Scripture Library

Shiva Purana · Verses 7.10-2

7.10-2.7.1,10.1

vāyuruvāca
puruṣādhiṣṭhitātpūrvamavyaktādīśvarājñayā

7.10-2.7.1,10.1

buddhyādayo viśeṣāṃtā vikārāścābhavan kramāt

7.10-2.7.1,10.2

tatastebhyo vikārebhyo rudro viṣṇuḥ pitāmahaḥ

7.10-2.7.1,10.2

kāraṇatvena sarveṣāṃ trayo devāḥ prajajñire

7.10-2.7.1,10.3

sarvato bhuvanavyāptiśaktimavyāhatāṃ kvacit

7.10-2.7.1,10.3

jñānamapratimaṃ śaśvadaiśvaryaṃ cāṇimādikam

7.10-2.7.1,10.4

sṛṣṭisthitilayākhyeṣu karmasu triṣu hetutām

7.10-2.7.1,10.4

prabhutvena sahaiteṣāṃ prasīdati maheśvaraḥ

7.10-2.7.1,10.5

kalpāntare punasteṣāmaspardhā buddhimohinām

7.10-2.7.1,10.5

sargarakṣālayācāraṃ pratyekaṃ pradadau ca saḥ

7.10-2.7.1,10.6

ete parasparotpannā dhārayanti parasparam

7.10-2.7.1,10.6

paraspareṇa vardhaṃte parasparamanuvratāḥ

7.10-2.7.1,10.7

kvacidbrahmā kvacidviṣṇuḥ kvacidrudraḥ praśasyate

7.10-2.7.1,10.7

nānena teṣāmādhikyamaiśvaryaṃ cātiricyate

7.10-2.7.1,10.8

mūrkhā niṃdaṃti tānvāgbhiḥ saṃraṃbhābhiniveśinaḥ

7.10-2.7.1,10.8

yātudhānā bhavaṃtyeva piśācāśca na saṃśayaḥ

7.10-2.7.1,10.9

devo guṇatrayātītaścaturvyūho maheśvaraḥ

7.10-2.7.1,10.9

sakalassakalādhāraśakterutpattikāraṇam

7.10-2.7.1,10.10

soyamātmā trayasyāsya prakṛteḥ puruṣasya ca

7.10-2.7.1,10.10

līlākṛtajagatsṛṣṭirīśvaratve vyavasthitaḥ

7.10-2.7.1,10.11

yassarvasmātparo nityo niṣkalaḥ parameśvaraḥ

7.10-2.7.1,10.11

sa eva ca tadādhārastadātmā tadadhiṣṭhitaḥ

7.10-2.7.1,10.12

tasmānmaheśvaraścaiva prakṛtiḥ puruṣastathā

7.10-2.7.1,10.12

sadāśivabhavo viṣṇurbrahmā sarvaśivātmakam

7.10-2.7.1,10.13

pradhānātprathamaṃ jajñe vṛddhiḥ khyātirmatirmahān

7.10-2.7.1,10.13

mahattattvasya saṃkṣobhādahaṃkārastridhā 'bhavat

7.10-2.7.1,10.14

ahaṃkāraśca bhūtāni tanmātrānīṃdriyāṇi ca

7.10-2.7.1,10.14

vaikārikādahaṃkārātsattvodriktāttu sāttvikaḥ

7.10-2.7.1,10.15

vaikārikaḥ sa sargastu yugapatsaṃpravartate

7.10-2.7.1,10.15

buddhīndriyāṇi pañcaiva pañcakarmeṃdriyāṇi ca

7.10-2.7.1,10.16

ekādaśaṃ manastatra svaguṇenobhayātmakam

7.10-2.7.1,10.16

tamoyuktādahaṃkārādbhūtatanmātrasaṃbhavaḥ

7.10-2.7.1,10.17

bhūtānāmādibhūtatvādbhūtādiḥ kathyate tu saḥ

7.10-2.7.1,10.17

