Shiva Purana · Chapter 4.27

ṛṣaya ūcuḥ //
gaṃgā ca jalarūpeṇa kuto jātā vada prabho //
tanmāhātmyaṃ viśeṣeṇa kuto jāta vada prabho

yairviprairgautamāyeva duḥkhaṃ dattaṃ durātmabhiḥ //
teṣāṃ kiṃca tato jātamucyatāṃ vyāsa sadguro

sūta uvāca //
evaṃ saṃprārthitā gaṃgā gautamena tadā svayam //
brahmaṇaśca girerviprā drutaṃ tasmādavātarat

auduṃbarasya śākhāyāstatpravāho vinissṛtaḥ //
tatra snānaṃ mudā cakre gautamo viśruto muniḥ

gautamasya ca ye śiṣyā anye caiva maharṣayaḥ //
samāgatāśca te tatra snānaṃ cakrurmudānvitāḥ

gaṃgādvāraṃ ca tannāma prasiddhamabhavattadā //
sarvapāpaharaṃ ramyaṃ darśanānmunisattamaḥ

gautamasparddhinaste ca ṛṣayastatra cāgatāḥ //
snānārthaṃ tāṃśca sā dṛṣṭvā hyaṃtardhānaṃ gatā drutam

māmeti gautamastatra vyājahāra vaco drutam //
muhurmuhuḥ stuvan gaṃgāṃ sāṃjalirnatamastakaḥ

gautama uvāca //
ime ca śrīmadāṃdhāśca sādhavo vāpyasādhavaḥ //
etatpuṇyaprabhāveṇa darśanaṃ dīyatāṃ tvayā

sūta uvāca//
tato vāṇī samutpannā gaṃgāyā vyomamaṃḍalāt//
tacchṛṇudhvamṛṣiśreṣṭhā gaṃgāvacanamuttamam

ete duṣṭatamāścaiva kṛtaghnāḥ svāmidrohiṇaḥ //
jālmāḥ pākhaṃḍinaścaiva draṣṭuṃ varjyāśca sarvadā

gautama uvāca //
mātaśca śrūyatāmetanmahatā gira eva ca //
tasmāttvayā ca karttavyaṃ satyaṃ ca bhagavadvacaḥ

apakāriṣu yo loka upakāraṃ karoti vai //
tena pūto bhavāmyatra bhagavadvacanaṃ tvidam

sūta uvāca //
iti śrutvā munervākyaṃ gautamasya mahātmanaḥ //
punarvāṇī samutpannā gaṃgāyā vyomamaṃḍalāt

kathyate hi tvayā satyaṃ gautamarṣe śivaṃ vacaḥ //
tathāpi saṃgrahārtha ca prāyaścitaṃ caraṃtu vai

śatamekottaraṃ cātra kāryyaṃ prakramaṇaṃ gireḥ //
bhavacchāsanatastvetaistvadadhīnairviśeṣataḥ

tataścaivādhikāraśca jāyate duṣṭakāriṇām//
maddarśane viśeṣeṇa satyamuktaṃ mayā mune

sūta uvāca//
iti śrutvā vacastasyāścakrurvai te tathā'khilāḥ //
saṃprārthya gautamaṃ dīnāḥ kṣaṃtavyo no'parādhakaḥ

evaṃ kṛte tadā tena gautamena tadājñayā //
kuśāvartaṃ nāma cakre gaṅgādvārādadhogatam

tataḥ prādurabhūttatra sā tasya prītaye punaḥ //
kuśāvartaṃ ca vikhyātaṃ tīrthamāsīttaduttamam

tatra snāto naro yastu mokṣāya parikalpate //
tyaktvā sarvānaghānsadyo vijñānaṃ prāpya durlabham

gautamo ṛṣayaścānye militāśca parasparam //
lajjitāste tadā ye ca kṛtaghnā hyabhavanpurā

