Shiva Purana · Chapter 5.34

// śaunaka uvāca//
manvaṃtarāṇi sarvāṇi vistareṇānukīrtaya //
yāvaṃto manavaścaiva śrotumicchāmi tānaham

sūta uvāca//
svāyaṃbhuvo manuścaiva tatasstvārociṣastathā//
uttamastāmasaścaiva raivataścākṣuṣastathā

ete ca manavaḥ ṣaṭ te saṃproktā munipuṃgava//
vaivasvato muniśreṣṭha sāṃprataṃ manurucyate

sāvarṇiśca manuścaiva tato raucyastathā paraḥ //
tathaiva brahmasāvarṇiścatvāro manavastathā

tathaiva dharmasāvarṇī rudrasāvarṇireva ca //
devasāvarṇirākhyātaṃ iṃdrasāvarṇireva ca

atītā vartamānāśca tathaivānāgatāśca ye //
kīrtitā manavaścāpi mayaivaite yathā śrutāḥ

mune caturdaśaitāni trikālānugatāni te //
proktāni nirmitaḥ kalpo yugasāhasraparyyayaḥ

ṛṣīṃsteṣāṃ pravakṣyāmi puttrāndevagaṇāṃstathā//
śṛṇu śaunaka suprītyā kramaśastānyaśasvinaḥ

marīciratrirbhagavānaṅgirāḥ pulahaḥ kratuḥ //
pulastyaśca vasiṣṭhaśca saptaite brahmaṇassutāḥ

uttarasyāṃ diśi tathā mune saptarṣa yastathā //
yāmā nāma tathā devā āsansvāyaṃbhuveṃtare

āgnīdhraścāgnibāhuśca medhā medhātithirvasuḥ //
jyotiṣmāndhṛtimānhavyaḥ savanaśśubhra eva ca

svāyaṃbhuvasya putrāste manordaśa mahātmanaḥ //
kīrtitā muniśārdūla tatrendro yajña ucyate

prathamaṃ kathitaṃ tāta divyaṃ manvataraṃ tathā//
dvitīyaṃ te pravakṣyāmi tannibodha yathātatham

ūrjastaṃbhaḥ parastaṃbha ṛṣabho vasumāṃ stathā //
jyotiṣmāndyutimāṃścaiva rociṣmānsaptamastathā

ete maharṣayo jñeyāstatrendro rocanastathā //
devāśca tuṣitā nāma smṛtāḥ svārociṣeṃ'tare

harighnassukṛtirjyotirayomūrtirayasmayaḥ //
prathitaśca manasyuśca nabhassūryastathaiva ca

svārociṣasya putrāste manordaśamahātmanaḥ//
kīrtitā muniśārdūla mahāvīryaparākramāḥ

dvitīyametatkathitaṃ mune manvantaraṃ mayā//
tṛtīyaṃ tava vakṣyāmi tannibodha yathātatham

vasiṣṭhaputrāḥ saptāsanvāsiṣṭhā iti viśrutāḥ//
hiraṇyagarbhasya sutā ūrjā nāma mahaujasaḥ

ṛṣayo'tra samākhyātāḥ kīrtyamānānnibodha me//
auttameyā ṛṣiśreṣṭha daśaputrā manoḥ smṛtāḥ/5.34.२०/
iṣa ūrjita ūrjaśca madhurmādhava eva ca//
śuciśśukravahaścaiva nabhaso nabha eva ca

ṛṣabhastatra devāśca satyaveda śrutādayaḥ //
tatrendrassatyajinnāma trailokyādhipatirmune

tṛtīyametatparamaṃ manvataramudāhṛtam //
manvataraṃ caturthaṃ te kathayāmi mune śṛṇu

gārgyaḥ pṛthustathā vāgmī jayo dhātā kapīnakaḥ //
kapīvānsaptaṛṣayaḥ satyā devagaṇāstathā

tatreṃdrastriśikho jñeyo manuputrānmune śṛṇu //
dyūtipotassautapasyastamaśśūlaśca tāpanaḥ

taporatirakalmāṣo dhanvī khaḍgī mahānṛṣiḥ //
tāmasasya smṛtā ete daśa putrā mahāvratāḥ

