Shiva Purana · Chapter 5.35

// sūta uvāca //
vivasvānkaśyapājjajñe dākṣāyaṇyāṃ mahāṛṣeḥ //
tasya bhāryā'bhavatsaṃjñā tvāṣṭrī devī sureṇukā

mune'sahiṣṇunā tena tejasā dussahena ca //
bhartṛrūpeṇa nātuṣyadrūpa yauvanaśālinī

ādityasya hi tadrūpamasahiṣṇustu tejasaḥ //
dahyamānā tadodvegamakarodvaravarṇinī

ṛṣe'syāṃ trīṇyapatyāni janayāmāsa bhāskaraḥ //
saṃjñāyāṃ tu manuḥ pūrvaṃ śrāddhadevaḥ prajāpatiḥ

yamaśca yamunā caiva yamalau saṃbabhūvatuḥ //
evaṃ hi trīṇyapatyāni tasyāṃ jātāni sūryyataḥ

saṃvartulaṃ tu tadrūpaṃ dṛṣṭvā saṃjñā vivasvataḥ //
asahaṃtī tataśchāyāmātmanassā' sṛjacchubhām

māyāmayī tu sā saṃjñāmavocadbhaktitaśśubhe //
kiṃ karomīha kāryyaṃ te kathayasva śucismite

saṃjñovāca //
ahaṃ yāsyāmi bhadraṃ te mamaiva bhavanaṃ pituḥ //
tvayaitadbhavane satyaṃ vastavyaṃ nirvikārataḥ

imau me bālakau sādhū kanyā ceyaṃ sumadhyamā //
pālanīyāḥ sukhenaiva mama cedicchasi priyam

chāyovāca //
ākeśagrahaṇāddevi sahiṣye'haṃ suduṣkṛtam //
nākhyāsyāmi mataṃ tubhyaṃ gaccha devi yathāsukham

sūta uvāca //
ityuktā sā'gamaddevī vrīḍitā sannidhau pituḥ //
pitrā nirbhartsitā tatra niyuktā sā punaḥ punaḥ

agacchadvaḍavā bhūtvā''cchādyarūpaṃ tatastvakam //
kuruṃstadottarānprāpya nṛṇāṃ madhye cacāra ha

saṃjñāṃ tāṃ tu ravirmatvā chāyāyāṃ susutaṃ tadā //
janayāmāsa sāvarṇiṃ manuṃ vai savitā kila

saṃjñā'nu prārthitā chāyā sā svaputre'pi nityaśaḥ //
cakārābhyadhikaṃ snehaṃ na tathā pūrvaje sute

anujaścākṣamastattu yamastaṃ naiva cakṣame //
sa saroṣastu bālyācca bhāvino'rthasya gauravāt

chāyāṃ saṃtarjayāmāsa yadā vaivasvato yamaḥ //
taṃ śaśāpa tataḥ krodhācchāyā tu kaluṣīkṛtā

caraṇaḥ patatāmeṣa taveti bhṛśaroṣitaḥ //
yamastataḥ pitussarvaṃ prāṃjaliḥ pratyavedayat

bhṛśaṃ śāpa bhayodvignassaṃjñāvākyairviceṣṭitaḥ //
mātrā snehena sarveṣu vartitavyaṃ suteṣu vai

snehamasmāsvapākṛtya kanīyāṃsaṃ bibharti sā//
tasmānmayodyataḥ pādastadbhavān kṣaṃtumarhati

śaptohamasmi deveśa jananyā tapatāṃvara //
tava prasādāccaraṇo na patenmama gopate

savitovāca //
asaṃśayaṃ putra mahadbhaviṣyatyatra kāraṇam //
yena tvāmāviśatkrodho dharmajñaṃ satyavādinam

na śakyate tanmithyā vai karttuṃ mātṛvacastava //
kṛmayo māṃsamādāya gamiṣyaṃti mahītale

tadvākyaṃ bhavitā satyaṃ tvaṃ ca trātau bhaviṣyasi //
kuru tāta na saṃdehaṃ manaścāśvāsya svaṃ prabho

sūta uvāca //
ityuktvā tanayaṃ sūryo yamasaṃjñaṃ munīśvara //
ādityaścābravīttānttu chāyāṃ krodhasamanvitaḥ

sūrya uvāca //
he priye kumate caṃḍi kiṃ tvayā''caritaṃ kila//
kiṃ tu me'bhyadhikaḥ sneha etadākhyātumarhasi

sūta uvāca //
sā ravervacanaṃ śrutvā yathā tathyaṃ nyavedayat //
nirdagdhā kāmaraviṇā sāṃtvayāmāsa vai tadā

chāyovāca//
tavātitejasā dagdhā idaṃ rūpaṃ na śobhate //
asahaṃtī ca tatsaṃjñā vane vasati śādvale

ślāghyā yogabalopetā yogamāsādya gopate //
anukūlastu deveśa saṃdiśyātmamayaṃ matam

rūpaṃ nivartayāmyadya tava kāṃtaṃ karomyaham //
sūta uvāca //
tacchrutvā'pagataḥ krodho mārtaṇḍasya vivasvataḥ

bhramimāropya tattejaḥ śātayāmāsa vai muniḥ //
tato vibhrājitaṃ rūpa tejasā saṃvṛtena ca

kṛtaṃ kāṃtataraṃ rūpaṃ tvaṣṭrā tacchuśubhe tadā //
tatobhiyogamāsthāya svāṃ bhāryyāṃ hi dadarśa ha

adhṛṣyāṃ sarvabhūtānāṃ tejasā niyamena ca //
so'śvarūpaṃ samāsthāya gatvā tāṃ maithunecchayā

maithunāya viceṣṭaṃtīṃ parapuṃsobhiśaṃkayā //
mukhato nāsikāyāṃ tu śukraṃ tat vyadadhānmune

devau tataḥ prajāyetāmaśvinau bhiṣajāṃ varau //
nāsatyau tau ca dasrau ca smṛtau dvāvaśvināvapi

tau tu kāṃtena rūpeṇa darśayāmāsa bhāskaraḥ //
ātmānaṃ sā tu taṃ dṛṣṭvā prahṛṣṭā patimādarāt

patyā tena gṛhaṃ prāyātsvaṃ satī muditānanā //
mumudāte'tha tau prītyā daṃpato pūrvatodhikam

yamastu karmaṇā tena bhṛśaṃ pīḍitamānasaḥ //
dharmeṇa raṃjayāmāsa dharmarāja imā prajāḥ

lebhe sa karmaṇā tena dharmarājo mahādyutiḥ //
pitṝṇāmādhipatyaṃ ca lokapālatvameva ca

manuḥ prajāpatistvāsītsāvarṇissa tapodhanaḥ //
bhāvyaḥ sa karmaṇā tena manossāvarṇikeṃtare

merupṛṣṭhe tapo ghoramadyāpi carate prabhuḥ //
yavīyasī tayoryā tu yamī kanyā yaśasvinī

abhavatsā saricchreṣṭhā yamunā lokapā vanī //
manurityucyate loke sāvarṇiriti cocyate

ya idaṃ janma devānāṃ śṛṇuyāddhārayettu vā //
āpadaṃ prāpya mucyeta prāpnuyātsumahadyaśaḥ

iti śrīśivamahāpurāṇe pañcamyāmumāsaṃhitāyāṃ manvantarakīrtane vaivasvatavarṇanaṃ nāma pacatriṃśo'dhyāyaḥ