Shiva Purana · Chapter 7.10
kṛṣṇa uvāca
bhagavansarvayogīṃdra gaṇeśvara munīśvara //
ṣaḍānanasamaprakhya sarvajñānanidhe guro
prāyastvamavatīryorvyāṃ pāśavicchittaye nṛṇām //
maharṣivapurāsthāya sthito 'si parameśvara
anyathā hi jagatyasmin devo vā dānavo 'pi vā //
tvattonyaḥ paramaṃ bhāvaṃ ko jānīyācchivātmakam
tasmāttava mukhodgīrṇaṃ sākṣādiva pinākinaḥ //
śivajñānāmṛtaṃ pītvā na me tṛptamabhūnmanaḥ
sākṣātsarvajagatkarturbharturaṃkaṃ samāśritā //
bhagavankinnu papraccha bhartāraṃ parameśvarī
upamanyuruvāca
sthāne pṛṣṭaṃ tvayā kṛṣṇa tadvakṣyāmi yathātatham //
bhavabhaktasya yuktasya tava kalyāṇacetasaḥ
mahīdharavare divye maṃdare cārukaṃdare //
devyā saha mahādevo divyo dhyānagato 'bhavat
tadā devyāḥ priyasakhī susmitāsyā śubhāvatī //
phullānyatimanojñāni puṣpāṇi samudāharat
tataḥ svamaṃkamāropya devīṃ devavarorahaḥ //
alaṃkṛtya ca taiḥ puṣpairāste hṛṣṭataraḥ svayam
athāṃtaḥpuracāriṇyo devyo divyavibhūṣaṇāḥ //
aṃtaraṃgā gaṇendrāśca sarvalokamaheśvarīm
bhartāraṃ paripūrṇaṃ ca sarvalokamaheśvaram //
cāmarāsaktahastāśca devīṃ devaṃ siṣevire
tataḥ priyāḥ kathā vṛttā vinodāya maheśayoḥ //
trāṇāya ca nṛṇāṃ loke ye śivaṃ śaraṇaṃ gatāḥ
tadāvasaramālokya sarvalokamaheśvarī //
bhartāraṃ paripapraccha sarvalokamaheśvaram
devyuvāca
kena vaśyo mahādevo martyānāṃ maṃdacetasām //
ātmatattvādyaśaktānāmātmanāmakṛtātmanām
īśvara uvāca
na karmaṇā na tapasā na japairnāsanādibhiḥ //
na jñānena na cānyena vaśyo 'haṃ śraddhayā vinā
śraddhā mayyasti cetpuṃsāṃ yena kenāpi hetunā //
vaśyaḥ spṛśyaśca dṛśyaśca pūjyassaṃbhāṣya eva ca
sādhyā tasmānmayi śaddhā māṃ vaśīkartumicchatā //
śraddhā hetussvadharmasya rakṣaṇaṃ varṇināmiha
svavarṇāśramadharmeṇa vartate yastu mānavaḥ //
tasyaiva bhavati śraddhā mayi nānyasya kasyacit
āmnāyasiddhamakhilaṃ dharmamāśramiṇāmiha //
brahmaṇā kathitaṃ pūrvaṃ mamaivājñāpurassaram
sa tu paitāmaho dharmo bahuvittakriyānvitaḥ //
nātyanta phalabhūyiṣṭhaḥ kleśāyā sasamanvitaḥ
tena dharmeṇa mahatāṃ śraddhāṃ prāpya sudurllabhām
varṇino ye prapadyaṃte māmananyasamāśrayāḥ //
teṣāṃ sukhena mārgeṇa dharmakāmārthamuktayaḥ
varṇāśramasamācāro mayā bhūyaḥ prakalpitaḥ //
tasminbhaktimatāmeva madīyānāṃ tu varṇinām
adhikāro na cānyeṣāmityājñā naiṣṭhikī mama
tadājñaptena mārgeṇa varṇino madupāśrayāḥ //
malamāyādipāśebhyo vimuktā matprasādataḥ
paraṃ madīyamāsādya punarāvṛttidurlabham //
