Shiva Purana · Chapter 5.38

sūta uvāca //
satyavratastu tadbhaktyā kṛpayā ca pratijñayā //
viśvāmitrakalatraṃ ca poṣayāmāsa vai tadā

hatvā mṛgānvarāhāṃśca mahiṣāṃśca vanecarān //
viśvāmitrāśramābhyāśe tanmāṃsaṃ cākṣipanmune

tīrthaṃ gāṃ caiva rātraṃ ca tathaivāṃtaḥpuraṃ muniḥ //
yājyopādhyāyasaṃyogādvasiṣṭhaḥ paryyarakṣata

satyavratasya vākyādvā bhāvinorthasya vai balāt//
vasiṣṭho'bhyadhikaṃ manyuṃ dhārayāmāsa nityaśaḥ

pitrā tu taṃ tadā rāṣṭrātparityaktaṃ svamātmajam //
na vārayāmāsa munirvasiṣṭhaḥ kāraṇena ca

pāṇigrahaṇamaṃtrāṇāṃ niṣṭhā syātsaptame pade//
na ca satyavratasthasya tamupāṃśumabuddhyata

tasminsa paritoṣāya piturāsīnmahātmanaḥ//
kulasya niṣkṛtiṃ vipra kṛtavānvai bhavediti

na taṃ vasiṣṭho bhagavānpitrā tyaktaṃ nyavārayat //
abhiṣekṣyāmyahaṃ putramasyāṃ naivābravīnmuniḥ

sa tu dvādaśa varṣāṇi dīkṣāṃ tāmudvahadbalī //
avidyāmāne māṃse tu vasiṣṭhasya mahātmanaḥ

sarvakāmaduhāṃ dogdhrīṃ dadarśa sa nṛpātmajaḥ //
tāṃ vai krodhācca lobhācca śramādvai ca kṣudhānvitaḥ

dāśadharmagato rājā tāṃ jaghāna sa vai mune //
sa taṃ māṃsaṃ svayaṃ caiva viśvāmitrasya cātmajam

bhojayāmāsa tacchrutvā vasiṣṭho hyasya cukrudhe //
uvāca ca muniśreṣṭhastaṃ tadā krodhasaṃyutaḥ

vasiṣṭha uvāca //
pātayeyamahaṃ krūraṃ tava śaṃkumayomayam //
yadi te dvāvimau śaṃkū naśyetāṃ vai kṛtau purā

pituścāparitoṣeṇa gurordogdhrīvadhena ca //
aprokṣitopayogācca trividhaste vyatikramaḥ

triśaṃkuriti hovāca triśaṃkuriti sa smṛtaḥ //
viśvāmitrastu dārāṇāmāgato bharaṇe kṛte

tena tasmai varaṃ prādānmuniḥ prītastriśaṃkave//
chandyamāno vareṇātha varaṃ vavre nṛpātmajaḥ

anāvṛṣṭibhaye cāsmiñjāte dvādaśavārṣike //
abhiṣicya pitṛ rājye yājayāmāsa taṃ muniḥ

miṣatāṃ devatānāṃ ca vasiṣṭhasya ca kauśikaḥ //
saśarīraṃ tadā taṃ tu divamāroha yatprabhuḥ

tasya satyarathā nāma bhāryā kekayavaṃśajā //
kumāraṃ janayāmāsa hariścandramakalmaṣam

sa vai rājā hariścandro traiśaṃkava iti smṛtaḥ //
āhartā rājasūyasya samrāḍiti ha viśrutaḥ

hariścandrasya hi suto rohito nāma viśrutaḥ //
rohitasya vṛkaḥ putro vṛkādbāhustu jajñivān

haihayāstālajaṃghāśca nirasyaṃti sma taṃ nṛpam//
nātmārthe dhārmiko vipraḥ sa hi dharmaparo'bhavata

sagaraṃ sasutaṃ bāhurjajñe saha gareṇa vai //
aurvasyāśramamāsādya bhārgaveṇābhirakṣitaḥ

āgneyamastraṃ labdhvā ca bhārgavātsagaro nṛpaḥ//
jigāya pṛthivīṃ hatvā tālajaṃghānsahaihayāna

śakānbahūdakāṃścaiva pāradāṃtagaṇānkhaśān//
sudharmaṃ sthāpayāmāsa śaśāsa vṛṣataḥ kṣitim

śaunaka uvāca //
sa vai gareṇa sahitaḥ kathaṃ jātastu kṣatriyāt //
jitavānetadācakṣva vistareṇa hi sūtaja

sūta uvāca//
pārīkṣitena saṃpṛṣṭo vaiśaṃpāyana eva ca //
yadācaṣṭa sma tadvakṣye śṛṇuṣvaikamanā mune

