Shiva Purana · Chapter 3.26

nandīśvara uvāca //
śṛṇu tāta pravakṣyāmi śivasya paramātmanaḥ //
avatāraṃ paramānandaṃ vaiśyanāthāhvayaṃ mune

nandigrāme purā kācinmahānandeti viśrutā //
babhūva vāravanitā śivabhaktā susundarī

mahāvibhavasampannā sudhanāḍhyā mahojjvalā //
nānāratnaparicchinna śṛṅgārarasanirbharā

sarvasaṃgīta vidyāsu nipuṇātimanoharā //
tasyā geyena hṛṣyanti rājñyo rājāna eva ca

samānarca sadā sāmbaṃ sā veśyā śaṃkaraṃ mudā //
śivanāmajapāsaktā bhasmarudrākṣabhūṣaṇā

śivaṃ sampūjya sā nityaṃ sevantī jagadīśvaram //
nanarta parayā bhaktyā gāyantī śivasadyaśaḥ

rudrākṣairbhūṣayitvaikaṃ markaṭaṃ caiva kukkuṭam //
karatālaiśca gītaiśca sadā nartayati sma sā

nṛtyamānau ca tau dṛṣṭvā śivabhaktiratā ca sā //
veśyā sma vihasatyuccaiḥ premṇā sarvasakhīyutā

rudrākṣaiḥ kṛtakeyūrakarṇā bharaṇamaṇḍanaḥ //
markaṭaḥ śikṣayā tasyāḥ puro nṛtyati bālavat

śikhāsaṃbaddharudrākṣaḥ kukkuṭaḥ kapinā saha //
nityaṃ nanarta nṛtyajñaḥ paśyatāṃ hitamāvahan

evaṃ sā kurvatī veśyā kautukamparamādarāt //
śivabhaktiratā nityaṃ mahānandabharā'bhavat ///

śivabhaktiṃ prakurvantyā veśyāyā munisattama //
bahukālo vyatīyāya tasyāḥ paramasaukhyataḥ

ekadā ca gṛhe tasyā vaiśyo bhūtvā śivassvayam //
parīkṣituṃ ca tadbhāvamājagāma śubho vratī

tripuṇḍravilasadbhālo rudrākṣābharaṇaḥ kṛtī //
śivanāmajapāsakto jaṭilaḥ śaivaveṣabhṛt

sa bibhradbhasmanicayaṃ prakoṣṭhe varakaṃkaṇam //
mahāratnaparistīrṇaṃ rājate parakautukī

tamāgataṃ susaṃpūjya sā veśyā parayā mudā //
svasthāne sādaraṃ vaiśyaṃ sundarī hi nyaveśayat //

tatprakoṣṭhe varaṃ vīkṣya kaṃkaṇaṃ sumanoharam //
tasmiñjātaspṛhā sā ca taṃ provāca suvismitā

mahānandovāca //
mahāratnamayaścāyaṃ kaṃkaṇastvatkare sthitaḥ //
mano harati me sadyo divyastrībhūṣaṇocitaḥ

nandīśvara uvāca //
iti tāṃ navaratnāḍhye saspṛhāṃ karabhūṣaṇe //
vīkṣyodāramatirvaiśyaḥ sasmitaṃ samabhāṣata

vaiśyanātha uvāca //
asminratnavare divye saspṛhaṃ yadi te manaḥ //
tvamevādhatsva suprītyā maulyamasya dadāsi kim

veśyovāca //
vayaṃ hi svairacāriṇyo veśyāstu na pativratāḥ //
asmatkulocito dharmo vyabhicāro na saṃśayaḥ

yadyetadakhilaṃ cittaṃ gṛhṇāti karabhūṣaṇam //
dinatrayamahorātraṃ patnī tava bhavāmyaham

vaiśya uvāca //
tathāstu yadi te satyaṃ vacanaṃ vīravallabhe //
dadāmi ratnavalayaṃ trirātraṃ bhava me vadhūḥ

