Shiva Purana · Chapter 4.6

sūta uvāca //
gauścaikāpyabhavattatra hyaṃgaṇe baṃdhitā śubhā //
tadaiva brāhmaṇo rātrāvājagāma bahirgataḥ

sa uvāca priyāṃ svīyāṃ dṛṣṭvā gāmaṃgaṇe sthitām //
adugdhāṃ khedanirviṇṇo dogdhukāmo munīśvarāḥ

gauḥ priye naiva dugdhā te setyuktā vatsamānayat //
dohanārthaṃ samāhūya striyaṃ śīghrataraṃ tadā

vatsaṃ kīle svayaṃ baddhuṃ yatnaṃ caivākarottadā//
brāhmaṇassa gṛhasvāmī munayo dugdhalālasaḥ

vatsopi karṣamāṇaśca pāde vai pādapīḍanam //
cakāra brāhmaṇaścaiva kaṣṭaṃ prāptaśca suvratāḥ

tena pādaprahāreṇa sa dvijaḥ krodhamūrchitaḥ //
vatsaṃ ca tāḍayāmāsa kūpairdṛḍhataraṃ tadā

vatsopi pīḍitastena śrāṃtaścaivābhavattadā //
dugdhā gaurmocito vatso na krodhena dvijanmanā

gaurdogdhuṃ mahatprītyā rodanaṃ cākarottadā //
dṛṣṭvā ca rodanaṃ tasyā vatso vākyamathābravīt

vatsa uvāca //
kathaṃ ca rudyate mātaḥ kinte duḥkhamupasthitam//
tannivedaya me prītyā tacchrutvā gauravocata

śrūyatāṃ putra me duḥkhaṃ vaktuṃ śaknomyahaṃ na hi//
duṣṭena tāḍitatvaṃ ca tena duḥkhaṃ mamāpyabhūt

sūta uvāca //
svamāturvacanaṃ śrutvā sa vatsaḥ pratyabodhayat //
pratyuvāca svajananīṃ prārabdhapariniṣṭhitaḥ

kiṃ karttavyaṃ kva gaṃtavyaṃ karmabaddhā vayaṃ yataḥ//
kṛtaṃ caiva yathāpūrvaṃ bhujyate ca tathādhunā

hasatā kriyate karma rudatā paribhujyate//
duḥkhadātā na kopyasti sukhadātā na kaścana

sukhaduḥkhe paro datta ityeṣā kumatirmatā//
ahaṃ cāpi karomyatra mithyājñānaṃ tadocyate

svakarmaṇā bhaveddukhaṃ sukhaṃ tenaiva karmaṇā//
tasmācca pūjyate karma sarvaṃ karmaṇi saṃsthitama

tvaṃ caivāhaṃ ca jananī ime jīvādayaśca ye //
te sarve karmaṇā baddhā na śocyāḥ karhicittvayā

sūta uvāca //
evaṃ śrutvā svaputrasya vacanaṃ jñānagarbhitam //
putraśokānvitā dīnā sā ca gaurabravīdidam

gauruvāca //
vatsa sarvaṃ vijānāmi karmādhīnāḥ prajā iti //
tathāpi māyayā grastā duḥkhaṃ prāpnomyahaṃ punaḥ

rodanaṃ ca kṛtaṃ bhūri duḥkhaśāntirbhavennahi //
ityetadvacanaṃ śrutvā prasūṃ vatso'bravīdidam

// vatsa uvāca //
yadyevaṃ ca vijānāmi punaśca rudanaṃ kutaḥ //
kṛtvā ca sādhyate kiñcittasmādduḥkhaṃ tyajādhunā

