Shiva Purana · Chapter 4.20

// sūta uvāca //
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi māhātmyaṃ bhaimaśaṃkaram //
yasya śravaṇamātreṇa sarvābhīṣṭaṃ labhennaraḥ

kāmarūpābhidhe deśe śaṃkaro lokakāmyayā //
avatīrṇaḥ svayaṃ sākṣātkalyāṇasukhabhājanam

yadarthamavatīrṇosau śaṃkaro lokaśaṃkaraḥ//
śṛṇutādaratastacca kathayāmi munīśvarāḥ

bhīmonāma mahovīryo rākṣaso'bhūtpurā dvijāḥ//
duḥkhadassarvabhūtānāṃ dharmadhvaṃsakarassadā

kuṃbhakarṇātsamutpannaḥ karkaṭyāṃ sumahābalaḥ//
sahye ca parvate so'pi mātrā vāsaṃ cakāra ha

kuṃbhakarṇe ca rāmeṇa hate lokabhayaṃkare//
rākṣasī putrasaṃyuktā sahye'tiṣṭhatsvayaṃ tadā

sa bāla ekadā bhīmaḥ karkaṭīṃ mātaraṃ dvijāḥ//
papraccha ca khalo lokaduḥkhado bhīmavikramaḥ

bhīma uvāca//
mātarme kaḥ pitā kutra kathaṃ vaikākinī sthitā//
jñātumicchāmi tatsarvaṃ yathārthaṃ tvaṃ vadādhunā

sūta uvāca //
evaṃ pṛṣṭā tadā tena putreṇa rākṣasī ca sā//
uvāca putraṃ sā duṣṭā śrūyatāṃ kathayāmyaham

karkaṭyuvāca //
pitā te kumbhakarṇaśca rāvaṇānuja eva ca //
rāmeṇa māritassoyaṃ bhrātrā saha mahābalaḥ

atrāgataḥ kadācidvai kumbhakarṇasya rākṣasaḥ //
madbhogaṃ kṛtavāṃstāta prasahya balavānpurā

laṃkāṃ sa gatavānmāṃ ca tyaktvātraiva mahābalaḥ //
mayā na dṛṣṭvā sā laṃkā hyatraiva nivasāmyaham

pitā me karkaṭo nāma mātā me puṣkasī matā //
bhartā mama virādho hi rāmeṇa nihataḥ purā

pitroḥ pārśve sthitā cāhaṃ nihate svāmini priye //
pitarau me mṛtau cātra ṛṣiṇā bhasmasātkṛtau

bhakṣaṇārthaṃ gatau tatra kuddhena sumahātmanā//
sutīkṣṇena sutapasā'gastyaśiṣyeṇa vai tadā

sā'hamekākinī jātā duḥkhitā parvate purā//
nivasāmi sma duḥkhārtā nirālaṃbā nirāśrayā

etasminsamaye hyatra rākṣaso rāvaṇānujaḥ//
āgatya kṛtavānsaṃgaṃ māṃ vihāya gato hi saḥ

tatastvaṃ ca samutpanno mahābalaparākramaḥ//
avalaṃbya punastvāṃ ca kālakṣepaṃ karomyaham

sūta uvāca//
iti śrutvā vacastasyā bhīmo bhīmaparākramaḥ//
kuddhaśca ciṃtayāmāsa kiṃ karomi hariṃ prati

pitānena hato me hi tathā mātāmaho hyapi//
virādhaśca hato'nena duḥkhaṃ bahutaraṃ kṛtam

tatputrohaṃ bhaveyaṃ ceddhariṃ taṃ pīḍayāmyaham//
iti kṛtvā matiṃ bhīmastapastaptuṃ mahadyayau

brahmāṇāṃ ca samuddiśya varṣāṇāṃ ca sahasrakam //
manasā dhyānamāśritya tapaścakre mahattadā

ūrdhvabāhuścaikapādassūryye dṛṣṭiṃ dadhatpurā//
saṃsthitassa babhūvātha bhīmo rākṣasaputrakaḥ

