Shiva Purana · Chapter 5.21
// vyāsa uvāca //
brāhmaṇatvaṃ hi duṣprāpyaṃ nisargādbrāhmaṇo bhavet //
īśvarasya mukhātkṣatraṃ bāhubhyāmūruto viśaḥ
padbhyāṃ śūdrassamutpanna iti tasya mukhācchrutiḥ //
kimu sthitimadhaḥsthānādāpnuvanti hyato vada
sanatkumāra uvāca //
duṣkṛtena tu kāleya sthānādbhraśyanti mānavāḥ //
śreṣṭhaṃ sthānaṃ samāsādya tasmādrakṣeta paṇḍitaḥ
yastu vipratvamutsṛjya kṣatrayonyāṃ prasūyate //
brāhmaṇyātsa paribhraṣṭaḥ kṣatriyatvaṃ niṣevate
adharmasevanānmūḍhastathaiva parivartate //
janmāntarasahasrāṇi tamasyāviśate yataḥ
tasmātprāpya paraṃ sthānaṃ pramādyanna tu nāśayet //
svasthānaṃ sarvadā rakṣetprāpyāpi vipado naraḥ
brāhmaṇatvaṃ śubhaṃ prāpya brāhmaṇyaṃ yo'vamanyate //
bhojyābhojyaṃ na jānāti sa pumānkṣatriyo bhavet
karmaṇā yena medhāvī śūdro vaiśyo hi jāyate //
tatte vakṣyāmi nikhilaṃ yena varṇottamo bhavet
śūdrakarma yathoddiṣṭaṃ śūdro bhūtvā samācaret //
yathāvatparicaryyāṃ tu triṣu varṇeṣu nityadā
kurute kāmayānastu śūdro'pi vaiśyatāṃ vrajet //
yo yojayeddhanairvaiśyo juhvānaśca yathāvidhi
agnihotramupādāya śeṣānna kṛtabhojanaḥ //
sa vaiśyaḥ kṣatriyakule jāyate nātra saṃśayaḥ
/
kṣattriyo jāyate yajñaisaṃskṛtairāttadakṣiṇaiḥ //
adhīte svargamanvicchaṃstretāgniśaraṇaṃ sadā
ārdrahastapado nityaṃ kṣitiṃ dharmeṇa pālayet //
ṛtukālābhigāmī ca svabhāryyādharmatatparaḥ
sarvātithyaṃ trivargasya bhūtebhyo dīyatāmiti //
gobrāhmaṇātmano'rthaṃ hi saṃgrāmābhihato bhavet
tenāgnimantrapūtātmā kṣattriyo brāhmaṇo bhavet //
vidhito brāhmaṇo bhūtvā yājakastu prajāyate // १५ /
svakarmanirato nityaṃ satyavādī jitendriyaḥ//
prāpyate vipulassvargo devānāmapi vallabhaḥ
brahmaṇatvaṃ hi duṣprāpyaṃ kṛcchreṇa sādhyate naraiḥ //
brāhmaṇyātsakalaṃ prāpya mokṣaścāpi munīśvara
tasmātsarvaprayatnena brāhmaṇo dharmatatparaḥ //
sādhanaṃ sarvavargasya rakṣedbrāhmaṇyamuttamam
vyāsa uvāca //
saṃgrāmasyeha māhātmyaṃ tvayoktaṃ munisattama //
etadicchāmyahaṃ śrotuṃ brūhi tvaṃ vadatāṃ vara
sanatkumāra uvāca //
agniṣṭomādibhiryajñairiṣṭvā vipuladakṣiṇaiḥ //
na tatphalamavāpnoti saṃgrāme yadavāpnuyāt
iti tattvavidaḥ prāhuryajñakarmavidassadā //
tasmāttatte pravakṣyāmi yatphalaṃ śastrajīvinām
dharmalābho'rthalābhaśca yaśolābhastathaiva ca //
yaśśūro vāṃchate yuddhaṃ vimṛndanparavāhinīm
tasya dharmārtha kāmāśca yajñaścaiva sadakṣiṇaḥ //
paraṃ hyabhimukhaṃ dattvā tadyānaṃ yo'dhirohati
viṣṇuloke sa jāyeta yaśca yuddhe'parājitaḥ //
aśvamedhānavāpnoti caturo na mṛtassa cet
yastu śastramanutsṛjya mriyate vāhinī mukhe //
sammukho vartate śūrassa svargānna nivartate
rājā vā rājaputro vā senāpatirathāpi vā //
hatakṣātreṇa yaḥ śūrastasya loko'kṣayo bhavet
yāvaṃti tasya romāṇi bhidyante'strairmahāhave //
tāvato labhate lokānsarvakāmadughā'kṣayān
vīrāsanaṃ vīraśayyā vīrasthānasthitissthirā //
sarvadā bhavati vyāsa iha loke paratra ca
/
gavārthe brāhmaṇārthe ca sthānasvāmyarthameva ca //
ye mṛtāste sukhaṃ yāṃti yathā sukṛtinastathā
yaḥ kaścidbrāhmaṇaṃ hatvā paścātprāṇānparityajet //
tatrāsau svapateryuddhe sa svargānna nivartate
kravyādairdatibhiścaiva hatasya gatiruttamā //
dvijagosvāmināmarthe bhavedvipuladākṣayā
śaknotviha samarthaśca yaṣṭuṃ kratuśatairapi//
ātmadehaparityāgaḥ kartuṃ yudhi suduṣkaraḥ .
yuddhaṃ puṇyatamaṃ svargyaṃ rūpajñaṃ sarvatomukham //
sarveṣāmeva varṇānāṃ kṣatriyasya viśeṣataḥ
bhṛśaṃ caiva pravakṣyāmi yuddhadharmaṃ sanātanam //
yādṛśāya prahartavyaṃ yādṛśaṃ parivarjayet
ātatāyinamāyāṃtamapi vedāṃtagaṃ dvijam//
jighāṃsaṃtaṃ jighāṃsettu na tena brahmahā bhavet
haṃtavyo'pi na haṃtavyaḥ pānīyaṃ yaśca yācate//
raṇe hatvāturānvyāsa sa naro brahmahā bhavet
vyādhitaṃ durbalaṃ bālaṃ stryanāthau kṛpaṇaṃ dhruvam//
dhanurbhagnaṃ chinnaguṇaṃ hatvā vai brahmahā bhavet
evaṃ vicāryya saddhīmānbhavetprītyāḥ raṇapriyaḥ//
sajanmanaḥ phalaṃ prāpya paratreha pramodate
iti śrīśivamahāpurāṇe pañcamyāmumāsaṃhitāyāṃ raṇaphalavarṇanaṃ nāmaikaviṃśo'dhyāyaḥ
Original text: śivapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0