// pārīkṣito uvāca //
kathaṃ sa sagaro rājā gareṇa sahito mune //
jātassa jaghnivānbhūyānetadākhyātumarhasi

vaiśampāyana uvāca //
bāhorvyasaninastāta hṛtaṃ rājyamabhūtkila //
haihayaistālajaṃghaiśca śakaissārddhaṃ viśāṃpate

yavanāḥ pāradāścaiva kāmbojāḥ pāhnavāstathā //
bahūdakāśca paṃcaiva gaṇāḥ proktāśca rakṣasām/5.38.३०/
ete paṃca gaṇā rājanhaihayārtheṣu rakṣasām//
kṛtvā parākramān bāho rājyaṃ tebhyo dadurbalāt

hṛtarājyastato viprāḥ sa vai bāhurvanaṃ yayau //
patnyā cānugato duḥkhī sa vai prāṇānavāsṛjat

patnī yā yādavī tasya sagarbhā pṛṣṭhato gatā //
sapatnyā ca garastasyai dattaḥ pūrvaṃ suterṣyayā

sā tu bhartuścitāṃ kṛtvā jvalanaṃ cāvarohata //
aurvastāṃ bhārgavo rājankāruṇyātsamavārayat

tasyāśrame sthitā rājñī garbharakṣaṇahetave //
siṣeve munivaryaṃ taṃ smarantī śaṃkaraṃ hṛdā

ekadā khalu tadgarbho gareṇaiva saha cyutaḥ //
sumuhūrtte sulagne ca paṃcoccagrahasaṃyute

tasmim̐llagne ca balini sarvathā munisattama //
vyajāyata mahābāhussagaro nāma pārthivaḥ

aurvastu jātakarmādi tasya kṛtvā mahātmanaḥ //
adhyāpya vedaśāstrāṇi tato'straṃ pratyapādayat

āgneyaṃ taṃ mahābhāgo hyamarairapi dussaham //
jagrāha vidhinā prītyā sagarosau nṛpottamaḥ

sa tenāstrabalenaiva balena ca samanvitaḥ //
haihayānvijaghānāśu saṃkuddho'strabalena ca

ājahāra ca lokeṣu kīrtiṃ kīrtimatāṃ varaḥ //
dharmaṃ saṃsthāpayāmāsa sagaro'sau mahītale

tataśśakāssayavanāḥ kāmbojāḥ pāhnavāstathā //
hanyamānāstadā te tu vasiṣṭhaṃ śaraṇaṃ yayuḥ

vasiṣṭho vaṃcanāṃ kṛtvā samayena mahādyutiḥ//
sagaraṃ vārayāmāsa teṣāṃ dattvābhayaṃ nṛpam

sagarassvāṃ pratijñāṃ tu gurorvākyaṃ niśamya ca//
dharmaṃ jaghāna teṣāṃ vai keśānyatvaṃ cakāra ha

arddhaṃ śakānāṃ śiraso muṃḍaṃ kṛtvā vyasarjayat //
yavanānāṃ śirassarvaṃ kāṃbojānāṃ tathaiva ca

pāradā muṃḍakeśāśca pāhnavāśśmaśrudhāriṇaḥ //
nissvādhyāyavaṣaṭkārāḥ kṛtāstena mahātmanā

jitā ca sakalā pṛthvī dharmatastena bhūbhujā //
sarve te kṣatriyāstāta dharmahīnāḥ kṛtāḥ purāḥ

sa dharmavijayī rājā vijitvemāṃ vasuṃdharām//
aśvaṃ saṃskārayāmāsa vājimedhāya pārthivaḥ

tasya cāsyatesso'śvassamudre pūrvadakṣiṇe //
gataḥ ṣaṣṭisahasraistu tatputrairanvito mune

devarājena śakreṇa so'śvo hi svārthasādhinā //
velāsamīpe'pahṛto bhūmiṃ caiva praveśitaḥ

mahārājo'tha sagarastaddhayānveṣaṇāya ca//
sa taṃ deśaṃ tadā putraiḥ khānayāmāsa sarvataḥ

āseduste tatastatra khanyamāne mahārṇave //
tamādipuruṣaṃ devaṃ kapilaṃ viśvarūpiṇam

tasya cakṣussamutthena vahninā pratibudhyataḥ //
dagdhāḥ ṣaṣṭisahasrāṇi catvārastvavaśeṣitāḥ

harṣaketussuketuśca tathā dharmarathoparaḥ//
śūraḥ paṃcajanaścaiva tasya vaṃśakarā nṛpāḥ

prādācca tasmai bhagavān hariḥ paṃcavarānsvayam//
vaṃśaṃ medhāṃ ca kīrtiñca samudraṃ tanayaṃ dhanam

sāgaratvaṃ ca lebhe sa karmaṇā tasya tena vai//
taṃ cāśvamedhikaṃ so'śvaṃ samudrādupalabdhavān

ājahārāśvamedhānāṃ śataṃ sa tu mahāyaśāḥ //
īje śaṃbhuvibhūtīśca devatāstatra suvratāḥ

iti śrīśivamahāpurāṇe pañcamyāmumāsaṃhitāyāṃ satyavratādisagaraparyaṃta vaṃśavarṇanaṃ nāmāṣṭatriṃśo'dhyāyaḥ