Shiva Purana · Chapter 4.23

ṛṣaya ūcuḥ //
evaṃ vārāṇasī puṇyā yadi sūta mahāpurī //
tatprabhāvaṃ vadāsmākamavimuktasya ca prabho

sūta uvāca//
vakṣye saṃkṣepatassamyagvārāṇasyāssuśobhanam //
viśveśvarasya māhātmyaṃ śrūyatāṃ ca munīśvarāḥ

kadācitpārvatī devī śaṅkaraṃ parayā mudā //
lokakāmanayāpṛcchanmāhātmyamavimuktayoḥ

pārvatyuvāca //
asya kṣetrasya māhātmyaṃ vaktumarhasya śeṣataḥ //
mamopari kṛpāṃ kṛtvā lokānāṃ hitakāmyayā

sūta uvāca //
devyāstadvacanaṃ śrutvā devadevo jagatprabhuḥ//
pratyuvāca bhavānīṃ tāṃ jīvānāṃ priyahetave

parameśvara uvāca//
sādhu pṛṣṭaṃ tvayā bhadre lokānāṃ sukhadaṃ śubham //
kathayāmi yathārthaṃ vai mahā tmyamavimuktayoḥ

idaṃ guhyatamaṃ kṣetraṃ sadā vārāṇasī mama//
sarveṣāmeva jaṃtūnāṃ heturmokṣasya sarvathā

asminsiddhāssadā kṣetre madīyaṃ vratamāśritāḥ //
nānāliṃgadharā nityaṃ mama lokābhikāṃkṣiṇaḥ

abhyasyaṃti mahāyogaṃ jitātmāno jitendriyāḥ //
paraṃ pāśupataṃ śrautaṃ bhuktimuktiphalapradam

rocate me sadā vāso vārāṇasyāṃ maheśvari//
hetunā yena sarvāṇi vihāya śṛṇu taddhruvam

yo me bhaktaśca vijñānī tāvubhau muktibhāginau //
tīrthāpekṣā ca na tayorvihitā vihite samau

jīvanmuktau tu tau jñeyau yatrakutrāpi vai mṛtau //
prāpnuto mokṣamāśveva mayoktaṃ niścitaṃ vacaḥ

atra tīrthe viśeṣostyavimuktākhye parottame //
śrūyatāṃ tattvayā devi paraśakte sucittayā

sarve varṇā āśramāśca bālayauvanavārddhakāḥ //
asyāṃ puryāṃ mṛtāścettsyurmuktā eva na saṃśayaḥ

aśuciśca śucirvāpi kanyā pariṇatā tathā //
vidhavā vātha vā vaṃdhyā rajodoṣayutāpi vā

prasūtā saṃskṛtā kāpi yādṛśī tādṛśī dvijāḥ //
atra kṣetre mṛtā cetsyānmokṣabhāṅ nātra saṃśayaḥ

svedajaścāṃḍajo vāpi dyudbhijjo'tha jarāyujaḥ /
mṛto mokṣamavāpnoti yathātra na tathā kvacit

jñānāpekṣā na cātraiva bhattayapekṣā na vai punaḥ //
karmāpekṣā na devyatra dānāpekṣā na caiva hi

saṃskṛtyapekṣā naivātra dhyānāpekṣā na karhicit //
nāmāpekṣārcanāpekṣā sujātīnāṃ tathātra na

mama kṣetre mokṣade hi yo vā vasati mānavaḥ //
yathā tathā mṛtaḥ syāccenmokṣamāpnoti niścitam

etanmama puraṃ divyaṃ guhyādguhyataraṃ priye //
brahmādayo'pi jānaṃti māhātmyaṃ nāsya pārvati

mahatkṣetramidaṃ tasmādavimuktamiti smṛtam //
sarvebhyo naimiṣādibhyaḥ paraṃ mokṣapradaṃ mṛte

dharmasyopaniṣatsatyaṃ mokṣasyopaniṣatsamam //
kṣetratīrthopaniṣadamavimuktaṃ vidurbudhāḥ

kāmaṃ bhuṃjansvapankrīḍankurvanhi vividhāḥ kriyāḥ //
avimukte tyajanprāṇāñjaṃturmokṣāya kalpate

kṛtvā pāpasahasrāṇi piśācatvaṃ varaṃ nṛṇām //
na ca kratusahasratvaṃ svarge kāśīṃ purīṃ vinā

tasmātsarvaprayatnena sevyate kāśikā purī //
avyaktaliṃgaṃ munibhirdhyāyate ca sadāśivaḥ

yadyatphalaṃ samuddiśya tapantyatra naraḥ priye //
tebhyaścāhaṃ praya cchāmi samyaktattatphalaṃ dhuvam

sāyujyamātmanaḥ paścādīpsitaṃ sthānameva ca//
na kutaścitkarmabaṃdhastyajatāmatra vai tanum

brahmā devarṣibhissārddhaṃ viṣṇurvāpi divākaraḥ //
upāsate mahātmānassarve māmiha cāpare

