Shiva Purana · Chapter 4.14

ṛṣaya ūcuḥ ///
jyotiṣāṃ caiva liṃgānāṃ māhātmyaṃ kathayādhunā //
utpattiṃ ca tathā teṣāṃ brūhi sarvaṃ yathāśrutam

sūta uvāca //
śṛṇvantu viprā vakṣyāmi tanmāhātmyaṃ janiṃ tathā //
saṃkṣepato yathābuddhi sadgurośca mayā śrutam

eteṣāṃ caiva māhātmyaṃ vaktuṃ varṣaśatairapi //
śakyate na muniśreṣṭhāstathāpi kathayāmi vaḥ

somanāthaśca teṣāṃ vai prathamaḥ parikīrtitaḥ //
tanmāhātmyaṃ śṛṇu mune prathamaṃ sāvadhānataḥ

saptaviṃśanmitāḥ kanyā dakṣeṇa ca mahātmanā //
tena candramase dattā aśvinyādyā munīśvarāḥ

candraṃ ca svāminaṃ prāpya śobhamānā viśeṣataḥ //
candro'pi caiva tāḥ prāpya śobhate sma nirantaram

hemnā caiva maṇirbhāti maṇinā hema caiva hi //
evaṃ ca samaye tasya yajjātaṃ śrūyatāmiti

sarvāsvapi ca patnīṣu rohiṇīnāma yā smṛtā //
yathaikā sā priyā cāsīttathānyā na kadācana

anyāśca duḥkhamāpannāḥ pitaraṃ śaraṇaṃ yayuḥ //
gatvā tasmai ca yadduḥkhaṃ tathā tābhirniveditam

dakṣassa ca tathā śrutvā duḥkhaṃ ca prāptāvāṃstadā //
samāgatya dvijāścandraṃ śāntyāvocadvacastadā

dakṣa uvāca //
vimale ca kule tvaṃ hi samutpannaḥ kalānidhe //
āśriteṣu ca sarveṣu nyūnādhikyaṃ kathaṃ tava

kṛtaṃ cettakṛtaṃ tacca na kartavyaṃ tvayā punaḥ //
vartanaṃ viṣamatvena narakapradamīritam

sūta uvāca //
dakṣaścaiva ca saṃprārthya candraṃ jāmātaraṃ svayam//
jagāma mandiraṃ svaṃ vai niścayaṃ paramaṃ gataḥ

caṃdro'pi vacanaṃ tasya na cakāra vimohitaḥ //
śivamāyāprabhāveṇa yayā saṃmohitaṃ jagat

śubhaṃ bhāvi yadā yasya śubhaṃ bhavati tasya vai //
aśubhaṃ ca yadā bhāvi kathaṃ tasya śubhaṃ bhavet

candro'pi balavadbhāvivaśānmene na tadvacaḥ //
rohiṇyāṃ ca samāsakto nānyāṃ mene kadācana

tacchrutvā punarāgatya svayaṃ duḥkhasamanvitaḥ //
prārthayāmāsa candraṃ sa dakṣo dakṣassunītitaḥ

dakṣa uvāca //
śrūyatāṃ candra yatpūrvaṃ prārthito bahudhā mayā //
na mānitaṃ tvayā yasmāttasmāttvaṃ ca kṣayī bhava

sūta uvāca//
ityukte tena candro vai kṣayī jātaḥ kṣaṇādiha //
hāhākāro mahānāsīttadendau kṣīṇatāṃ gate

devarṣayastadā sarve kiṃ kāryyaṃ hā kathaṃ bhavet //
iti duḥkhaṃ samāpannā vihvalā hyabhavanmune

vijñāpitāśca candreṇa sarve śakrādayassurāḥ //
ṛṣayaśca vasiṣṭhādyā brahmāṇaṃ śaraṇaṃ yayu

gatvāpi tu tadā procustadvṛttaṃ nikhilaṃ mune //
brahmaṇe ṛṣayo devā natvā nutvātivihvalāḥ

brahmāpi tadvacaḥ śrutvā vismayaṃ paramaṃ yayau //
śivamāyāṃ supraśasya śrāvayaṃstānuvāca ha

brahmovāca //
aho kaṣṭaṃ mahajjātaṃ sarvalokasya duḥkhadam //
candrastu sarvadā duṣṭo dakṣaśca śaptavānamum

sarvaṃ duṣṭena candreṇa kṛtaṃ karmāpyanekaśaḥ //
śrūyatāmṛṣayo devāścandrakṛtyaṃ purātanam

bṛhaspatergṛhaṃ gatvā tārā duṣṭena vai hṛtā //
tasya bhāryā punaścaiva sa daityānsamupasthitaḥ

samāśritastadā daityānyuddhaṃ devaiścakāra ha //
mayā'triṇā niṣiddhaśca tasmai tārāṃ dadau śaśī

tāṃ ca garbhavatīṃ dṛṣṭvā na gṛhṇāmīti so'bravīt //
asmābhirvārito jīvaḥ kṛcchrājjagrāha tāṃ tadā

yadi garbhaṃ jahātīha gṛhṇāmītyabravītpunaḥ //
garbhe mayā punastatra tyājite munisattamāḥ

kasyāyaṃ ca punargarbhassomasyeti ca sā'bravīt //
paścāttena gṛhītā sā mayā ca vāritena vai

evaṃvidhāni candrasya duścāritrāṇyanekaśaḥ //
varṇyaṃte kiṃ punastāni so'dyāpi kurute katham

yajjātaṃ tatsusaṃjātaṃ nānyathā bhavati dhruvam //
ataḥ paramupāyaṃ vo vakṣyāmi śṛṇutādarāt

prabhāsake śubhe kṣetre vrajeścandrassadaivataiḥ //
śivamārādhayettatra mṛtyuñjayavidhānataḥ

nidhāyeśaṃ purastatra candrastapatu nityaśaḥ //
prasannaśca śivaḥ paścādakṣayaṃ taṃ kariṣyati

sūta uvāca //
iti śrutvā vacastasya brahmaṇaste surarṣayaḥ //
saṃnivṛtyāyayussarve yatra dakṣavidhū tataḥ

gṛhītvā te tataścandraṃ dakṣaṃ cāśvāsya nirjarāḥ //
prabhāse ṛṣayaścakrustatra gatvākhilāśca vai