etasminvyavahāre tu pramāṇaṃ śaśibhāskarau //
trivāraṃ satyamityuktvā hṛdayaṃ me spṛśa priye

veśyovāca //
dinatrayamahorātraṃ patnī bhūtvā tava prabho //
sahadharmaṃ carāmīti satyaṃsatyaṃ na saṃśayaḥ

nandīśvara uvāca //
ityuktvā hi mahānandā trivāraṃ śaśibhāskarau//
pramāṇīkṛtya suprītyā sā taddhṛdayamaspṛśat

atha tasyai sa vaiśyastu pradattvā ratnakaṃkaṇam//
liṃgaṃ ratnamayaṃ tasya haste dattvedamabravīt

vaiśyanātha uvāca//
idaṃ ratnamayaṃ liṃgaṃ śaivaṃ matprāṇadavalla bham //
rakṣaṇīyaṃ tvayā kānte gopanīyaṃ prayatnataḥ

nandīśvara uvāca//
evamastviti sā procya liṃgamādāya ratnajam //
nāṭyamaṇḍapikā madhye nidhāya prāviśadgṛham

sā tena saṃgatā rātrau vaiśyena viṭadharmiṇā //
sukhaṃ suṣvāpa paryaṃke mṛdutalpopaśo bhite

tato niśīthasamaye mune vaiśyapatīcchayā //
akasmādutthitā vāṇī nṛtyamaṇḍapikāntare

mahāprajvalito vahniḥ susamīrasahāyavān //
nāṭyamaṇḍapikāṃ tāta tāmeva sahasāvṛṇot

maṇḍape dahyamāne tu sahasotthāya saṃbhramāt//
markaṭaṃ mocayāmāsa sā veśyā tatra bandhanāt

sa markaṭo muktabandhaḥ kukkuṭena sahāmunā //
bhiyā dūraṃ hi dudrāva vidhūyāgnikaṇānbahūn

stambhena saha nirdagdhaṃ talliṃgaṃ śakalīkṛtam//
dṛṣṭvā veśyā sa vaiśyaśca duraṃtaṃ duḥkhamāpatuḥ

dṛṣṭvā hyātmasamaṃ liṃgaṃ dagdhaṃ vaiśyapatistadā//
jñātuntadbhāvamantaḥsthammaraṇāya matindadhe

niviśyetitarāṃ khedādvaiśyastāmāha duḥkhitām //
nānālīlo maheśānaḥ kautukānnaradehavān

vaiśyapatiruvāca //
śivaliṃge tu nirbhinne dagdhe mahatprāṇavallabhe //
satyaṃ vacmi na sandeho nāhaṃ jīvitumutsahe

citāṃ kāraya me bhadre svabhṛtyaistvaṃ varairlaghu //
śive manassamāveśya pravekṣyāmi hutāśanam

yadi brahmendraviṣṇvādyā vārayeyuḥ sametya mām //
tathāpyasmin kṣaṇe bhadre praviśāmi tyajāmyasūn

nandīśvara uvāca //
tamevaṃ dṛḍhanirbandhaṃ sā vijñāya suduḥkhitā //
svabhṛtyaiḥ kārayāmāsa citāṃ svabhavanādbahiḥ

tatassa vaiśyaśśiva eka eva pradakṣiṇīkṛtya samiddhamagnim //
viveśa paśyatsu nareṣu dhīraḥ sukautukī saṃgatibhāvamicchuḥ

dṛṣṭvā sā tadgatiṃ veśyā mahānandātivismitā //
anutāpaṃ ca yuvatī prapede munisattama

atha sā duḥkhitā veśyā smṛtvā dharma sunirmalam //
sarvānbaṃdhujanānvīkṣya babhāṣe karuṇaṃ vacaḥ

mahānandovāca//
ratnakaṃkaṇamādāya mayā satyamudāhṛtam //
dinatrayamahaṃ patnī vaiśyasyāmuṣya saṃmatā

