Shiva Purana · Chapter 6.19
subrahmaṇya uvāca //
atha mahāvākyāni
(१) prajñānaṃ brahma
( २) ahaṃ brahmāsmi
(३) tattvamasi
( ४) ayātmā brahma
(५) īśāvāsyamidaṃ sarvam
(६) prāṇo'smi
(७) prajñānātmā
(८) yadeveha tadamutra yadamutra tadanviha
( ९) anyadeva tadviditādatho aviditādapi
( १०) eṣa na ātmāntaryāmyamṛtaḥ
(११) sa yaścāyampuruṣo yaścāsāvā ditye sa ekaḥ
(१२) ahamasmi paraṃ brahma paraṃ paraparātparam
(१३) vedaśāstragurutvāttu svayamānaṃdalakṣaṇam (१४)
sarvabhūtasthitaṃ brahma tadevāhaṃ na saṃśayaḥ
(१५) tattvatasya prāṇohamasmi pṛthivyāḥ prāṇohamasmi (१६)
apāṃ ca prāṇohamasmi tejasaśca prāṇohamasmi (१७)
vāyośca prāṇohamasmi ākāśasya prāṇohamasmi ( १८)
triguṇasya prāṇohamasmi (१९)
sarvo'haṃ sarvātmako'haṃ saṃsārī yadbhūtaṃ yacca bhavyaṃ yadvartamānaṃ sarvātmakatvādadvitīyoham (२०)
sarvaṃ khalvidaṃ brahma ( २१)
sarvo'haṃ vimukto'ham ( २२)
yo'sau sohaṃ haṃsassohamasmi //
ityevaṃ sarvatra sadā dhyāyediti
//
atha mahāvākyānāmarthamāha //
prajñānaṃ brahmavākyārthaḥ pūrvameva prabodhitaḥ //
ahaṃpadasyārthabhūtaḥ śaktyātmā parameśvaraḥ
akāraḥ sarvavarṇāgryaḥ prakāśaḥ paramaḥ śivaḥ //
hakāro vyomarūpaḥ syācchaktyātmā saṃprakīrtitaḥ
śivaśaktyostu saṃyogādānandaḥ satatoditaḥ //
brahmeti śivaśaktyostu sarvātmatvamiti sphuṭam
pūrvamevopadiṣṭaṃ tatsohamasmīti bhāvayet //
tattvamityatra taditi saśabdārthaḥ prabodhitaḥ
anyathā so'hamityatra viparītārthabhāvanā //
ahaṃśabdastu puruṣastaditi syānnapuṃsakam//
evamanyonyavairudhyādanvayo nabhavettayoḥ
strīpuṃrūpasya jagataḥ kāraṇaṃ cānyathā bhavet //
sa tattvamasi ityevamupadeśārthabhāvanā
ayamātmeti vākye ca puṃrūpaṃ padayugmakam //
īśena rakṣaṇīyatvādīśāvasyamidaṃ jagat
prajñānātmā yadeveha tadamutreti cintayet //
yaḥ sa eveti vidvadbhissiddhāntibhirihocyate
uparisthitavākye ca yo'mutra sa iha sthitaḥ //
iti pūrvavadevārthaḥ puruṣo viduṣāṃ mataḥ
anyadeva tadviditādatho // aviditādapi //
asminvākye phalasyāpi vaiparītyavibhāvanā
yathāsyāttadvadevātra vakṣyāmi śrūyatāṃ mune //
ayathāviditāchabdo pūrvavadviditāditi
pravṛttissyāttadviditāttathaivāviditātparam //
anyadeva hi saṃsiddhyai na bhavediti niścitam
eṣa ta ātmāṃtaryāmī yo'mṛtaśca śivassvayam //
yaścāyampuruṣe śaṃbhuryaścāditye vyavasthitaḥ
sa cā'sau seti pārthakyaṃ naikaṃ sarvaṃ sa īritaḥ //
sopādhidvayamasyārtha upacārāttathocyate
taṃ śambhunāthaṃ śrutayo vadanti hi hiraṇmayam //
hiraṇya bāhava iti sarvāṃgasyo palakṣalam
anyathā tatpatitvaṃ tu na bhavediti yatnataḥ //
ya eṣontariti śaṃbhuśchāndogye śrūyate śivaḥ
hiraṇyaśmaśruvāṃstadvaddhiraṇyamayakeśavān //
nakhamārabhya keśāgrā sarvatrāpi hiraṇmayaḥ
ahamasmi paraṃ brahma parāparaparātparam //
iti vākyasya tātparyaṃ vadāmi śrūyatāmidam
ahaṃpadasyārthabhūtaḥ śaktyātmā śivaīritaḥ //
sa evāsmīti vākyārtha yojanā bhavati dhruvam
sarvotkṛṣṭaśca sarvātmā parabrahma sa īritaḥ //
paraścāthāparaśceti parātparamiti tridhā
rudro brahmā ca viṣṇuśca proktāḥ śrutyaiva nānyathā //
tebhyaśca paramo devaḥ paraśabdena bodhitaḥ
vedaśāstra gurūṇāṃ ca vākyābhyā savaśācchiśoḥ //
pūrṇānandamayaśśaṃbhuḥ prādurbhūto bhaveddhṛdi
sarvabhūtasthitaśśambhussa evāhaṃ na saṃśayaḥ //
tattvajātasya sarvasya prāṇosmyahamahaṃ śivaḥ
ityuktvā punarapyāha śivastattvatrayasya ca //
prāṇosmītyatra pṛthvyādiguṇāntagrahaṇānmune
ātmatattvāni sarvāṇi gṛhītānīti bhāvaya //