// sūta uvāca //
evaṃ putravacaḥ śrutvā tanmātā duḥkhasaṃyutā //
niḥśvasyāti tadā dhenurvatsaṃ vacanamabravīt

gauruvāca //
mama duḥkhaṃ tadā gacchedyathā dukhaṃ tathāvidham //
bhaveddhi brāhmaṇasyāpi satyametadbravīmyaham

prātaścaiva mayā putra śṛṃgābhyāṃ hi haniṣyate //
hatasya jīvitaṃ sadyo yāsyatyasya na saṃśayaḥ

vatsa uvāca//
prathamaṃ yatkṛtaṃ karma tatphalaṃ bhujyate'dhunā //
asyāśca brahmahatyāyā mātaḥ kiṃ phalamāpsyase

samābhyāṃ puṇyapāpābhyāṃ bhavejjanma ca bhārate //
tayoḥ kṣaye ca bhogena mātarmuktiravāpyate

kadāpi karmaṇo nāśaḥ kadā bhogaḥ prajāyate//
tasmācca punarevaṃ tvaṃ karma mā kartumudyatā

ahaṃ kutaste putrodya tvaṃ mātā kuta eva ca//
vṛthābhimānaḥ putratve mātṛtve ca vicāryyatām

kva mātā kva pitā viddhi kva svāmī kva kalatrakam //
na ko'pi kasya cāstīha sarvepi svakṛtaṃ bhujaḥ

evaṃ jñātvā tvayā mātarduḥkhaṃ tyājyaṃ suyatnataḥ //
subhagācaraṇaṃ kāryaṃ paralokasukhepsayā

gauruvāca//
evaṃ jānāmyahaṃ putra māyā māṃ na jahātyasau//
tvadduḥkhena suduḥkhaṃ me tasmai dāsye tadeva hi

punaśca brahmahatyāyā nāśo yatra bhavediha//
tatsthalaṃ ca mayā dṛṣṭaṃ hatyā me hi gamiṣyati

sūta uvāca//
ityetadvacanaṃ śrutvā svamāturgordvijottamāḥ//
maunatvaṃ svīkṛtaṃ tatra vatsenoktaṃ na kiñcana

tayostadadbhutaṃ vṛttaṃ śrutvā pāntho dvijastadā //
hṛdā vicārayāmāsa vismito hi munīśvarāḥ

idamatyadbhutaṃ vṛttaṃ dṛṣṭvā prātarmayā khalu //
gaṃtavyaṃ punarevāto gaṃtavyaṃ tatsthalaṃ punaḥ

// sūta uvāca //
vicāryeti hṛdā vipraḥ sa dvijāḥ sevakena ca //
suṣvāpa tatra jananībhaktaḥ paramavismitaḥ

prātaḥkāle tadā jāte gṛhasvāmī samutthitaḥ//
bodhayāmāsa taṃ pānthaṃ vacanaṃ cedamabravīt

dvija uvāca //
svapiṣi tvaṃ kimarthaṃ hi prātaḥkālo bhavatyalam//
svayātrāṃ kuru taṃ deśaṃ gamanecchā ca yatra ha

tenoktaṃ śrūyatāmbrahmañccharīre sevakasya me//
vartate hi vyathā sthitvā muhūrtaṃ gamyate tataḥ

sūta uvāca //
ityevaṃ ca miṣaṃ kṛtvā suṣvāpa puruṣastadā //
tadvṛttamakhilaṃ jñātumadbhutaṃ vismayāvaham

dohanasya tadā kāle brāhmaṇaḥ svasutaṃ prati//
uvāca gaṃtukāmaśca kāryārthaṃ kutracicca saḥ

pitovāca//
mayā tu gamyate putra kāryārthaṃ kutracitpunaḥ //
dhenurdohyā tvayā vatsa sāvadhānādiyaṃ nijā

sūta uvāca //
ityuktvā brāhmaṇavarassa jagāma ca kutracit //
putraḥ samutthitastatra vatsaṃ ca muktavāṃstadā

mātā ca tasya dohārthamājagāma svayantadā //
dvijaputrastadā vatsaṃ khinnaṃ kīlena tāḍitam

baṃdhanārthaṃ hi goḥ pārśvamanayaddugdhalālasaḥ //
punargauśca tadā kruddhā śṛṃgenātāḍayacca tam

papāta mūrcchāṃ saṃprāpya sopi marmaṇi tāḍitaḥ //
lokāśca militāstatra gavā bālo vihiṃsitaḥ

jalaṃ jalaṃ vadantaste pitrādyā yatra saṃsthitāḥ //
yatnaśca kriyate yāvattāvadbālo mṛtastadā

mṛte ca bālake tatra hāhākāro mahānabhūt //
tanmātā duḥkhitā hyāsīdruroda ca punaḥ punaḥ

kiṃ karomi kva gacchāmi ko me duḥkhaṃ vyapohati //
ruditveti tadā gāṃ ca tāḍayitvā vyamocayat

