Shiva Purana · Chapter 5.40

vyāsa uvāca //
ityākarṇya śrāddhadevaḥ sūryānvayamanuttamam //
paryyapṛcchanmuniśreṣṭhaśśaunakassūtamādarāt

śaunaka uvāca //
sūtasūta ciraṃjīva vyāsaśiṣya namostu te //
śrāvitā paramā divyā kathā paramapāvanī

tvayā proktaḥ śrāddhadevassūryyaḥ sadvaṃśavarddhanaḥ //
saṃśayastatra me jātastaṃ bravīmi tvadagrataḥ

kuto vai śrāddhadevatvamādityasya vivasvataḥ //
śrotumicchāmi tatprītyā chiṃdhi me saṃśayaṃ tvimam

śrāddhasyāpi ca māhātmyaṃ tatphalaṃ ca vada prabho //
prītāśca pitaro yena śreyasā yojayaṃti tam

etacca śrotumicchāmi pitṝṇāṃ sargamuttamam //
kathaya tvaṃ viśeṣeṇa kṛpāṃ kuru mahāmate

sūta uvāca //
vacmi tatte'khilaṃ prītyā pitṛsargaṃ tu śaunaka //
mārkaṇḍeyena kathitaṃ bhīṣmāya paripṛcchate

gītaṃ sanatkumāreṇa mārkaṇḍeya dhīmate //
tatte'haṃ saṃpravakṣyāmi sarvakāmaphalapadam

yudhiṣṭhireṇa saṃpṛṣṭo bhīṣmo dharmabhṛtāṃ varaḥ//
śaraśayyāsthitaḥ proce tacchṛṇuṣva vadāmi te

yudhiṣṭhira uvāca //
puṣṭikāmena puṃsāṃ vai kathaṃ puṣṭiravāpyate //
etacchrotuṃ samicchāmi kiṃ kurvāṇo na sīdati

// sūta uvāca //
yudhiṣṭhireṇa saṃpṛṣṭaṃ praśnaṃ śrutvā sa dharmavit //
bhīṣmaḥ provāca suprītyā sarveṣāṃ śṛṇvatāṃ vacaḥ

bhīṣma uvāca //
ye kurvaṃti narāśśrāddhānyapi prītyā yudhiṣṭhira //
śrāddhaiḥ prīṇāti tatsarvaṃ pitṝṇāṃ hi prasādataḥ

śrāddhāni caiva kurvanti phalakāmāssadā narā //
abhisaṃdhāya pitaraṃ pituśca pitaraṃ tathā

pituḥ pitāmahaścaiva triṣu piṃḍeṣu nityadā //
pitaro dharmakāmasya prajākāmasya ca prajām

puṣṭikāmasya puṣṭiṃ ca prayacchanti yudhiṣṭhira

yudhiṣṭhira uvāca//
vartaṃte pitaraḥ svarge keṣāṃcinnarake punaḥ//
prāṇināṃ niyataṃ cāpi karmajaṃ phalamucyate

tāni śrāddhāni dattāni kathaṃ gacchanti vai pitṝn //
kathaṃ śaktāstamāharttuṃ narakasthā phalaṃ punaḥ

devā api pitṝnsvarge yajaṃta iti me śrutam //
etadicchāmyahaṃ śrotuṃ vistareṇa bravīhi me

bhīṣma uvāca //
atra te kīrtayiṣyāmi yathā śrutamarindama //
pitrā mama purā gītaṃ lokāntaragatena vai

śrāddhakāle mama piturmayā piṃḍassamudyataḥ //
matpitā mama hastena bhittvā bhūmimayācata

naiṣa kalpavidhirdṛṣṭa iti niścitya cāpyaham //
kuśeṣveva tataḥ piṃḍaṃ dattavānavicārayan

tataḥ pitā me saṃtuṣṭo vācā madhurayā tadā //
uvāca bhārataśreṣṭha prīyamāṇo mayānagha

tvayā dāyādavānasmi dharmajñena vipaścitā //
tāritohaṃ tu jijñāsā kṛtā me puruṣottama

pramāṇaṃ yaddhi kurute dharmācāreṇa pārthivaḥ //
prajāstadanu vartaṃte pramāṇācaritaṃ sadā

śṛṇu tvaṃ bhārataśreṣṭha vedadharmāṃśca śāśvatān //
pramāṇaṃ vedadharmasya putra nirvarttitaṃ tvayā

tasmāttavāhaṃ suprītaḥ prītyā varamanuttamam //
dadāmi tvaṃ pratīkṣasva triṣu lokeṣu durlabham

na te prabhavitā mṛtyuryāvajjīvitumicchasi //
tvattobhyanujñāṃ saṃprāpya mṛtyuḥ prabhavitā punaḥ

kiṃ vā te prārthitaṃ bhūyo dadāmi varamuttamam //
tad brūhi bharataśreṣṭha yatte manasi vartate

ityuktavati tasmiṃstu abhivādya kṛtāñjaliḥ //
avocaṃ kṛtakṛtyo'haṃ prasanne tvayi mānada//
praśnaṃ pṛcchāmi vai kaṃcidvācyassa bhavatā svayam

sa māmuvāca tad brūhi yadīcchasi dadāmi te //
ityuktetha mayā tatra pṛṣṭaḥ provāca tannṛpaḥ