bhūtādeśśabdamātraṃ syāttatra cākāśasaṃbhavaḥ

7.10-2.7.1,10.18

ākāśātsparśa utpannaḥ sparśādvāyusamudbhavaḥ

7.10-2.7.1,10.18

vāyo rūpaṃ tatastejastejaso rasasaṃbhavaḥ

7.10-2.7.1,10.19

rasādāpassamutpannāstebhyo gandhasamudbhavaḥ

7.10-2.7.1,10.19

gandhācca pṛthivī jātā bhūtebhyonyaccarācaram

7.10-2.7.1,10.20

puruṣādhiṣṭhitatvācca avyaktānugraheṇa ca

7.10-2.7.1,10.20

mahadādiviśeṣāntā hyaṇḍamutpādayanti te

7.10-2.7.1,10.21

tatra kāryaṃ ca karaṇaṃ saṃsiddhaṃ brahmaṇo yadā

7.10-2.7.1,10.21

tadaṃḍe supravṛddho 'bhūtkṣetrajño brahmasaṃjñitaḥ

7.10-2.7.1,10.22

sa vai śarīrī prathamaḥ sa vai puruṣa ucyate

7.10-2.7.1,10.22

ādikartā sa bhūtānāṃ brahmāgre samavartata

7.10-2.7.1,10.23

tasyeśvarasya pratimā jñānavairāgyalakṣaṇā

7.10-2.7.1,10.23

dharmaiśvaryakarī buddhirbrāhmī yajñe 'bhimāninaḥ

7.10-2.7.1,10.24

avyaktājjāyate tasya manasā yadyadīpsitam

7.10-2.7.1,10.24

vaśī vikṛtvāttraiguṇyātsāpekṣatvātsvabhāvataḥ

7.10-2.7.1,10.25

tridhā vibhajya cātmānaṃ trailokye saṃpravartate

7.10-2.7.1,10.25

sṛjate grasate caiva vīkṣate ca tribhissvayam

7.10-2.7.1,10.26

caturmukhastu brahmatve kālatve cāṃtakassmṛtaḥ

7.10-2.7.1,10.26

sahasramūrdhā puruṣastisrovasthāssvayaṃbhuvaḥ

7.10-2.7.1,10.27

sattvaṃ rajaśca brahmā ca kālatve ca tamo rajaḥ

7.10-2.7.1,10.27

viṣṇutve kevalaṃ sattvaṃ guṇavṛddhistridhā vibhau

7.10-2.7.1,10.28

brahmatve sṛjate lokān kālatve saṃkṣipatyapi

7.10-2.7.1,10.28

puruṣatve 'tyudāsīnaḥ karma ca trividhaṃ vibhoḥ

7.10-2.7.1,10.29

evaṃ tridhā vibhinnatvādbrahmā triguṇa ucyate

7.10-2.7.1,10.29

caturdhā pravibhaktatvāccāturvyūhaḥ prakīrtitaḥ

7.10-2.7.1,10.30

āditvādādidevo 'sāvajātatvādajaḥ smṛtaḥ

7.10-2.7.1,10.30

pāti yasmātprajāḥ sarvāḥ prajāpatiriti smṛtaḥ

7.10-2.7.1,10.31

hiraṇmayastu yo merustasyolbaṃ sumahātmanaḥ

7.10-2.7.1,10.31

garbhodakaṃ samudrāśca jarāyuścā'pi parvatāḥ

7.10-2.7.1,10.32

tasminnaṃḍe tvime lokā aṃtarviśvamidaṃ jagat

7.10-2.7.1,10.32

caṃdrādityau sanakṣatrau sagrahau saha vāyunā

7.10-2.7.1,10.33

adbhirdaśaguṇābhistu bāhyatoṇḍaṃ samāvṛtam

7.10-2.7.1,10.33

āpo daśaguṇenaiva tejasā bahirāvṛtāḥ

7.10-2.7.1,10.34

tejo daśaguṇenaiva vāyunā bahirāvṛtam