āvāhya tīrthavaryāṇi sarasvatyādikāni ca //
pārthivena tadā pūjāṃ mṛtyuñjayavidhānataḥ

te devāśca tadā sarve ṛṣayo nirmalāśayāḥ //
sthāpya candraṃ prabhāse ca svaṃsvaṃ dhāma yayurmudā

candreṇa ca tapastaptaṃ paṇmāsaṃ ca niraṃtaram //
mṛtyuṃjayena maṃtreṇa pūjito vṛṣabhadhvajaḥ

daśakoṭimitaṃ mantraṃ samāvṛtya śaśī ca tam ///
dhyātvā mṛtyuñjayaṃ mantraṃ tasthau niścalamānasaḥ

taṃ dṛṣṭvā śaṃkaro devaḥ prasanno'bhūttataḥ prabhuḥ //
āvirbhūya vidhuṃ prāha svabhaktaṃ bhaktavatsalaḥ

śaṃkara uvāca//
varaṃ vṛṇīṣva bhadraṃ te manasā yatsamīpsitam//
prasanno'haṃ śaśinsarvaṃ dāsye varamanuttamam

caṃdra uvāca //
yadi prasanno deveśa kimasādhyaṃ bhavenmama //
tathāpi me śarīrasya kṣayaṃ vāraya śaṃkara

kṣaṃtavyo me'parādhaśca kalyāṇaṃ kuru sarvadā//
ityukte ca tadā tena śivo vacanamabravīt

śiva uvāca//
pakṣe ca kṣīyatāṃ candra kalā te ca dinedine//
punaśca varddhatāṃ pakṣe sā kalā ca niraṃtaram

sūta uvāca //
evaṃ sati tadā devā harṣanirbharamānasāḥ //
ṛṣayaśca tathā sarve samājagmurdrutaṃ dvijāḥ

āgatya ca tadā sarve candrāyāśiṣamabruvan //
śivaṃ natvā karau baddhvā prārthayāmāsurādarāt

devāḥ ūcuḥ//
devadeva mahādeva parameśa namo'stu te //
umayā sahitaśśaṃbho svāminnatra sthiro bhava

sūta uvāca//
tataścandreṇa sadbhaktyā saṃstutaśśaṃkaraḥ purā //
nirākāraśca sākāraḥ punaścaivābhavatprabhuḥ

prasannaśca sa devānāṃ kṣetramāhātmyahetave //
candrasya yaśase tatra nāmnā candrasya śaṃkaraḥ

someśvaraśca nāmāsīdvikhyāto bhuvana traye //
kṣayakuṣṭhādirogāṇāṃ nāśakaḥ pūjanāddvijāḥ

dhanyo'yaṃ kṛtakṛtyoyaṃ yannāmnā śaṃkarassvayam//
sthitaśca jagatāṃ nāthaḥ pāvayañjagatītalam

tatkuṃḍaṃ taiśca tatraiva sarvairdevaiḥ pratiṣṭhitam//
śivena brahmaṇā tatra hyavibhaktaṃ tu tatpunaḥ

candrakuṇḍaṃ prasiddhaṃ ca pṛthivyāṃ pāpanāśanam//
tatra snāti naro yassa sarvaiḥ pāpaiḥ pramucyate

rogāssarve kṣayādyāśca hyasādhyā ye bhavaṃti vai//
te sarve ca kṣayaṃ yānti ṣaṇmāsaṃ snānamātrataḥ

prabhāsaṃ ca parikramya pṛthivīkramasaṃbhavam //
phalaṃ prāpnoti śuddhātmā mṛtaḥ svarge mahīyate

somaliṃgaṃ naro dṛṣṭvā sarvapāpātpramucyate //
labdhvā phalaṃ manobhīṣṭaṃ mṛtassvargaṃ samīhate

yadyatphalaṃ samuddiśya kurute tīrthamuttamam//
tattatphalamavāpnoti sarvathā nātra saṃśayaḥ

iti te ṛṣayo devāḥ phalaṃ dṛṣṭvā tathāvidham //
mudā śivaṃ namaskṛtya gṛhītvā candramakṣayam

parikramya ca tattīrthaṃ praśaṃsantaśca te yayuḥ //
caṃdraścāpi svakīyaṃ ca kāryyaṃ cakre purātanam

iti sarvaḥ samākhyātaḥ someśasya samudbhavaḥ //
evaṃ someśvaraṃ liṃgaṃ samutpannaṃ munīśvarāḥ

yaḥ śṛṇoti tadutpattiṃ śrāvayedvā parānnaraḥ //
sarvānkāmānavāpnoti sarvapāpaiḥ pramucyate

iti śrīśivamahāpurāṇe caturthyāṃ koṭirudrasaṃhitāyāṃ somanāthajyotirliṃgotpattivarṇanaṃ nāma caturdaśo'dhyāyaḥ