ṛṣaya ūcuḥ //
asmābhiranyathā sūta śrutaṃ tadvarṇayāmahe//
gautamastāndvijān kruddhaśśaśāpeti prabudhyatām

sūta uvāca //
dvijāstadapi satyaṃ vai kalpabhedasamāśrayāt //
varṇayāmi viśeṣeṇa tāṃ kathāmapi suvratā

gautamopi ṛṣīndṛṣṭvā tadā durbhikṣapīḍitān //
tapaścakāra sumahadvaruṇasya mahātmanaḥ

akṣayyaṃ kalpayāmāsa jalaṃ varuṇadāṃ yayā //
tato vrīhīnyavāṃścaiva vāpayāmāsa bhūriśaḥ

evaṃ paropakārī sa gautamo munisattamāḥ //
āhāraṃ kalpayāmāsa tebhyaḥ svatapaso balāt

kadācittatstriyo duṣṭā jalārthamapamānitāḥ //
ūcu patibhyastāḥ kruddhā gautamerṣyākaraṃ vacaḥ

tataste bhinnamatayo gāṃ kṛtvā kṛtrimāṃ dvijāḥ //
taddhānyabhakṣaṇāsaktāṃ cakrustāṃ kuṭilāśayāḥ

svadhānyabhakṣaṇāsaktāṃ gāṃ dṛṣṭvā gautamastadā //
tṛṇena tāḍayāmāsa śanaistāṃ saṃnivārayan

tṛṇasaṃsparśamātreṇa sā bhūmau patitā ca gauḥ //
mṛtā hyabhūtkṣaṇaṃ viprā bhāvikarmavaśāttadā

gaurhatā gautameneti tadā te kuṭilāśayāḥ //
ekatrībhūya tatratyaiḥ sakalā ṛṣayo'vadan

tatassa gautamo bhīto gaurhateti babhūva ha //
cakāra vismayaṃ nāryahalyāśiṣyaiśśivānugaḥ

tatassa gautamo jñātvā tāṃ gāṃ krodhasamākulaḥ //
śaśāpa tānṛṣīn sarvān gautamo munisattamaḥ

gautama uvāca //
yūyaṃ sarve durātmāno duḥkhadā me viśeṣataḥ //
śivabhaktasya satataṃ syurvedavimukhāssadā

adyaprabhṛti vedokte satkarmaṇi viśeṣataḥ //
mā bhūyādbhavatāṃ śraddhā śaivamārge vimuktide

adyaprabhṛti durmārge tatra śraddhā bhavettu vaḥ//
mokṣamārgavihīne hi sadā śrutibahirmukhe

adyaprabhṛti bhālāni mṛlliptāni bhavantu vaḥ //
srasadhvaṃ narake yūyaṃ bhālamṛllepanāddvijāḥ

bhavaṃto mā bhaviṣyaṃtu śivaika paradaivatāḥ//
anyadevasamatvena jānaṃtu śivamadvayam

/
mā bhūyādbhavatāṃ prītiśśivapūjādikarmaṇi//
śivaniṣṭheṣu bhakteṣu śivaparvasu sarvadā

adya dattā mayā śāpā yāvaṃto duḥkhadāyakāḥ//
tāvaṃtassaṃtu bhavatāṃ saṃtatāvapi sarvadā

aśaivāssaṃtu bhavatāṃ putrapautrādayo dvijāḥ//
putraissahaiva tiṣṭhaṃtu bhavaṃto narake dhruvam

tato bhavaṃtu caṇḍālā duḥkhadāridryapīḍitāḥ //
śaṭhā nindākarāssarve taptamudrāṃkitāssadā

sūta uvāca //
iti śaptvā munīn sarvān gautamassvāśramaṃ yayau //
śivabhaktiṃ cakārāti sa babhūva supāvanaḥ

tatastaiḥ khinnahṛdayā ṛṣayastekhilā dvijāḥ //
kāṃcyāṃ cakrurnivāsaṃ hi śaivadharmabahiṣkṛtāḥ

tatputrāścābhavansarve śaivadharmabahiṣkṛtāḥ //
agre tadvadbhaviṣyaṃti kalau bahujanāḥ khalāḥ

iti proktamaśeṣeṇa tadvṛttaṃ munisattamāḥ //
pūrvavṛttamapi prājñāḥ śrutaṃ sarvaistu cādarāt

iti vaśca samākhyāto gautamyāśca samudbhavaḥ //
māhātmyamuttamaṃ caiva sarvapāpaharaṃ param

tryaṃbakasya ca māhātmyaṃ jyotirliṃgasya kīrtitam //
yacchrutvā sarvapāpebhyo mucyate nātra saṃśayaḥ

ataḥ paraṃ pravakṣyāmi vaidyanātheśvarasya hi //
jyotirliṃgasya māhātmyaṃ śrūyatāṃ pāpahārakam

iti śrīśivamahāpurāṇe caturthyāṃ koṭirudrasaṃhitāyāṃ tryaṃbakeśvarajyotirliṃga māhātmyavarṇanaṃ nāma saptaviṃśodhyāyaḥ