śaṃtanuruvāca //
śṛṇu tāta pravakṣyāmi praśnaṃ te'haṃ yathārthataḥ //
pitṛkalpaṃ ca nikhilaṃ mārkaṇḍeyena me śrutam

yattvaṃ pṛcchasi māṃ tāta tadevāhaṃ mahāmunim //
mārkaṇḍeyamapṛcchaṃ hi sa māṃ provāca dharmavit

mārkaṇḍeya uvāca //
śṛṇu rājanmayā dṛṣṭaṃ kadācitpaśyatā divam //
vimānaṃ mahādāyāṃtamantareṇa girestadā

tasminvimāne paryakṣaṃ jvalitāṃgāravarcasam //
mahātejaḥ prajvalaṃtaṃ nirviśeṣaṃ manoharam

apaśyaṃ caiva tatrāhaṃ śayānaṃ dīptatejasam //
aṃguṣṭhamātraṃ puruṣamagnāvagnimivāhitam

so'haṃ tasmai namaḥ kṛtvā praṇamya śirasā prabhum //
apṛcchaṃ caiva tamahaṃ vidyāmastvāṃ kathaṃ vibho

māmuvāca dharmātmā tena tadvidyate tapaḥ //
yena tvaṃ budhyase māṃ hi mune vai brahmaṇassutam

sanatkumāramiti māṃ viddhi kiṃ karavāṇi te //
ye tvanye brahmaṇaḥ putrāḥ kanīyāṃsastu te mama

bhrātarassapta durdharṣā yeṣāṃ vaṃśāḥ pratiṣṭhitāḥ //
vayaṃ tu yatidharmāṇassaṃyamyātmānamātmani//

yathotpannastathaivāhaṃ kumāra iti viśrutaḥ //
tasmātsanatkumāraṃ me nāmaitatkathitaṃ mune

yadbhaktyā te tapaścīrṇaṃ mama darśanakāṃkṣayā //
eṣa dṛṣṭo'smi bhadraṃ te kaṃ kāmaṃ karavāṇi te

ityuktavantaṃ taṃ cāhaṃ prāvocaṃ tvaṃ śṛṇu prabho //
pitṝṇāmādisargaṃ ca kathayasva yathātatham

ityuktassa tu māṃ prāha śṛṇu sarvaṃ yathātatham //
vacmi te tattvatastāta pitṛsargaṃ śubhāvaham

sanatkumāra uvāca //
devānpurāsṛjadbrahmā māṃ yakṣadhvaṃ sa cāha tān //
tamutsṛjya tamātmānamayajaṃste phalārthinaḥ

te śaptā brahmaṇā mūḍhā naṣṭasaṃjñā bhaviṣyatha //
tasmātkiṃcidajānaṃto naṣṭasaṃjñāḥ pitāmaham

procustaṃ praṇatāssarve kuruṣvānugrahaṃ hi naḥ //
ityuktastānuvācedaṃ prāyaścittārthameva hi

putrānsvānparipṛcchadhvaṃ tato jñānamavāpsyatha//
ityuktā naṣṭasaṃjñāste putrānpapracchurojasā

prāyaścittārthamevādhilabdhasaṃjñā divaukasaḥ//
gamyatāṃ putrakā evaṃ putrairuktāśca te'nagha

abhiśaptāstu te devāḥ putrakāmena vedhasam//
papracchuruktāḥ putraiste gatāste putrakā iti

tatastānabravīddevo devānbrahmā sasaṃśayān //
śṛṇudhvaṃ nirjarāssarve yūyaṃ na brahmavādinaḥ

tasmādyaduktaṃ yuṣmākaṃ putraistairjñānisattamaiḥ //
maṃtavyaṃ saṃśayaṃ tyaktvā tathā na ca tadanyathā

devāśca pitaraścaiva yajadhvaṃ tridivaukasaḥ //
parasparaṃ mahāprītyā sarvakāmaphalapradā

sanatkumāra uvāca //
tataste chinnasaṃdehāḥ prītimaṃtaḥ parasparam //
babhūvurmuniśārdūla brahmavākyātsukhapradāḥ

tato devā hi procustānyaduktāḥ putrakā vayam//
tasmādbhavaṃtaḥ pitaro bhaviṣyatha na saṃśayaḥ

pitṛśrāddhe kriyāṃ kaścitkariṣyati na saṃśayaḥ //
śrāddhairāpyāyitassomo lokānāpyāyayiṣyati

samudraṃ parvatavanaṃ jaṃgamājaṃgamairvṛtam//
śrāddhāni puṣṭikāmaiśca ye kariṣyaṃti mānavāḥ

tebhyaḥ puṣṭipradāścaiva pitaraḥ prīṇitāssadā //
śrāddhe ye ca pradāsyaṃti trīnpiṃḍānnāmagotrataḥ

sarvatra vartamānāste pitaraḥ prapitāmahāḥ //
bhāvayiṣyaṃti satataṃ śrāddhadānena tarpitāḥ

iti tadvacanaṃ satyaṃ bhavatvatha divaukasaḥ //
putrāśca pitaraścaiva vayaṃ sarve parasparam

evaṃ te pitaro devā dharmataḥ putratāṃ gatāḥ //
anyonyaṃ pitaro vai te prathitāḥ kṣitimaṇḍale

iti śrīśivamahāpurāṇe pañcamyāmumāsaṃhitāyāṃ śrāddhakalpe pitṛprabhāvavarṇanaṃnāma catvāriṃśo'dhyāyaḥ