paramaṃ mama sādharmyaṃ prāpya nirvṛtimāyayuḥ
tasmāllabdhvāpyalabdhvā vā varṇadharmaṃ mayeritam //
āśritya mama bhaktaścetsvātmanātmānamuddharet
alabdhalābha evaiṣa koṭikoṭiguṇādhikaḥ //
tasmānme mukhato labdhaṃ varṇadharmaṃ samācaret
mamāvatārā hi śubhe yogācāryacchalena tu //
sarvāṃtareṣu santyārye saṃtatiśca sahasraśaḥ
ayuktānāmabuddhīnāmabhaktānāṃ sureśvari //
durlabhaṃ saṃtatijñānaṃ tato yatnātsamāśrayet
sā hānistanmahacchidraṃ sa mohassāṃdhamūkatā //
yadanyatra śramaṃ kuryānmokṣamārgabahiṣkṛtaḥ
jñānaṃ kriyā ca caryā ca yogaśceti sureśvari //
catuṣpādaḥ samākhyāto mama dharmassanātanaḥ
paśupāśapatijñānaṃ jñānamityabhidhīyate //
ṣaḍadhvaśuddhirvidhinā gurvadhīnā kriyocyate
varṇāśramaprayuktasya mayaiva vihitasya ca //
mamārcanādidharmasya caryā caryeti kathyate
maduktenaiva mārgeṇa mayyavasthitacetasaḥ //
vṛttyaṃtaranirodho yo yoga ityabhidhīyate
aśvamedhagaṇācchreṣṭhaṃ devi cittaprasādhanam //
muktidaṃ ca tathā hyetadduṣprāpyaṃ viṣayaiṣiṇām
vijiteṃdriyavargasya yamena niyamena ca //
pūrvapāpaharo yogo viraktasyaiva kathyate
vairāgyājjāyate jñānaṃ jñānādyogaḥ pravartate
yogajñaḥ patito vāpi mucyate nātra saṃśayaḥ //
dayā kāryātha satatamahiṃsā jñānasaṃgrahaḥ
satyamasteyamāstikyaṃ śraddhā ceṃdriyanigrahaḥ
adhyāpanaṃ cādhyayanaṃ yajanaṃ yājanaṃ tathā //
dhyānamīśvarabhāvaśca satataṃ jñānaśīlatā //
ya evaṃ vartate vipro jñānayogasya siddhaye
acirādeva vijñānaṃ labdhvā yogaṃ ca viṃdati //
dagdhvā dehamimaṃ jñānī kṣaṇājjñānāgninā priye
prasādānmama yogajñaḥ karmabaṃdhaṃ prahāsyati //
puṇyaḥpuṇyātmakaṃ karmamuktestatpratibaṃdhakam
tasmānniyogato yogī puṇyāpuṇyaṃ vivarjayet
phalakāmanayā karmakaraṇātpratibadhyate //
na karmamātrakaraṇāttasmātkarmaphalaṃ tyajet
prathamaṃ karmayajñena bahiḥ sampūjya māṃ priye //
jñānayogarato bhūtvā paścādyogaṃ samabhyaset
vidite mama yāthātmye karmayajñena dehinaḥ //
na yajaṃti hi māṃ yuktāḥ samaloṣṭāśmakāṃcanāḥ
nityayukto muniḥ śreṣṭho madbhaktaśca samāhitaḥ //
jñānayogarato yogī mama sāyujyamāpnuyāt
athāviraktacittā ye varṇino madupāśritāḥ //
jñānacaryākriyāsveva te 'dhikuryustadarhakāḥ
dvidhā matpūjanaṃ jñeyaṃ bāhyamābhyaṃtaraṃ tathā //
vāṅmanaḥkāyabhedācca tridhā madbhajanaṃ viduḥ
tapaḥ karma japo dhyānaṃ jñānaṃ vetyanupūrvaśaḥ //
pañcadhā kathyate sadbhistadeva bhajanaṃ punaḥ
anyātmaviditaṃ bāhyamasmadabhyarcanādikam //
tadeva tu svasaṃvedyamābhyaṃtaramudāhṛtam