śirasastasya saṃjātaṃ tejaḥ paramadāruṇam //
tena dagdhāstadā devā brahmāṇaṃ śaraṇaṃ yayuḥ

praṇamya vedhasaṃ bhaktyā tuṣṭuvurvividhaiḥ stavaiḥ //
duḥkhaṃ nivedayāṃcakurbrahmaṇe te savāsavāḥ

devā ūcuḥ //
brahmanvai rakṣasastejo lokānpīḍitumudyatam //
yatprārthyate ca duṣṭena tattvaṃ dehi varaṃ vidhe

nocedadya vayaṃ dagdhāstīvratattejasā punaḥ //
yāsyāmassaṃkṣayaṃ sarve tasmāttaṃ dehi prārthitam

sūta uvāca //
iti teṣāṃ vacaśśrutvā brahmā lokapitāmahaḥ //
jagāma ca varaṃ dātuṃ vacanaṃ cedamabravīt

brahmovāca //
prasanno'smi varaṃ brūhi yatte manasi vartate //
iti śrutvā vidhervākyamabravīdrākṣaso hi saḥ

bhīma uvāca //
yadi prasanno deveśa yadi deyo vara stvayā //
atulaṃ ca balaṃ me'dya dehi tvaṃ kamalāsana

sūta uvāca //
ityuktvā tu namaścakre brahmaṇe sa hi rākṣasaḥ //
brahmā cāpi tadā tasmai varaṃ dattvā gṛhaṃ yayau

rākṣaso gṛhamāgatya brahmāptātibalastadā //
mātaraṃ praṇipatyāśu sa bhīmaḥ prāha garvavān

bhīma uvāca //
paśya mātarbalaṃ me'dya karomi pralayaṃ mahat //
devānāṃ śakramukhyānāṃ harervai tatsahāyinaḥ

// sūta uvāca //
ityuktvā prathamaṃ bhīmo jigye devānsavāsavān //
sthānānnissārayāmāsa svātsvāttānbhīmavikramaḥ

tato jigye hariṃ yuddhe prārthitaṃ nirjarairapi //
tato jetuṃ rasāṃ daityaḥ prāraṃbhaṃ kṛtavānmudā

purā sudakṣiṇāṃ tatra kāmarūpeśvaraṃ prabhum //
jetuṃ gatastatastena yuddhamāsīdbhayaṃkaram

bhīmo'tha taṃ mahārājaṃ prabhāvādbrahmaṇo'suraḥ //
jigye varaprabhāveṇa mahāvīraṃ śivāśrayam

sa hi jitvā tatastaṃ ca kāmarūpeśvaraṃ prabhum //
babaṃdha tāḍayāmāsa bhīmo bhīmaparākramaḥ

gṛhītaṃ tasya sarvasvaṃ rājyaṃ sopaskaraṃ dvijāḥ //
tena bhīmena duṣṭena śivadāsasya bhūpateḥ

rājā cāpi sudharmiṣṭhaḥ priyadharmo harapriyaḥ //
gṛhīto nigaḍaistena hyekāṃte sthāpitaśca saḥ

tatra tena tadā kṛtvā pārthivīṃ mūrtimuttamām //
bhajanaṃ ca śivasyaiva prārabdhī priyakāmyayā

gaṃgāyāstavanaṃ tena bahudhā ca tadā kṛtam //
mānasaṃ snānakarmādi kṛtvā śaṃkarapūjanam

pārthivena vidhānena cakāra nṛpasattamaḥ //
taddhyānaṃ ca yathā syādvai kṛtvā ca vidhipūrvakam

praṇipātaistathā stotrairmudrāsana purassaram //
kṛtvā hi sakalaṃ tacca sa bheje śaṃkaraṃ mudā

paṃcākṣaramayīṃ vidyāṃ jajāpa praṇavānvitām //
nānyatkāryaṃ sa vai kartuṃ labdhavānantaraṃ tadā

tatpatnī ca tadā sādhvī dakṣiṇā nāma viśrutā //
nidhānaṃ pārthivaṃ prītyā cakāra nṛpavallabhā