śvetavarṇā tadā sā gaurdrutaṃ śyāmā vyadṛśyata //
aho ca dṛśyatāṃ lokāścukruśuśca parasparam

brāhmaṇaśca tadā pānrthau dṛṣṭvāścaryaṃ vinirgataḥ //
yatra gauśca gatastatra tāmanu brāhmaṇo gataḥ

ūrdhvapucchaṃ tadā kṛtvā śīghraṃ gaurnarmadāṃ prati //
āgatya nandikasyāsya samīpe narmadājale

saṃnimajya trivāraṃ tu śvetatvaṃ ca gatā hi sā //
yathāgataṃ gatā sā ca brāhmaṇo vismayaṃ gataḥ

aho dhanyatamaṃ tīrthaṃ brahmahatyānivāraṇam //
svayaṃ mamajja tatrāsau brāhmaṇassevakastathā

nimajjya hi gatau tau ca praśaṃsantau nadī ca tām //
mārge ca militā kācitsundarī bhūṣaṇānvitā

tayoktaṃ taṃ ca bhoḥ pāṃtha kuto yāsi suvismitaḥ //
satyaṃ brūhi cchalaṃ tyaktvā vipravarya mamāgrataḥ

sūta uvāca //
evaṃ vacastadā śrutvā dvijenoktaṃ yathātatham //
punaścāyaṃ dvijastatra striyoktaḥ sthīyatāṃ tvayā

tayoktaṃ ca samākarṇya sthitasya brāhmaṇastataḥ//
pratyuvāca vinītātmā kathyate kiṃ vadeti ca

sā cāha punarevātra tvayā dṛṣṭaṃ sthalaṃ ca yat //
tatrādhunā kṣipāsthīni mātuḥ kiṃ gamyate'nyataḥ

tava mātā pānthavaryya sākṣāddivyamayaṃ varam //
dehaṃ dhṛtvā drutaṃ sākṣācchaṃbhoryāsyati sadgatim

vaiśākhe caiva saṃprāpte saptamyāśca dine śubhe //
sitepakṣe sadā gaṃgā hyāyāti dvijasattama

adyaiva saptamī yā sā gaṃgārūpāsti tatra vai//
ityuktvāntardadhe devī sā gaṃgā munisattamāḥ

nivṛttaśca dvijaḥ sopi mātrasthyarddhaṃ svavastrataḥ //
kṣipedyāvattatra tīrthe tāvaccitramabhūttadā

divyadehatvamāpannā svamātā ca vyadṛśyata //
dhanyosi kṛtakṛtyosi pavitraṃ ca kulaṃ tvayā

dhanaṃ dhānyaṃ tathā cāyurvaṃśo vai varddhatāṃ tava //
ityāśiṣaṃ muhurdattvā svaputrāya divaṃ gatā

tatra bhuktvā sukhaṃ bhūri cirakālaṃ mahottamam //
śaṃkarasya prasādena gatā sā hyuttamāṃ gatim

brāhmaṇaśca sutastasyāḥ kṣiptvāsthīni punastataḥ //
prasannamānaso'bhūtsa śuddhātmā svagṛhaṃ gataḥ

iti śrīśivamahāpurāṇe caturthyāṃ koṭirudrasaṃhitāyāṃ naṃdikeśvaraliṃgamāhātmyavarṇane brāhmaṇīsvargativarṇanaṃ nāma ṣaṣṭho'dhyāyaḥ