Language

ENहिગુ
Scripture Library

Shiva Purana · Chapter 7.38

7.38.1

upamanyuruvāca
ālasyaṃ vyādhayastīvrāḥ pramādaḥ sthānasaṃśayaḥ

7.38.1

anavasthitacittatvamaśraddhā bhrāṃtidarśanam

7.38.2

duḥkhāni daurmanasyaṃ ca viṣayeṣu ca lolatā

7.38.2

daśaite yuñjatāṃ puṃsāmantarāyāḥ prakīrtitāḥ

7.38.3

ālasyamalasattvaṃ tu yogināṃ dehacetanoḥ

7.38.3

dhātuvaiṣamyajā doṣā vyādhayaḥ karmadoṣajāḥ

7.38.4

pramādo nāma yogasya sādhanā nāma bhāvanā

7.38.4

idaṃ vetyubhayākrāntaṃ vijñānaṃ sthānasaṃśayaḥ

7.38.5

apratiṣṭhā hi manasastvanavasthitirucyate

7.38.5

aśraddhā bhāvarahitā vṛttirvai yogavartmani

7.38.6

viparyastā matiryā sā bhrāṃtirityabhidhīyate

7.38.6

duḥkhamajñānajaṃ puṃsāṃ cittasyādhyātmikaṃ viduḥ

7.38.7

ādhibhautikamaṃgotthaṃ yacca duḥkhaṃ purā kṛtaiḥ

7.38.7

ādhidaivikamākhyātamaśanyastraviṣādikam

7.38.8

icchāvighātajaṃ mokṣaṃ daurmanasyaṃ pracakṣate

7.38.8

viṣayeṣu vicitreṣu vibhramastatra lolatā

7.38.9

śānteṣveteṣu vighneṣu yogāsaktasya yoginaḥ

7.38.9

upasargāḥ pravartaṃte divyāste siddhisūcakāḥ

7.38.10

pratibhā śravaṇaṃ vārtā darśanāsvādavedanāḥ

7.38.10

upasargāḥ ṣaḍityete vyaye yogasya siddhayaḥ

7.38.11

sūkṣme vyavahite 'tīte viprakṛṣṭe tvanāgate

7.38.11

pratibhā kathyate yo 'rthe pratibhāso yathātatham

7.38.12

śravaṇaṃ sarvaśabdānāṃ śravaṇe cāprayatnataḥ

7.38.12

vārttā vārttāsu vijñānaṃ sarveṣāmeva dehinām

7.38.13

darśanaṃ nāma divyānāṃ darśanaṃ cāprayatnataḥ

7.38.13

tathāsvādaśca divyeṣu raseṣvāsvāda ucyate

7.38.14

sparśanādhigamastadvadvedanā nāma viśrutā

7.38.14

gandhādīnāṃ ca divyānāmābrahmabhuvanādhipāḥ

7.38.15

saṃtiṣṭhante ca ratnāni prayacchaṃti bahūni ca

7.38.15

svacchandamadhurā vāṇī vividhāsyātpravartate

7.38.16

rasāyanāni sarvāṇi divyāścauṣadhayastathā

7.38.16

sidhyaṃti praṇipatyainaṃ diśaṃti surayoṣitaḥ

7.38.17

yogasiddhyaikadeśe 'pi dṛṣṭe mokṣe bhavenmatiḥ

7.38.17

dṛṣṭametanmayā yadvattadvanmokṣo bhavediti

7.38.18

kṛśatā sthūlatā bālyaṃ vārdhakyaṃ caiva yauvanam

7.38.18

nānācātisvarūpaṃ ca caturṇāṃ dehadhāraṇam

7.38.19

pārthivāṃśaṃ vinā nityaṃ surabhirgandhasaṃgrahaḥ

7.38.19

evamaṣṭaguṇaṃ prāhuḥ paiśācaṃ pārthivaṃ padam

7.38.20

jale nivasanaṃ caiva bhūmyāmevaṃ vinirgamaḥ

7.38.20