manomatpravaṇaṃ cittaṃ na manomātramucyate //
mannāmaniratā vāṇī vāṅmatā khalu netarā
liṃgairmacchāsanādiṣṭaistripuṃḍrādibhiraṃkitaḥ //
mamopacāranirataḥ kāyaḥ kāyo na cetaraḥ
madarcākarma vijñeyaṃ bāhye yāgādinocyate //
madarthe dehasaṃśoṣastapaḥ kṛcchrādi no matam
japaḥ pañcākṣarābhyāsaḥ praṇavābhyāsa eva ca //
rudrādhyāyādikābhyāso na vedādhyayanādikam
dhyānammadrūpaciṃtādyaṃ nātmādyarthasamādhayaḥ //
mamāgamārthavijñānaṃ jñānaṃ nānyārthavedanam
bāhye vābhyaṃtare vātha yatra syānmanaso ratiḥ //
prāgvāsanāvaśāddevi tattvaniṣṭhāṃ samācaret
bāhyādābhyaṃtaraṃ śreṣṭhaṃ bhavecchataguṇādhikam //
asaṃkaratvāddoṣāṇāṃ dṛṣṭānāmapyasambhavāt
śaucamābhyaṃtaraṃ vidyānna bāhyaṃ śaucamucyate //
aṃtaḥ śaucavimuktātmā śucirapyaśuciryataḥ
bāhyamābhyaṃrtaraṃ caiva bhajanaṃ bhavapūrvakam //
na bhāvarahitaṃ devi vipralaṃbhaikakāraṇam
kṛtakṛtyasya pūtasya mama kiṃ kriyate naraiḥ //
bahirvābhyaṃtaraṃ vātha mayā bhāvo hi gṛhyate
bhāvaikātmā kriyā devi mama dharmassanātanaḥ //
manasā karmaṇā vācā hyanapekṣya phalaṃ kvacit
phaloddeśena deveśi laghurmama samāśrayaḥ //
phalārthī tadabhāve māṃ parityaktuṃ kṣamo yataḥ
phalārthino 'pi yasyaiva mayi cittaṃ pratiṣṭhitam //
bhāvānurūpaphaladastasyāpyahamanindite
phalānapekṣayā yeṣāṃ mano matpravaṇaṃ bhavet //
prārthayeyuḥ phalaṃ paścādbhaktāste 'pi mama priyāḥ
prāksaṃskāravaśādeva ye viciṃtya phalāphale //
vivaśā māṃ prapadyaṃte mama priyatamā matāḥ
mallābhānna paro lābhasteṣāmasti yathātatham //
mamāpi lābhastallābhānnāparaḥ parameśvari
madanugrahatasteṣāṃ bhāvo mayi samarpitaḥ //
phalaṃ paramanirvāṇaṃ prayacchati balādiva
mahātmanāmananyānāṃ mayi saṃnyastacetasām //
aṣṭadhā lakṣaṇaṃ prāhurmama dharmādhikāriṇām
madbhaktajanavātsalyaṃ pūjāyāṃ cānumodanam //
svayamabhyarcanaṃ caiva madarthe cāṃgaceṣṭitam
matkathāśravaṇe bhaktiḥ svaranetrāṃgavikriyāḥ //
mamānusmaraṇaṃ nityaṃ yaśca māmupajīvati
evamaṣṭavidhaṃ cihnaṃ yasminmlecche 'pi vartate //
sa viprendro muniḥ śrīmānsa yatissa ca paṃḍitaḥ
na me priyaścaturvedī madbhakto śvapaco 'pi yaḥ //
tasmai deyaṃ tato grāhyaṃ sa ca pūjyo yathā hyaham
patraṃ puṣpaṃ phalaṃ toyaṃ yo me bhaktyā prayacchati //
tasyāhaṃ na praṇaśyāmi sa ca me na praṇaśyati
iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāmuttarakhaṇḍe śivabhaktivarṇanaṃ nāma daśamo 'dhyāyaḥ
Original text: śivapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0