daṃpatī tvekabhāvena śaṃkaraṃ bhaktaśaṃkaram //
bhejāte tatra tau nityaṃ śivārādhanatatparau

rākṣaso yajñakarmādi varadarpa vimohitaḥ //
lopayāmāsa tatsarvaṃ mahyaṃ vai dīyatāmiti

bahusainyasamāyukto rākṣasānāṃ durātmanāma //
cakāra vasudhāṃ sarvāṃ svavaśe carṣisattamāḥ

vedadharmaṃ śāstradharmaṃ smṛtidharmaṃ purāṇajam //
lopayitvā ca tatsarvaṃ bubhuje svayamūrjitaḥ

devāśca pīḍitāstena saśakrā ṛṣayastathā //
atyantaṃ duḥkhamāpannā lokānnissāritā dvijāḥ

te tato vikalāssarve savāsavasurarṣayaḥ //
brahmaviṣṇū purodhāya śaṃkaraṃ śaraṇaṃ yayuḥ

stutvā stotrairanekaiśca śaṃkaraṃ loka śaṃkaram //
prasannaṃ kṛtavaṃtaste mahākośyāstaṭe śubhe

kṛtvā ca pārthivīṃ mūrtiṃ pūjayitvā vidhānataḥ //
tuṣṭuvurvividhaiḥ stotrairnamaskārādibhiḥ kramāt

evaṃ stutastadā śaṃbhurdevānāṃ stavanādibhiḥ //
suprasannataro bhūtvā tānsurānidamabravīt

śiva uvāca //
he hare he vidhe devā ṛṣayaścākhilā aham //
prasannosmi varaṃ brūta kiṃ kāryaṃ karavāṇi vaḥ

sūta uvāca //
ityukte ca tadā tena śivena vacane dvijāḥ //
supraṇamya karau baddhvā devaḥ ūcuśśivaṃ tadā

devā ūcuḥ //
sarvaṃ jānāsi deveśa sarveṣāṃ manasi sthitam //
antaryāmī ca sarvasya nājñātaṃ vidyate tava

tathāpi śrūyatāṃ nātha svaduḥkhaṃ brūmahe vayam //
tvadājñayā mahādeva kṛpādṛṣṭyā vilokaya

rākṣasaḥ karkaṭīputraḥ kuṃbhakarṇodbhavo balī //
pīḍayatyaniśaṃ devānbrahmadattavarorjitaḥ

tamimaṃ jahi bhīmāhvaṃ rākṣasaṃ duḥkhadāyakam //
kṛpāṃ kuru maheśāna vilaṃbaṃ na kuru prabho

sūta uvāca //
ityuktastu suraissarvaiśśaṃbhuveṃ bhaktavatsalaḥ //
vadhaṃ tasya kariṣyāmītyuktvā devāṃstato'bravīt

śaṃbhuruvāca //
kāmarūpeśvaro rājā madīyo bhakta uttamaḥ //
tasmai brūteti vai devāḥ kāryyaṃ śīghraṃ bhaviṣyati

sudakṣiṇa mahārāja kāma rūpeśvara prabho //
madbhaktastvaṃ viśeṣeṇa kuru madbhajanaṃ rateḥ

daityaṃ bhīmāhvayaṃ duṣṭaṃ brahmaprāptavarorjitam //
haniṣyāmi na saṃdehastvattiraskārakāriṇam

// sūta uvāca //
atha te nirjarāssarve tatra gatvā mudānvitāḥ //
tasmai mahānṛpāyocuryaduktaṃ śaṃbhunā ca tat

tamityuktvā ca vai devā ānaṃdaṃ paramaṃ gatāḥ //
maharṣayaśca te sarve yayuśśīpraṃ nijāśramān

iti śrīśivamahāpurāṇe caturthyāṃ koṭirudrasaṃhitāyāṃ bhīmeśvarajyotirligamāhātmye bhīmāsurakṛtopadravavarṇanaṃ nāma viṃśo'dhyāyaḥ