karmaṇā matkṛtenāyaṃ mṛto vaiśyaḥ śivavratī //
tasmādahaṃ pravekṣyāmi sahānena hutāśanam

svadharmacāriṇī tyaktamācāryyai satyavādibhiḥ //
evaṃ kṛte mama prītyā satyaṃ mayi na naśyatu

satyāśrayaḥ paro dharma satyena paramā gatiḥ //
satyena svarga mokṣau ca satye sarvaṃ pratiṣṭhitam

nandīśvara uvāca //
iti sā dṛḍhanirvandhā vāryamāṇāpi bandhubhiḥ //
satyalokaparā nārī prāṇāṃstyaktuṃ mano dadhe

sarvasvaṃ dvijamukhyebhyo dattvā dhyātvā sadāśivam //
tamagniṃ triḥ parikramya praveśābhimukhī hyabhūt

tāṃ patantīṃ samiddhegnau svapadārpitamānasām //
vārayāmāsa viśvātmā prādurbhūtaḥ sa vai śivaḥ

sā taṃ vilokyākhiladevadevantrilocanaṃ candrakalāvataṃsam //
śaśāṃkasūryānalakoṭibhāsaṃ stabdheva bhīteva tathaiva tasthau

tāṃ vihvalāṃ suvitrasvāṃ vepamānāṃ jaḍīkṛtām //
samāśvāsya galadbāṣpāṃ karau dhṛtvā'bravīdvacaḥ

śiva uvāca //
satyaṃ dharmaṃ ca dhairyaṃ ca bhaktiṃ ca mayi niścalām //
parīkṣituṃ tvatsakāśaṃ vaiśyo bhūtvāhamāgataḥ

mā yayāgniṃ samuddīpya dagdhante nāṭyamaṇḍapam //
dagdhaṃ kṛtvā ratnaliṃgaṃ praviṣṭohaṃ hutāśanam

sā tvaṃ satyamanusmṛtya praviṣṭāgniṃ mayā sahā//
ataste saṃpradāsyāmi bhogāṃstridaśadurlabhān

yadyadicchasi suśroṇi tadeva hi dadāmi te//
tvadbhaktyāhaṃ prasannosmi tavādeyaṃ na vidyate

nandīśvara uvāca //
iti bruvati gaurīśe śaṃkare bhaktavatsale //
mahānandā ca sā veśyā śaṃkarampratyabhāṣata

veśyovāca //
na me vāñchāsti bhogeṣu bhūmau svarge rasātale //
tava pādāmbujasparśādanyatkiṃcinna kāmaye

ye me bhṛtyāśca dāsyaśca ye cānye mama bāndhavāḥ //
sarve tvaddarśanaparāstvayi sannyastavṛttayaḥ

sarvānetānmayā sārddhaṃ ninīyātmaparampadam //
punarjanmabhayaṃ ghoraṃ vimocaya namo'stu te

nandīśvara uvāca //
tatassa tasyā vacanampratinandya maheśvaraḥ //
tāḥ sarvāśca tayā sārdhaṃ nināya svamparampadam

vaiśyanāthāvatāraste varṇitaḥ paramo mayā //
mahānandāsukhakaro bhaktānandapradassadā

idaṃ caritraṃ paramaṃ pavitraṃ satāṃ ca sarvapradamāśu divyam //
śivāvatārasya viśāmpatermahānandāmahāsaukhyakaraṃ vicitram

idaṃ yaḥ śṛṇuyādbhaktyā śrāvayedvā samāhitaḥ //
cyavate na svadharmātsa paratra labhate gatim

iti śrīśivamahāpurāṇe tṛtīyāyāṃ śatarudrasaṃhitāyāṃ vaiśyanāthāhvayaśivāvatāravarṇanaṃ nāma ṣaḍviṃśo'dhyāyaḥ