7.10-2.7.1,10.34

ākāśenāvṛto vāyuḥ khaṃ ca bhūtādināvṛtam

7.10-2.7.1,10.35

bhūtādirmahatā tadvadavyaktenāvṛto mahān

7.10-2.7.1,10.35

etairāvaraṇairaṇḍaṃ saptabhirbahirāvṛtam

7.10-2.7.1,10.36

etadāvṛttya cānyonyamaṣṭau prakṛtayaḥ sthitāḥ

7.10-2.7.1,10.36

sṛṣṭipālanavidhvaṃsakarmakartryo dvijottamāḥ

7.10-2.7.1,10.37

evaṃ parasparotpannā dhārayaṃti parasparam

7.10-2.7.1,10.37

ādhārādheyabhāvena vikārāstu vikāriṣu

7.10-2.7.1,10.38

kūrmoṃgāni yathā pūrvaṃ prasārya viniyacchati

7.10-2.7.1,10.38

vikārāṃśca tathā 'vyaktaṃ sṛṣṭvā bhūyo niyacchati

7.10-2.7.1,10.39

avyaktaprabhavaṃ sarvamānulomyena jāyate

7.10-2.7.1,10.39

prāpte pralayakāle tu pratilomyenulīyate

7.10-2.7.1,10.40

guṇāḥ kālavaśādeva bhavaṃti viṣamāḥ samāḥ

7.10-2.7.1,10.40

guṇasāmye layo jñeyo vaiṣamye sṛṣṭirucyate

7.10-2.7.1,10.41

tadidaṃ brahmaṇo yoniretadaṃḍaṃ ghanaṃ mahat

7.10-2.7.1,10.41

brahmaṇaḥ kṣetramuddiṣṭaṃ brahmā kṣetrajña ucyate

7.10-2.7.1,10.42

itīdṛśānāmaṇḍānāṃ koṭyo jñeyāḥ sahasraśaḥ

7.10-2.7.1,10.42

sarvagatvātpradhānasya tiryagūrdhvamadhaḥ sthitāḥ

7.10-2.7.1,10.43

tatra tatra caturvaktrā brahmāṇo harayo bhavāḥ

7.10-2.7.1,10.43

sṛṣṭā pradhānena tathā labdhvā śaṃbhostu sannidhim

7.10-2.7.1,10.44

maheśvaraḥ parovyaktādaṃḍamavyaktasaṃbhavam

7.10-2.7.1,10.44

aṇḍājjajñe vibhurbrahmā lokāstena kṛtāstvime

7.10-2.7.1,10.45

abuddhipūrvaḥ kathito mayaiṣa pradhānasargaḥ prathamaḥ pravṛtaḥ

7.10-2.7.1,10.45

ātyaṃtikaśca pralayontakāle līlākṛtaḥ kevalamīśvarasya

7.10-2.7.1,10.46

yattatsmṛtaṃ kāraṇamaprameyaṃ brahmā pradhānaṃ prakṛteḥ prasūtiḥ

7.10-2.7.1,10.46

anādimadhyāntamanantavīryaṃ śuklaṃ suraktaṃ puruṣeṇa yuktam

7.10-2.7.1,10.47

utpādakatvādrajasotirekāllokasya saṃtānavivṛddhihetūn

7.10-2.7.1,10.47

aṣṭau vikārānapi cādikāle sṛṣṭvā samaśnāti tathāṃtakāle

7.10-2.7.1,10.48

prakṛtyavasthāpitakāraṇānāṃ yā ca sthitiryā ca punaḥ pravṛttiḥ

7.10-2.7.1,10.48

tatsarvamaprākṛtavaibhavasya saṃkalpamātreṇa maheśvarasya

iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāṃ brahmāṃḍasthitivarṇanaṃ nāma daśamo 'dhyāyaḥ

Original text: śivapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0