punaśca sarvagrahaṇaṃ vidyātattvaśivātmanoḥ
tattvayoścāsmyahaṃ prāṇāssarvasssarvātmako hyaham //
jīvasya cāntaryāmitvājjīvo'haṃ tasya sarvadā
yadbhūtaṃ yacca bhavyaṃ yadbhavipyatsarvameva ca //
manmayatvādahaṃ sarvaḥ sarvo vai rudra ityapi
śrutirāha mune sā hi sākṣācchivamukhodgatā //
sarvātmā paramairebhirguṇairnityasamanvayāt
svasmātparātmavirahādadvitīyo'hameva hi //
sarvaṃ khalvidaṃ brahmeti vākyārthaḥ pūrvvamīritaḥ
pūrṇo'haṃ bhāvarūpatvānnityamukto'hameva hi //
paśavo matprasādena muktā madbhāvamāśritāḥ
yo'sau sarvātmakaśśambhusso'haṃ sa śivo'smyaham //
iti vai sarvavākyārtho vāmadeva śivoditaḥ
itīśaśrutivākyābhyāmupadiṣṭārthamādarāt //
sākṣācchivaikyadaṃ puṃsāṃ śiśogururupādiśet
ādāya śaṃkhaṃ sādhāramastramantreṇa bhasmanā //
śodhya tatpuratassthāpya caturasre samarcite
omityabhyarcya gandhādyairastraṃ vastropaśobhitam //
vāsitaṃ jalamāpūrya sampūjyomiti mantrataḥ
saptadhaivābhimaṃtryātha praṇavena punaśca tam //
yastvantaraṃ kiṃcidasti kurute tyatibhītibhāk
ityāha śrutisattattvaṃ dṛḍhātmā gatabhīrbhava //
ityābhāṣya svayaṃ śiṣyaṃ devaṃ dhyāyansamarcayet
śiṣyāsanaṃ samprapūjya ṣaḍutthāpanamārgataḥ //
śivāsanaṃ ca saṃkalpya śivamūrtiṃ prakalpayet
pañca brahmāṇi vinyasya śiraḥ pādāvasānakam //
muṇḍavatkrakalābhedaiḥ praṇavasya kalā api
aṣṭatriṃśanmaṃtrarūpā śśiṣyadehe'tha mastake //
samāvāhya śivaṃ mudrāḥ sthāpanīyāḥ pradarśayet
tataścāṅgāni vinyasya sarvajñānītyanukramāt//
kalpayedupacārāṃśca ṣoḍaśāsanapūrvakān
pāyasānnañca naivedyaṃ samarpyo magnijāyayā //
gaṇḍūṣācamanārghyādi dhūpadīpādikaṃ kramāt
nāmāṣṭakena sampūjya brāhmaṇairvedapāragaiḥ //
japedbrahmavidāpnoti bhṛgurvai vāruṇistataḥ
yo devānāmupakramyaḥ yaḥ paraḥ sa maheśvaraḥ //
ityaṃtaṃ tasya purataḥ kahlārādivirnitām
ādāya mālāmutthāya śrīvirūpākṣa nirmite //
śāstre paṃcāśike rūpe siddhiskandhaṃ japecchanaiḥ
khyātiḥ pūrṇohamityaṃtaṃ sānukūlena cetasā //
deśikastasya śiṣyasya kaṇṭhadeśe samarpayet
tilakaṃ vandanenātha sarvāṅgālepanaṃ punaḥ //
svasampradāyānuguṇaṃ kārayecca yathāvidhi
tataśca deśikaḥ prītyā nāmaśrīpādasaṃjñitam //
chatrañca pādukāṃ dadyāddūrvākalpavikalpanam // ४/
vyākhyātatvañca karmmādigurvāsanaparigraham //
anugṛhya gurustasmai śiṣyāya śivarūpiṇe
śivohamasmīti sadā samādhistho bhaveti tam //
samprocyātha svayaṃ tasmai namaskāraṃ samācaret
sampradāyānuguṇyena namaskuryustathāpare //
śiṣyastadā samutthāya namaskuryādguruntathā //
gurorapi guruṃ tasya śiṣyāṃśca svagurorapi
evaṃ kṛtanamaskāraṃ śiṣyandadyādguruḥ svayam //
suśīlaṃ yatavācaṃ taṃ vinayāvanataṃ sthitam
adyaprabhṛti lokānāmanugrahaparo bhava //
parīkṣya vatsaraṃ śiṣyamaṃgīkuru vidhānataḥ
rāgādidoṣānsaṃtyajya śivadhyānaparo bhava //
satsampradāyasaṃsiddhaissaṃgaṃ kuru na cetaraiḥ
anabhyarcya śivaṃ jātumā bhuṃkṣvāprāṇa saṃkṣayam //
gurubhaktiṃ samāsthāya sukhī bhava sukhī bhava
iti kramādguruvaro dayālurjñānasāgaraḥ //
sānukūlena cittena samaṃ śiṣyaṃ samācaret
tava snehānmayāyaṃ vai vāmadeva munīśvara//
yogapaṭṭaprakāraste prokto guhyataro'pi hi
ityuktvā ṣaṇmukhastasmai kṣaurasnānavidhikramam//
vaktumārabhata prītyā yatīnāṃ kṛpayā śubham
iti śrīśivamahāpurāṇe ṣaṣṭhyāṃ kailāsasaṃhitāyāṃ yogapaṭṭavidhivarṇanaṃnāmaikonaviṃśo'dhyāyaḥ
Original text: śivapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0