icchecchaktaḥ svayaṃ pātuṃ samudramapi nāturaḥ

7.38.21

yatrecchati jagatyasmiṃstatraiva jaladarśanam

7.38.21

vinā kumbhādikaṃ pāṇau jalasañcayadhāraṇam

7.38.22

yadvastu virasañcāpi bhoktumicchati tatkṣaṇāt

7.38.22

rasādikaṃ bhaveccānyattrayāṇāṃ dehadhāraṇam

7.38.23

nirvraṇatvaṃ śarīrasya pārthivaiśca samanvitam

7.38.23

tadidaṃ ṣoḍaśaguṇamāpyamaiśvaryamadbhutam

7.38.24

śarīrādagninirmāṇaṃ tattāpabhayavarjanam

7.38.24

śaktirjagadidaṃ dagdhuṃ yadīcchedaprayatnataḥ

7.38.25

sthāpanaṃ vānalasyā 'psu pāṇau pāvakadhāraṇam

7.38.25

dagdhe sarge yathāpūrvaṃ mukhe cānnādipācanam

7.38.25

dvābhyāṃ dehavinirmāṇamāpyaiśvaryasamanvitam

7.38.26

etaccaturviṃśatidhā taijasaṃ paricakṣate

7.38.26

manojavatvaṃ bhūtānāṃ kṣaṇādantaḥpraveśanam

7.38.27

parvatādimahābhāradhāraṇañcāprayatnataḥ

7.38.27

gurutvañca laghutvañca pāṇāvaniladhāraṇam

7.38.28

aṃgulyagranipātādyairbhūmerapi ca kampanam

7.38.28

ekena dehaniṣpattiryuktaṃ bhogaiśca taijasaiḥ

7.38.29

dvātriṃśadguṇamaiśvaryaṃ mārutaṃ kavayo viduḥ

7.38.29

chāyāhīnaviniṣpattirindriyāṇāmadarśanam

7.38.30

khecaratvaṃ yathākāmamindriyārthasamanvayaḥ

7.38.30

ākāśalaṃghanaṃ caiva svadehe tanniveśanam

7.38.31

ākāśapiṇḍīkaraṇamaśarīratvameva ca

7.38.31

anilaiśvaryasaṃyuktaṃ catvāriṃśadguṇaṃ mahat

7.38.32

aindramaiśvaryamākhyātamāmbaraṃ tatpracakṣate

7.38.32

yathākāmopalabdhiśca yathākāmavinirgamaḥ

7.38.33

sarvasyābhibhavaścaiva sarvaguhyārthadarśanam

7.38.33

karmānurūpanirmāṇaṃ vaśitvaṃ priyadarśanam

7.38.34

saṃsāradarśanaṃ caiva bhogairaindraissamanvitam

7.38.34

etaccāṃdramasaiśvaryaṃ mānasaṃ guṇato 'dhikam

7.38.35

chedanaṃ tāḍanaṃ caiva baṃdhanaṃ mocanaṃ tathā

7.38.35

grahaṇaṃ sarvabhūtānāṃ saṃsāravaśavartinām

7.38.36

prasādaścāpi sarveṣāṃ mṛtyukālajayastathā

7.38.36

ābhimānikamaiśvaryaṃ prājāpatyaṃ pracakṣate

7.38.37

etaccāndramasairbhogaiḥ ṣaṭpañcāśadguṇaṃ mahat

7.38.37

sargaḥ saṃkalpamātreṇa trāṇaṃ saṃharaṇaṃ tathā

7.38.38

svādhikāraśca sarveṣāṃ bhūtacittapravartanam

7.38.38

asādṛśyaṃ ca sarvasya nirmāṇaṃ jagataḥ pṛthak

7.38.39

śubhāśubhasya karaṇaṃ prājāpatyaiśca saṃyutam

7.38.39

catuṣṣaṣṭhiguṇaṃ brāhmamaiśvaryaṃ ca pracakṣate

7.38.40

bauddhādasmātparaṃ gauṇamaiśvaryaṃ prākṛtaṃ viduḥ

7.38.40

