2.1:5 ||
* saṃsārakṣayakṛttrāṇadharmatā ca nirucyate || SivSV_2.1:6 ||
* tanmantradevatāmarśaprāptatatsāmarasyakam || SivSV_2.1:7 ||
* ārādhakasya cittaṃ ca mantras taddharmayogataḥ || SivSV_2.1:8 ||
* asya coktasya mantrasya mananatrāṇadharmiṇaḥ || SivSV_2.1:9 ||]
prayatnaḥ sādhakaḥ

* [<śivasūtravārtika:>
* uktamantrānusaṃdhānāvaṣṭambhodyantṛtātmakaḥ || SivSV_2.2:1 ||
* prayatno 'ntaḥsvasaṃrambhaḥ sa eva khalu sādhakaḥ || SivSV_2.2:2 ||
* yato mantrayitur mantradevataikyapradaḥ smṛtaḥ || SivSV_2.2:3 ||
* īdṛksādhakasādhyasya mantrasya prathamoditam || SivSV_2.2:4 ||
* vīryaṃ vistarataḥ samyag varṇyate 'tha salakṣaṇam || SivSV_2.2:5 ||]
vidyāśarīrasattā mantrarahasyam

* [<śivasūtravārtika:>
* vidyeti paramādvaitasampravedanarūpiṇī || SivSV_2.3:1 ||
* śarīraṃ yasya bhagavān śabdarāśiḥ sa ucyate || SivSV_2.3:2 ||
* tasya sattā samastādhvapūrṇāhaṃtāsvarūpiṇī || SivSV_2.3:3 ||
* sphurattā saiva mantrāṇāṃ mananatrāṇadharmiṇām || SivSV_2.3:4 ||
* guptārthatāyā jananaṃ rahasyam iti kathyate || SivSV_2.3:5 ||
* etac chrīkṣemarājena tantrasārāt samuddhṛtaiḥ || SivSV_2.3:6 ||
* saṃvādaiḥ saṃmataiḥ samyagvarṇitaṃ nijavṛttigaiḥ || SivSV_2.3:7 ||
* samyag evaṃvidhaṃ mantravīryaṃ yeṣāṃ yathātatham || SivSV_2.3:8 ||
* mahāhradānusaṃdhānaprakārāveditaṃ tv api || SivSV_2.3:9 ||
* icchayaiva maheśasya hṛdayaṃgamatāṃ dṛḍham || SivSV_2.3:10 ||
* na gacchaty atha tucchāyāṃ cittaṃ siddhau prarohati || SivSV_2.3:11 ||
* bindunādādijātāyāṃ teṣāṃ tu mitayoginām || SivSV_2.3:12 ||]
garbhe cittavikāso 'viśiṣṭavidyāsvapnaḥ

* [<śivasūtravārtika:>
* garbho 'khyātir mahāmāyā tanmaye siddhisaṃcaye || SivSV_2.4:1 ||
* vikāso nāma cittasya tāvanmātre kṛtārthatā || SivSV_2.4:2 ||
* saivāviśiṣṭā vidyeti kiṃcijjñatvasvarūpiṇī || SivSV_2.4:3 ||
* aśuddhavidyā sā svapno vikalpapratyayāmakaḥ || SivSV_2.4:4 ||
* āgatā api tāḥ siddhīḥ khalīkṛtya yadā punaḥ || SivSV_2.4:5 ||
* avaṣṭabhnāty asau yogī parāṃ siddhiṃ tadāśnute || SivSV_2.4:6 ||]
vidyāsamutthāne svābhāvike khecarī śivāvasthā

* [<śivasūtravārtika:>
* vidyāyāḥ prāksamākhyātarūpāyāḥ śaṃkarecchayā || SivSV_2.5:1 ||
* svābhāvike samutthāne samullāse svabhāvaje || SivSV_2.5:2 ||
* unmajjane sati kṣudrasiddhimajjanatatpare || SivSV_2.5:3 ||
* avasthā yā śivasyāntaravasthātur abhedinī || SivSV_2.5:4 ||
* sphurattā saiva sampūrṇasvānandocchalanātmikām || SivSV_2.5:5 ||
* mudaṃ rātīty ato mudrā khecarī ca nabhaścarī || SivSV_2.5:6 ||
* vyajyate yogino viśvag viśvottīrṇasvarūpiṇaḥ || SivSV_2.5:7 ||
* evaṃprabhāvayor vīryāsādane mantramudrayoḥ || SivSV_2.5:8 ||]
gurur upāyaḥ