tāmasasyāṃtaraṃ caiva mano me kathitaṃ tava //
caturthaṃ pañcamaṃ tāta śṛṇu manvaṃtaraṃ param

devabāhurjayaścaiva munirvedaśirāstathā//
hiraṇyaromā parjanya ūrdhvabāhuśca somapāḥ

satyanetraratāścānye ete saptarṣayo'pare//
devāśca bhūtarajasastapaḥprakṛtayastathā

tatreṃdro vibhunāmā ca trailokyādhipatistathā //
raivatākhyo manustatra jñeyastāmasasodaraḥ

arjunaḥ paṃktiviṃdhyo vā dayāyāsta nayā mune //
mahatā tapasā yuktā merupṛṣṭhe vasaṃti hi

ruceḥ prajāpatiḥ putro raucyo nāma manuḥ smṛtaḥ //
bhūtyā cotpādito devyāṃ bhautyo nāmābhavatsutaḥ

anāgatāśca saptaite kalpe'sminmanavassmṛtāḥ //
anāgatāśca saptaiva smṛtā divi maharṣayaḥ

rāmo vyāsastathātreyo dīptimānsu bahuśrutaḥ//
bharadvājastathā drauṇiraśvatthāmā mahādyutiḥ

gautamasyātmajaścaiva śaradvān gautamaḥ kṛpaḥ //
kauśiko gālavaścaiva ruruḥ kaśyapa eva ca

ete sapta mahātmāno bhaviṣyā munisattamāḥ //
devāścānāgatāstatra trayaḥ proktāssvayaṃbhuvā

marīceścaiva putrāste kaśyapasya mahātmanaḥ //
teṣāṃ virocanasuto baliriṃdro bhaviṣyati

viṣāṃṅgaścāvanīvāṃśca sumaṃto dhṛtimānvasuḥ //
sūriḥ surākhyo viṣṇuśca rājā sumatireva ca

sāvarṇeśca manoḥ putrā bhaviṣyā daśa śaunaka//
ihāṣṭamaṃ hi kathitaṃ navamaṃ cāntaraṃ śṛṇu

prathamaṃ dakṣasāvarṇi pravakṣyāmi manuṃ śṛṇu //
medhātithiśca paulastyo vasuḥ kaśyapa eva ca

jyotiṣmānbhārgavaścaiva dhṛtimānaṃgirāstathā //
savanaścaiva vāsiṣṭha ātreyo havya eva ca

pulahassapta ityete ṛṣayo rauhiteṃtare //
devatānāṃ gaṇāstatra traya eva mahāmune

dīkṣāputrasya putrāste rohitasya prajāpateḥ //
dhṛṣṭaketurdīptaketuḥ paṃcahasto nirākṛtiḥ

pṛthuśravā bhūridyumno ṛcīko bṛhato gayaḥ //
prathamasya tu sāvarṇernava putrā mahaujasa

daśame tvatha paryāye dvitīyasyāṃtare manoḥ //
haviṣmānpulahaścaiva prakṛtiścaiva bhārgavaḥ

āyo muktistathātreyo vasiṣṭhaścāvyayassmṛtaḥ //
paulastyaḥ prayatiścaiva bhāmāraścaiva kaśyapaḥ

aṅgirānenasassatyaḥ saptaite paramarṣayaḥ //
devatānāṃ gaṇāścāpi dviṣimaṃtaśca te smṛtāḥ //

teṣāmindrassmṛtaḥ śambhustvayameva maheśvaraḥ //
akṣatvānuttamaujāśca bhūriṣeṇaśca vīryavān

śatānīko nirāmitro vṛṣaseno jayadrathaḥ //
bhūridyumnaḥ suvarcārcirdaśa tvete manossutāḥ

ekādaśe tu paryāye tṛtīyasyāṃtare manoḥ //
tasyāpi sapta ṛṣayaḥ kīrtyamānānnibodha me

haviṣmānkaśyapaścāpi vapuṣmāṃścaiva vāruṇaḥ //
atreyo'tha vasiṣṭhaśca hyanayastvaṃgirāstathā

cārudhṛṣyaśca paulastyo niḥsvaro'gnistu taijasaḥ //
saptaite ṛṣayaḥ proktāstrayo devagaṇāssmṛtāḥ