vaiṣṇavaṃ tatsamākhyātaṃ tasyaiva bhuvanasthitiḥ

7.38.40

brahmaṇā tatpadaṃ sarvaṃ vaktumanyairna śakyate

7.38.41

tatpauruṣaṃ ca gauṇaṃ ca gaṇeśaṃ padamaiśvaram

7.38.41

viṣṇunā tatpadaṃ kiṃcijjñātumanyairna śakyate

7.38.42

vijñānasiddhayaścaiva sarvā evaupasargikāḥ

7.38.42

niroddhavyā prayatnena vairāgyeṇa pareṇa tu

7.38.43

pratibhāseṣvaśuddheṣu guṇeṣvāsaktacetasaḥ

7.38.43

na sidhyetparamaiśvaryamabhayaṃ sārvakāmikam

7.38.44

tasmādguṇāṃśca bhogāṃśca devāsuramahībhṛtām

7.38.44

tṛṇavadyastyajettasya yogasiddhiḥ parā bhavet

7.38.45

athavānugrahecchāyāṃ jagato vicarenmuniḥ

7.38.45

yathākāmaṃguṇānbhogānbhuktvā muktiṃ prayāsyati

7.38.46

atha prayogaṃ yogasya vakṣye śṛṇu samāhitaḥ

7.38.46

śubhe kāle śubhe deśe śivakṣetrādike punaḥ

7.38.46

vijane jaṃturahite niḥśabde bādhavarjite

7.38.47

supralipte sthale saumye gandhadhūpādivāsite

7.38.47

muktapuṣpasamākīrṇe vitānādi vicitrite

7.38.48

kuśapuṣpasamittoyaphalamūlasamanvite

7.38.48

nāgnyabhyāśe jalābhyāśe śuṣkaparṇacaye 'pi vā

7.38.49

na daṃśamaśakākīrṇe sarpaśvāpadasaṃkule

7.38.49

na ca duṣṭamṛgākīrṇe na bhaye durjanāvṛte

7.38.50

śmaśāne caityavalmīke jīrṇāgāre catuṣpathe

7.38.50

nadīnadasamudrāṇāṃ tīre rathyāṃtare 'pi vā

7.38.51

na jīrṇodyānagoṣṭhādau nāniṣṭe na ca niṃdite

7.38.51

nājīrṇāmlarasodgāre na ca viṇmūtradūṣite

7.38.52

nacchardyāmātisāre vā nātibhuktau śramānvite

7.38.52

na cāticiṃtākulito na cātikṣutpipāsitaḥ

7.38.53

nāpi svagurukarmādau prasakto yogamācaret

7.38.53

yuktāhāravihāraśca yuktaceṣṭaśca karmasu

7.38.54

yuktanidrāprabodhaśca sarvāyāsavivarjitaḥ

7.38.54

āsanaṃ mṛdulaṃ ramyaṃ vipulaṃ susamaṃ śuci

7.38.55

padmakasvastikādīnāmabhyasedāsaneṣu ca

7.38.55

abhivaṃdya svagurvaṃtānabhivādyānanukramāt

7.38.56

ṛjugrīvaśirovakṣā nātiṣṭhecchiṣṭalocanaḥ

7.38.56

kiṃcidunnāmitaśirā daṃtairdaṃtānna saṃspṛśet

7.38.57

daṃtāgrasaṃsthitā jihvāmacalāṃ sanniveśya ca

7.38.57

pārṣṇibhyāṃ vṛṣaṇau rakṣaṃstathā prajananaṃ punaḥ

7.38.58

ūrvorupari saṃsthāpya bāhū tiryagayatnataḥ

7.38.58

dakṣiṇaṃ karapṛṣṭhaṃ tu nyasya vāmatalopari

7.38.59

unnāmya śanakaiḥ pṛṣṭhamuro viṣṭabhya cāgrataḥ

7.38.59

saṃprekṣya nāsikāgraṃ svaṃ diśaścānavalokayan

7.38.60