* [<śivasūtravārtika:>
* samyagjñānakriyāprāṇamantramudrāyathāsthitim || SivSV_2.6:1 ||
* gṛṇāty upadiśaty arthaṃ tadvīryaṃ cety ato guruḥ || SivSV_2.6:2 ||
* sa eva mantramudrāṇāṃ vīryavyāptiprakāśanāt || SivSV_2.6:3 ||
* upāyaḥ kathyate sākṣād upeyaṃ paramaṃ prati || SivSV_2.6:4 ||
* yad vā guruḥ parā śaktir īśvarānugrahātmikā || SivSV_2.6:5 ||
* avakāśapradānena saiva yāyād upāyatām || SivSV_2.6:6 ||
* sa gurur matsamaḥ prokto mantravīryaprakāśakaḥ || SivSV_2.6:7 ||
* ādimāntyavihīnās tu mantrāḥ syuḥ śaradabhravat || SivSV_2.6:8 ||
* guror lakṣaṇam etāvad ādimāntyaṃ ca vedayet || SivSV_2.6:9 ||
* iti śrīmālinīśāstrasiddhātantroktavaibhavāt || SivSV_2.6:10 ||
* akṛtrimāhamāmarśasvarūpādyantavedakāt || SivSV_2.6:11 ||
* parameṣṭhisamāt tasmāt paramopāyato guroḥ || SivSV_2.6:12 ||]
mātṛkācakrasaṃbodhaḥ

* [<śivasūtravārtika:>
* mantramudrānusaṃdhānasaṃtatodyuktacetasaḥ || SivSV_2.7:1 ||
* bhavaty uktaguroḥ prītāt sādhakasyeti śiṣyate || SivSV_2.7:2 ||
* athādyās tithayaḥ sarve svarā bindvavasānagāḥ || SivSV_2.7:3 ||
* tadantaḥ kālayogena somasūryau prakīrtitau || SivSV_2.7:4 ||
* pṛthivyādīni tattvāni puruṣāntāni pañcasu || SivSV_2.7:5 ||
* kramāt kādiṣu vargeṣu makārānteṣu suvrate || SivSV_2.7:6 ||
* vāyvagnisalilendrāṇāṃ dhāraṇānāṃ catuṣṭayam || SivSV_2.7:7 ||
* tadūrdhve śādi vikhyātaṃ purastād brahmapañcakam || SivSV_2.7:8 ||
* amūlā tatkramāj jñeyā kṣāntā sṛṣṭir udāhṛtā || SivSV_2.7:9 ||
* sarveṣāṃ caiva mantrāṇāṃ vidyānāṃ ca yaśasvini || SivSV_2.7:10 ||
* iyaṃ yoniḥ samākhyātā sarvatantreṣu sarvadā || SivSV_2.7:11 ||
* iti śrītrīśikāśāstraproktanyāyena mātṛkā || SivSV_2.7:12 ||
* akārādivisargāntasvaraṣoḍaśagarbhiṇī || SivSV_2.7:13 ||
* ata evādibindvantadaśapañcatithikramā || SivSV_2.7:14 ||
* tadātmakataduttīrṇabindudvandvavibhūṣitā || SivSV_2.7:15 ||
* ata eva jagat sarvaṃ sṛjaty antar anuttare || SivSV_2.7:16 ||
* tat pañcadaśakasyāntaruddhṛtaiḥ pañcabhiḥ svaraiḥ || SivSV_2.7:17 ||
* a i u ṛ ḷ vinyāsaiḥ kādimāntaṃ ca vācakam || SivSV_2.7:18 ||
* kṣityādipuruṣāntaṃ ca vācyaṃ tattvakadambakam || SivSV_2.7:19 ||
* pañcapañcakabhedena pañcapañcavijṛmbhitam || SivSV_2.7:20 ||
* bahiś cānuttarād eva sṛjatī viśvam īdṛśam || SivSV_2.7:21 ||
* vāyvagnisalilendrāṇāṃ kramād ya ra la vātmanām || SivSV_2.7:22 ||
* anuttarecchonmeṣākhyatritayānyonyasaṃdhitaḥ || SivSV_2.7:23 ||
* kiṃcānuttaraṣaṇḍhākhyadvayasaṃdhivaśād api || SivSV_2.7:24 ||
* utthitānāṃ kalāvidyāmāyārāgābhidhāyinām || SivSV_2.7:25 ||
* svarūpagopanāt sarvakartṛtvādyapasārataḥ || SivSV_2.7:26 ||
* khaṇḍitasya paśoḥ kiṃcitkartṛtvādipradāyinām || SivSV_2.7:27 ||
* māyordhvaśuddhavidyāditattvārohanirodhanāt || SivSV_2.7:28 ||
* mūlād adho 'varohasya nirodhāc ca triśaṇkuvat || SivSV_2.7:29 ||
* madhye saṃsthāpitasyāsya dhāraṇād dhāraṇātmanām || SivSV_2.7:30 ||
* yatis tu bhāvābhāvānāṃ vyavasthodayadāyinī || SivSV_2.7:31 ||
* kālo 'pi tāṃ mahāmāyāṃ svatantrām anuvartate || SivSV_2.7:32 ||
* ityuktyā kālaniyatiyuktatvāt ṣaḍvidhātmanām || SivSV_2.7:33 ||
* sphārayantī vapuḥ paścāt tadūrdhvaṃ śādipañcakam || SivSV_2.7:34 ||
* sadyojātādikeśānaparyantabrahmavigraham || SivSV_2.7:35 ||
* sūkṣmarūpamahīvārivahnivāyunabhomayam || SivSV_2.7:36 ||
* krameṇa śuddhavidyeśasādaśaktiśivātmakam || SivSV_2.7:37 ||
* visphārayantī svāntaḥsthaṃ visargakalayā bahiḥ || SivSV_2.7:38 ||
* kādisāntākṣarāntasthaḥ kṣakāro 'py antimo yataḥ || SivSV_2.7:39 ||
* ato 'kārahakārābhyām aham ity apṛthaktayā || SivSV_2.7:40 ||
* prapaṃcaṃ śivaśaktibhyāṃ kroḍīkṛtya prakāśate || SivSV_2.7:41 ||
* asyās tv evaṃprabhāvāyāś cakraṃ yat tad ihoditam || SivSV_2.7:42 ||
* anuttarecchonmeṣādispandaśaktikadambakam || SivSV_2.7:43 ||
* tatsaṃbodhaś cidānandaghanasvātmānusaṃhitiḥ || SivSV_2.7:44 ||
* athedṛṅmātṛkācakrasaṃbodhodbodhitātmanaḥ || SivSV_2.7:45 ||]
śarīraṃ haviḥ