brahmaṇastu sutāste hi ta ime vaidhṛtāḥ smṛtāḥ //
sarvagaśca suśarmmā ca devānīkastu kṣemakaḥ

dṛḍheṣuḥ khaṃḍako darśaḥ kuhurbāhurmanoḥ smṛtāḥ //
sāvarṇasya tu pautrā vai tṛtīyasya nava smṛtāḥ

caturthasya tu sāvarṇerṛṣīnsapta nibodha me //
dyutirvasiṣṭhaputraśca ātreyassutapāstathā

aṃgirāstapaso mūrtistapasvī kaśyapastathā //
tapodhanaśca paulastyaḥ pulahaśca taporatiḥ

bhārgavassaptamasteṣāṃ vijñeya tapaso nidhiḥ //
paṃca devagaṇāḥ proktā mānasā brahmaṇassutāḥ

ṛtadhāmā tadindro hi trilokī rājyakṛtsukhī //
dvādaśe caiva paryāye bhāvye raucyāṃtare mune

aṃgirāścaiva dhṛtimānpaulastyo havyavāṃstu yaḥ//
paulahastattvadarśī ca bhārgavaśca nirutsavaḥ

niṣprapaṃcastathātreyo nirdehaḥ kaśyapastathā //
sutapāścaiva vāsiṣṭhassaptaivaite maharṣayaḥ

traya eva gaṇāḥ proktā devatānāṃ svayaṃbhuvā //
divaspatistamindro vai vicitraścitra eva ca

nayo dharmo dhṛtoṃdhraśca sunetraḥ kṣatravṛddhakaḥ //
nirbhayassutapā droṇo mano raucyasya te sutāḥ

caturddaśe tu paryāye satyasyaivāṃtare manoḥ //
āgnīdhraḥ kāśyapaścaiva paulastyo māgadhaśca yaḥ

bhārgavo'pyativāhyaśca śucirāṃgirasastathā //
yuktaścaiva tathātreyaḥ pautro vāśiṣṭha eva ca

ajitaḥ pulahaścaiva hyaṃtyāssaptarṣayaśca te //
pavitrāścākṣuṣā devāḥ śucirindro bhaviṣyati

eteṣāṃ kalya utthāya kīrtanātsukhamedhate //
atītānāgatānāṃ vai maharṣīṇāṃ naraissadā

devatānāṃ gaṇāḥ proktāśśṛṇu paṃca mahāmune //
turaṃgabhīrurbudhnaśca tanugro'nūgra eva ca

atimānī pravīṇaśca viṣṇussaṃkraṃdanastathā //
tejasvī sabalaścaiva satyastvete manossutā

bhaumasyaivādhikāre vai pūrvakalpastu pūryate //
ityete'nāgatā'tītā manavaḥ kīrtitā mayā

uktāssanatkumāreṇa vyāsāyāmitatejasā //
pūrṇe yugasahasrāṃte paripālyaḥ svadharmataḥ

prajābhistapasā yuktā brahmalokaṃ vrajaṃti te //
yugāni sapratistvekaṃ sāgrāṇyaṃtaramucyate

caturdaśaite manavaḥ kīrtitā kīrtivardhanāḥ //
manvaṃtareṣu sarveṣu saṃhārāṃte punarbhavaḥ

na śakyamantaraṃ teṣāṃ vaktuṃ varṣaśatairapi //
pūrṇe śatasahasre tu kalpo niḥśeṣa ucyate

७४ //
tatra sarvāṇi bhūtāni dagdhānyādityaraśmibhiḥ //
brahmāṇamagrataḥ kṛtvā sadādityagaṇairmune /७५//
praviśaṃti suraśreṣṭha hariṃ nārāyaṇaṃ param//
sraṣṭāraṃ sarva bhūtānāṃ kalpāṃteṣu punaḥpunaḥ

bhūyopi bhagavān rudrassaṃhartā kāla eva hi //
kalpāṃte tatpravakṣyāmi manorvaivasvatasya vai

iti te kathitaṃ sarvaṃ manvaṃtarasamudbhavam //
visargaṃ puṇyamākhyānaṃ dhanyaṃ kulavivarddhanam

iti śrīśivamahāpurāṇe pañcamyāmumāsaṃhitāyāṃ sarvamanvatarānurkārtanaṃ nāma catustriṃśo'dhyāyaḥ