Shiva Purana · Chapter 5.12

// sanatkumāra uvāca //
pānīyadānaṃ paramaṃ dānānāmuttamaṃ sadā //
sarveṣāṃ jīvapuṃjānāṃ tarpaṇaṃ jīvanaṃ smṛtam

prapādānamataḥ kuryātsusnehādanivāritam //
jalāśrayavinirmāṇaṃ mahānandakaraṃ bhavet

iha loke pare vāpi satyaṃ satyaṃ na saṃśayaḥ//
tasmādvāpīśca kūpāṃśca taḍāgānkārayennaraḥ

arddhaṃ pāpasya harati puruṣasya vikarmaṇaḥ //
kūpaḥ pravṛttapānīyaḥ supravṛttasya nityaśaḥ

sarvaṃ tārayate vaṃśaṃ yasya khāte jalāśaye //
gāvaḥ pibaṃti viprāśca sādhavaśca narāssadā

nidāghakāle pānīyaṃ yasya tiṣṭhatyavāritam //
sudurgaṃ viṣamaṃ kṛcchraṃ na kadācidavāpyate

taḍāgānāṃ ca vakṣyāmi kṛtānāṃ ye guṇāḥ smṛtā //
triṣu lokeṣu sarvatra pūjito yastaḍāgavān

athavā mitrasadane maitraṃ mitrārtivarjitam //
kīrtisaṃjananaṃ śreṣṭhaṃ taḍāgānāṃ niveśanam

dharmasyārthasya kāmasya phalamāhurmanīṣiṇaḥ //
taḍāgaṃ sukṛte yena tasya puṇyamanantakam

caturvidhānāṃ bhūtānāṃ taḍāgaḥ paramāśrayaḥ //
taḍāgādīni sarvāṇi diśanti śriyamuttamām

devā manuṣyā gandharvāḥ pitaro nāgarākṣasāḥ //
sthāvarāṇi ca bhūtāni saṃśrayaṃti jalāśayam

prāvṛḍṛtau taḍāge tu salilaṃ yasya tiṣṭhati //
agnihotraphalaṃ tasya bhavatītyāha cātmabhūḥ

śaratkāle tu salilaṃ taḍāge yasya tiṣṭhati //
gosahasraphalaṃ tasya bhavennaivātra saṃśayaḥ

hemante śiśire caiva salilaṃ yasya tiṣṭhati //
sa vai bahusuvarṇasya yajñasya labhate phalam

vasaṃte ca tathā grīṣme salilaṃ yasya tiṣṭhati //
atirātrāśvamedhānāṃ phalamāhurmanīṣiṇaḥ

mune vyāsātha vṛkṣāṇāṃ ropaṇe ca guṇāñchṛṇu //
proktaṃ jalāśayaphalaṃ jīvaprīṇanamuttamam /

atītānāgatānsarvānpitṛvaṃśāṃstu tārayet //
kāṃtāre vṛkṣaropī yastasmādvṛkṣāṃstu ropayet

tatra putrā bhavaṃtyete pādapā nātra saṃśayaḥ //
paraṃ lokaṃ gatasso'pi lokānāpnoti cākṣayān

puṣpaissuragaṇānsarvānphalaiścāpi tathā pitṝn //
chāyayā cātithīnsarvānpūjayaṃti mahīruhāḥ

kinnaroragarakṣāṃsi devagaṃdharvamānavāḥ //
tathaivarṣigaṇāścaiva saṃśrayaṃti mahīruhān

puṣpitāḥ phalavaṃtaśca tarpayaṃtīha mānavān //
iha loke pare caiva putrāste dharmataḥ smṛtāḥ

taḍāgakṛdvṛkṣaropī ceṣṭayajñaśca yo dvijaḥ //
ete svargānna hīyaṃte ye cānye satyavādinaḥ

satyameva paraṃ brahma satyameva paraṃ tapaḥ //
satyameva paro yajñassatyameva paraṃ śrutam

satyaṃ supteṣu jāgarti satyaṃ ca paramaṃ padam //
satyenaiva dhṛtā pṛthvī satye sarvaṃ pratiṣṭhitam

tato yajñaśca puṇyaṃ ca devarṣipitṛpūjane //
āpo vidyā ca te sarve sarvaṃ satye pratiṣṭhitam

satyaṃ yajñastapo dānaṃ maṃtrā devī sarasvatī//
brahmacaryyaṃ tathā satyamoṃkārassatyameva ca

satyena vāyurabhyeti satyena tapate raviḥ //
satyenāgnirnirdahati svargassatyena tiṣṭhati