* [<śivasūtravārtika:>
* śūnyaṃ dhīḥ prāṇa ity etat sṛjyate kṣīyate 'pi ca || SivSV_2.8:1 ||
* sthairyam asti paraṃ dehāpekṣayā na tu tattvataḥ || SivSV_2.8:2 ||
* ity uktanītyā śūnyādeḥ pramātā tv asya bhittibhūḥ || SivSV_2.8:3 ||
* śarīraṃ sthūlasūkṣmādi cidagnau parayoginaḥ || SivSV_2.8:4 ||
* hūyamānaṃ haviḥ proktaṃ tanmātṛtvanimajjanāt || SivSV_2.8:5 ||
* paripūrṇaprakāśātmapramātrunmajjanapradāt || SivSV_2.8:6 ||
* evaṃ śarīrahavyena jvaladbodhordhvarociṣaḥ || SivSV_2.8:7 ||]
jñānam annam

* [<śivasūtravārtika:>
* jñānaṃ bandha iti proktaṃ yat prāk tat parayoginaḥ || SivSV_2.9:1 ||
* anātmany ātmatājñaptir annaṃ grasyata ity ataḥ || SivSV_2.9:2 ||
* kiṃ ca yad yat prakāśātmasvarūpāmarśanātmakam || SivSV_2.9:3 ||
* jñānaṃ tatparamāhlādakāritvād annam ucyate || SivSV_2.9:4 ||
* yadā tv avahitaḥ śaśvad yogī naivaṃ bhavaty asau || SivSV_2.9:5 ||
* tadā jñānavato 'py asya samādhānāvalepataḥ || SivSV_2.9:6 ||]
vidyāsaṃhāre tadutthasvapnadarśanam