viṣayāsaktacitto'pi tyakta dharmarucirnaraḥ //
iha kṣetre mṛto yo vai saṃsāraṃ na punarviśet

kiṃ punarnirmamā dhīrāsattvasthā daṃbhavarjitāḥ //
kṛtinaśca nirāraṃbhāssarve te mayi bhāvitāḥ

janmāṃtarasahasreṣu janma yogī samāpnuyāt //
tadihaiva paraṃ mokṣaṃ maraṇādadhigacchati

atra liṃgānyanekāni bhaktaissaṃsthāpitāni hi //
sarvakāmapradānīha mokṣadāni ca pārvati

paṃcakrośaṃ caturdikṣu kṣetrametatprakīrtitam //
samaṃtācca tathā jaṃtormṛtikāle'mṛtapradam

apāpaśca mṛto yo vai sadyo mokṣaṃ samaśnute //
sapāpaśca mṛtau yassyātkāyavyūhānsamaśnute

yātanāṃ sonubhūyaiva paścānmokṣamavāpnuyāt //
pātakaṃ yo'vimuktākhye kṣetre'sminkurute dhruvam

bhairavīṃ yātanāṃ prāpya varṣāṇāmayute punaḥ //
tato mokṣamavāpnoti bhuktvā pāpaṃ ca sundari //

iti te ca samākhyātā pāpācāre ca yā gatiḥ //
evaṃ jñātvā narassamyaksevayedavimuktakam

kṛtakarmakṣayo nāsti kalpakoṭiśatairapi //
avaśyameva bhoktavyaṃ kṛtaṃ karma śubhāśubham

kevalaṃ cāśubhaṃ karma narakāya bhavediha //
śubhaṃ svargāya jāyeta dvābhyāṃ mānuṣyamīritam

janma samyagasamyak ca nyūnādhikye bhavediha //
ubhayośca kṣayo muktirbhavetsatyaṃ hi pārvati

karma ca trividhaṃ proktaṃ karmakāṇḍe maheśvari //
saṃcitaṃ kriyamāṇaṃ ca prārabdhaṃ ceti baṃdhakṛt

pūrvajanmasamudbhūtaṃ saṃcitaṃ samudāhṛtam //
bhujyate ca śarīreṇa prārabdhaṃ parikīrtitam

janmanā yacca kriyate karma sāṃpratam //
śubhāśubhaṃ ca deveśi kriyamāṇaṃ vidurbudhāḥ

prārabdhakarmaṇo bhogātkṣayaścaiva cānyathā //
upāyena dvayornāśaḥ karmaṇoḥ pūjanādinā

sarveṣāṃ karmaṇāṃ nāśo nāsti kāśīṃ purīṃ vinā //
sarvaṃ ca sulabhaṃ tīrthaṃ durllabhā kāśikā purī

pūrvajanmakṛtaṃ cedvai kāśīdarśanamādarāt //
tadā kāśīṃ ca saṃprāpya labhenmṛtyuṃ na cānyathā

kāśīṃ prāpya naro yastu gaṃgāyāṃ snānamācaret //
tadā ca kriyamāṇasya saṃcitasyāpi saṃkṣayaḥ

prārabdhaṃ na vinā bhogo naśya tīti suniścitam //
mṛtiśca tasya saṃjātā tadā tasya kṣayo bhavet

pūrvaṃ caiva kṛtā kāśī paścātpāpaṃ samācaret //
tadbījena balavatā nīyate kāśikā punaḥ

tadā sarvāṇi pāpāni bhasmasācca bhavaṃti hi //
tasmātkāśīṃ narassevetkarmanirmūlanīṃ dhruvam //

eko'pi brāhmaṇo yena kāśyāṃ saṃvāsitaḥ priye //
kāśīvāsamavāpyaiva tato muktiṃ sa viṃdati

kāśyāṃ yo vai mṛtaścaiva tasya janma punarnahi //
samuddiśya prayāge ca mṛtasya kāmanāphale

saṃyogaśca tayoścetsyātkāśījanyaphalaṃ vṛthā //
yadi na syāttayoryogastīrtharājaphalaṃ vṛthā

tasmānmacchāsanādviṣṇussṛṣṭiṃ sākṣāddhi nūtanām //
vidhāya manasoddiṣṭāṃ tatsiddhiṃ yacchati dhruvam

sūta uvāca //
ityādi bahumāhātmyaṃ kāśyāṃ vai munisattamāḥ //
tathā viśveśvarasyāpi bhuktimuktipradaṃ satām

ataḥ paraṃ pravakṣyāmi māhātmyaṃ tryaṃbakasya ca //
yacchrutvā sarvapāpebhyo mucyate mānavaḥ kṣaṇāt

iti śrīśivamahāpurāṇe caturthyāṃ koṭirudrasaṃhitāyāṃ kāśīviśveśvarajyotirliṅgamāhātmyavarṇanaṃnāmatrayoviṃśodhyāya.