pālanaṃ sarvavedānāṃ sarvatīrthāvagāhanam //
satyena vahate loke sarvamāpnotyasaṃśayam

aśvamedhasahasraṃ ca satyaṃ ca tulayā dhṛtam //
lakṣāṇi kratavaścaiva satyameva viśiṣyate

satyena devāḥ pitaro mānavoragarākṣasāḥ //
prīyaṃte satyatassarve lokāśca sacarācarāḥ //

satyamāhuḥ paraṃ dharmaṃ satyamāhuḥ paraṃ padam //
satyamāhuḥ paraṃ brahma tasmātsatyaṃ sadā vadet

munayassatyaniratāstapastaptvā suduścaram //
satyadharmaratāssiddhāstatassvargaṃ ca te gatāḥ

apsarogaṇasaṃviṣṭairvimānaiḥparimātṛbhiḥ //
vaktavyaṃ ca sadā satyaṃ na satyādvidyate param

agādhe vipule siddhe satyatīrthe śucihrade //
snātavyaṃ manasā yuktaṃ sthānaṃ tatparamaṃ smṛtam

ātmārthe vā parārthe vā putrārthe vāpi mānavāḥ //
anṛtaṃ ye na bhāṣaṃte te narāssvargagāminaḥ

vedā yajñāstathā maṃtrāssaṃti vipreṣu nityaśaḥ //
nobhāṃtyapi hyasatyeṣu tasmātsatyaṃ samācaret

// vyāsa uvāca //
tapaso me phalaṃ brūhi punareva viśeṣataḥ //
sarveṣāṃ caiva varṇānāṃ brāhmaṇānāṃ tapodhana

sanatkumāra uvāca //
pravakṣyāmi tapo'dhyāyaṃ sarva kāmārthasādhakam //
suduścaraṃ dvijātīnāṃ tanme nigadataḥ śṛṇu

tapo hi paramaṃ proktaṃ tapasā vidyate phalam //
taporatā hi ye nityaṃ modaṃte saha daivataiḥ

tapasā prāpyate svargastapasā prāpyate yaśaḥ //
tapasā prāpyate kāmastapassarvārthasādhanam

tapasā mokṣamāpnoti tapasā viṃdate mahat //
jñānavijñānasaṃpattiḥ saubhāgyaṃ rūpameva ca

nānāvidhāni vastūni tapasā labhate naraḥ //
tapasā labhate sarvaṃ manasā yadyadicchati

nātaptatapaso yāṃti brahmalokaṃ kadācana //
nātaptatapasāṃ prāpyaśśaṃkaraḥ parameśvaraḥ

yatkāryaṃ kiṃcidāsthāya puruṣastapate tapaḥ //
tatsarvaṃ samavāpnoti paratreha ca mānavaḥ

surāpaḥ pāradārī ca brahmahā gurutalpagaḥ //
tapasā tarate sarvaṃ sarvataśca vimuṃcati

api sarveśvaraḥ sthāṇurviṣṇu ścaiva sanātanaḥ //
brahmā hutāśanaḥ śakro ye cānye tapasānvitāḥ

aṣṭāśītisahasrāṇi munīnāmūrddhvaretasām //
tapasā divi modaṃte sametā daivataissaha

tapasā labhyate rājyaṃ sa ca śakrassureśvaraḥ //
tapasā'pālayatsarvamahanyahani vṛtrahā

sūryyācandramasau devau sarvalokahite ratau //
tapasaiva prakāśaṃte nakṣatrāṇi grahāstathā

na cāsti tatsukhaṃ loke yadvinā tapasā kila//
tapasaiva sukhaṃ sarvamiti vedavido viduḥ

jñānaṃ vijñānamārogyaṃ rūpavattvaṃ tathaiva ca //
saubhāgyaṃ caiva tapasā prāpyate sarvadā sukham

tapasā sṛjyate viśvaṃ brahmā viśvaṃ vināśramam //
pāti viṣṇurharo'pyatti dhatte śeṣo'khilāṃ mahīm

viśvāmitro gādhisutastapasaiva mahāmune //
kṣatriyo'thābhavadvipraḥ prasiddhaṃ tribhavetvidam

ityuktaṃ te mahāprājña tapomāhātmyamuttamam //
śṛṇvadhyayanamāhātmyaṃ tapaso'dhikamuttamam

iti śrīśivamahāpurāṇe paṃcamyāmumāsaṃhitāyāṃ tapomāhātmyavarṇanaṃ nāma dvādaśo'dhyāyaḥ