saṃbhṛtaprāṇasaṃcāraḥ pāṣāṇa iva niścalaḥ

7.38.60

svadehāyatanasyāṃtarviciṃtya śivamaṃbayā

7.38.61

hṛtpadmapīṭhikāmadhye dhyānayajñena pūjayet

7.38.61

mūle nāsāgrato nābhau kaṃṭhe vā tāluraṃdhrayoḥ

7.38.62

bhrūmadhye dvāradeśe vā lalāṭe mūrdhni vā smaret

7.38.62

parikalpya yathānyāyaṃ śivayoḥ paramāsanam

7.38.63

tatra sāvaraṇaṃ vāpi nirāvaraṇameva vā

7.38.63

dvidale ṣoḍaśāre vā dvādaśāre yathāvidhi

7.38.64

daśāre vā ṣaḍasre vā caturasre śivaṃ smaret

7.38.64

bhruvoraṃtarataḥ padmaṃ dvidalaṃ taḍidujjvalam

7.38.65

bhrūmadhyasthāravindasya kramādvai dakṣiṇottare

7.38.65

vidyutsamānavarṇe ca parṇe varṇāvasānake

7.38.66

ṣoḍaśārasya patrāṇi svarāḥ ṣoḍaśa tāni vai

7.38.66

pūrvādīni kramādetatpadmaṃ kandasya mūlataḥ

7.38.67

kakārādiṭakārāṃtā varṇāḥ parṇānyanukramāt

7.38.67

bhānuvarṇasya padmasya dhyeyaṃ tad१ hṛdayāntare

7.38.68

gokṣīradhavalasyoktā ḍādiphāntā yathākramam

7.38.68

adho dalasyāmbujasya etasya २ ca dalāni ṣaṭ

7.38.69

vidhūmāṃgāravarṇasya varṇā vādyāśca lāntimāḥ

7.38.69

mūlādhārāraviṃdasya hemābhasya yathākramam

7.38.69

vakārādisakārāntā varṇāḥ parṇamayāḥ sthitāḥ

7.38.70

eteṣvathāraviṃdeṣu yatraivābhirataṃ manaḥ

7.38.70

tatraiva devaṃ devīṃ ca ciṃtayeddhīrayā dhiyā

7.38.71

aṃguṣṭhamātramamalaṃ dīpyamānaṃ samaṃtataḥ

7.38.71

śuddhadīpaśikhākāraṃ svaśaktyā pūrṇamaṇḍitam

7.38.72

indurekhāsamākāraṃ tārārūpamathāpi vā

7.38.72

nīvāraśūkassadṛśaṃ bisasutrābhameva vā

7.38.73

kadambagolakākāraṃ tuṣārakaṇikopamam

7.38.73

kṣityāditattvavijayaṃ dhyātā yadyapi vāñchati

7.38.74

tattattattvādhipāmeva mūrtiṃ sthūlāṃ viciṃtayet

7.38.74

sadāśivāṃtā brahmādyabhavādyāścāṣṭamūrtayaḥ

7.38.75

śivasya mūrtayaḥ sthūlāḥ śivaśāstre viniścitāḥ

7.38.75

ghorā miśrā praśāntāśca mūrtayastā munīśvaraiḥ

7.38.76

phalābhilāṣarahitaiścintyāścintāviśāradaiḥ

7.38.76

ghorāścecciṃtitāḥ kuryuḥ pāparogaparikṣayam

7.38.77

cireṇa miśre saumye tu na sadyo na cirādapi

7.38.77

saumye muktirviśeṣeṇa śāṃtiḥ prajñā prasidhyati

7.38.78

sidhyaṃti siddhayaścātra kramaśo nātra saṃśayaḥ

iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāmuttarakhaṇḍe yogagatau vighnotpattivarṇanaṃ nāmāṣṭatriṃśo'dhyāyaḥ

Original text: śivapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc