Shiva Purana · Chapter 5.17

sanatkumāra uvāca //
pārāśaryya susaṃkṣepācchṛṇu tvaṃ vadato mama //
maṇḍalaṃ ca bhuvassamyak saptadvīpādisaṃyutam

jaṃbū plakṣaśśālmaliśca kuśaḥ krauñcaśca śākakaḥ //
puṣpakassaptamassarve samudraissaptabhirvṛtāḥ

lavaṇekṣurasau sarpi
rdavi
dugdhajalāśayāḥ//
jambudvīpassamastānāmeteṣāṃ madhyataḥ sthitaḥ

tasyāpi meruḥ kāleyamadhye kanakaparvataḥ //
praviṣṭaḥ ṣoḍaśādhastādyojanaistasya cocchrayaḥ

caturaśītimānaistairdvātriṃśanmūrdhni vistṛtaḥ //
bhūmipṛṣṭhasthaśailo'yaṃ vistarastasya sarvataḥ

mūle ṣoḍaśasāhasraḥ karṇikākāra saṃsthitaḥ //
himavān hemakūṭaśca niṣadhaścāsya dakṣiṇe

nīlaḥ śvetaśca śṛṅgī ca uttare varṣaparvatāḥ //
daśasāhasrikaṃ hyete ratnavaṃto'ruṇaprabhāḥ

sahasrayojanotsedhāstāvadvistāriṇaśca te//
bhārataṃ prathamaṃ varṣaṃ tataḥ kiṃpuruṣaṃ smṛtam

harivarṣaṃ tato 'nyadvai merordakṣiṇato mune //
ramyakaṃ cottare pārśve tasyāṃśe tu hiraṇmayam

uttare kuravaścaiva yathā vai bhārataṃ tathā//
navasāhasramekaikameteṣāṃ munisattama

ilāvṛtaṃ tu tanmadhye tanmadhye merurucchritaḥ //
meroścaturddiśaṃ tatra navasāhasramucchritam

ilāvṛtamṛṣiśreṣṭha catvāraścātra parvatāḥ //
viṣkaṃbhā racitā meroryojitāḥ punarucchritāḥ

pūrve hi mandaro nāma dakṣiṇe gandhamādanaḥ //
vipulaḥ paścime bhāge supārśvaścottare sthitaḥ

kadaṃbo jaṃbuvṛkṣaśca pippalo vaṭa eva ca //
ekādaśaśatāyāmāḥ pādapā giriketavaḥ

jambūdvīpasya nāmno vai hetuṃ śṛṇu mahāmune //
virājaṃte mahāvṛkṣāstatsvabhāvaṃ vadāmi te

mahāgaja pramāṇāni jambvāstasyāḥ phalāni ca //
pataṃti bhūbhṛtaḥ pṛṣṭhe śīryyamāṇāni sarvataḥ

rasena teṣāṃ vikhyātā jambūnadīti vai //
parito vartate tatra pīyate tannivāsibhiḥ

na svedo na ca daurgaṃdhyaṃ na jarā cendriyagrahaḥ //
tasyāstaṭe sthitānāntu janānāṃ tanna jāyate

tīramṛtsnāṃ ca samprāpya mukhavāyuviśoṣitām //
jāmbūnadākhyaṃ bhavati suvarṇaṃ siddhabhūṣaṇam

bhadrāśvaṃ pūrvato meroḥ ketumālaṃ ca paścime //
varṣe dve tu muniśreṣṭha tayormadhya ilāvṛtam

vanaṃ caitrarathaṃ pūrve dakṣiṇe gandhamādanaḥ //
vibhrājaṃ paścime tadvaduttare nandanaṃ smṛtam

aruṇodaṃ mahābhadraṃ śītodaṃ mānasaṃ smṛtam //
sarāṃsyetāni catvāri devabhogyāni sarvaśaḥ

śītāṃjanaḥ kuruṃgaśca kuraro mālyavāṃstathā //
caikaikapramukhā meroḥ pūrvataḥ kesarācalāḥ

trikūṭaśśiśiraścaiva pataṃgo rucakastathā//
niṣadhaḥ kapilāyāśca dakṣiṇe kesarācalāḥ

sinī
vāsaḥ kusuṃbhaśca kapilo nāradastathā //
nāgādayaśca girayaḥ paścime kesarācalāḥ/२५//
śaṃkhacūḍo'tha ṛṣabho haṃso nāma mahīdharaḥ//
kālaṃjarādyāśca tathā uttare kesarācalāḥ

merorupari madhye hi śātakauṃbhaṃ vidheḥ puram//
caturddaśasahasrāṇi yojanāni ca saṃkhyayā

aṣṭānāṃ lokapālānāṃ paritastadanukramāt//
yathādiśaṃ yathārūpaṃ puro'ṣṭāvupakalpitāḥ

tasyāṃ ca brahmaṇaḥ puryyāṃ pātayitvendumaṇḍalam //
viṣṇupādaviniṣkrāṃtā gaṃgā patati vai nadī

sītā cālakanaṃdā ca cakṣurbhadrā ca vai kramāt //
sā tatra patitā dikṣu caturddhā pratyapadyata

sītā pūrveṇa śailaṃ hi nandā caiva tu dakṣiṇe //
sā cakṣuḥ paścime caiva bhadrā cottarato vrajet

girīnatītya sakalāṃścaturddikṣu mahāṃbudhim //
sā yayau prayatā sūtā gaṃgā tripathagāminī

sunīlaniṣadhau yau tau mālyavadgandhamādanau //
teṣāṃ madhyagato meruḥ karṇikākārasaṃsthitaḥ

bhārataḥ ketumālaśca bhadrāśvaḥ kuravastathā //
patrāṇi lokapadmasya maryādālokaparvatāḥ

jaṭharaṃ devakūṭaśca āyāme dakṣiṇottare //
gandhamādanakailāsau pūrvapaścimato gatau

pūrvapaścimato merorniṣadho nīlaparvataḥ //
dakṣiṇottaramāyātau karṇikāṃtarvyavasthitau

jaṭharādyāḥ sthitā meroryeṣāṃ dvau dvau vyavasthitau //
kesarāḥ parvatā ete śvetādyāḥ sumanoramāḥ

śailānāmuttare droṇyassiddhacāraṇasevitāḥ//
suramyāṇi tathā tāsu kānanāni purāṇi ca

sarveṣāṃ caiva devānāṃ yakṣagaṃdharvarakṣasām //
krīḍaṃti devadaiteyāśśailaprāyeṣvaharniśam

dharmiṇāmālayā hyete bhaumāssvargāḥ prakīrtitāḥ //
na teṣu pāpakartāro yāṃti paśyaṃti kutracit

yāni kiṃpuruṣādīni varṣāṇyaṣṭau mahāmune //
na teṣu śoko nāpattyo nodvegaḥ kṣudbhayādikam

svasthāḥ prajā nirātaṃkāssarvaduḥkhavivarjitāḥ //
daśadvādaśavarṣāṇāṃ sahasrāṇi sthirāyuṣaḥ

kṛtatretādikāścaiva bhaumānyaṃbhāṃsi sarvataḥ //
na teṣu varṣate devasteṣu sthāneṣu kalpanā

saptasveteṣu nadyaśca sujātāssvarṇavā lukāḥ //
śataśassaṃti kṣudrāśca tāsu krīḍāratā janāḥ

iti śrīśivamahāpurāṇe pañcamyāmumāsaṃhitāyāṃ brahmāṇḍakathane jambūdvīpavarṣavarṇanaṃ nāma saptadaśodhyāyaḥ