Shiva Purana · Chapter 2.5.41

vyāsa uvāca //
nārāyaṇaśca bhagavān vīryādhānaṃ cakāra ha //
tulasyāḥ kena yatnena yonau tadvaktumarhasi

sanatkumāra uvāca //
nārāyaṇo hi devānāṃ kāryakartā satāṃ gatiḥ //
śaṃkhacūḍasya rūpeṇa reme tadramayā saha

tadeva śṛṇu viṣṇośca caritaṃ pramudāvaham//
śivaśāsanakartuśca mātuśca jagatāṃ hareḥ

raṇamadhye vyomavacaḥ śrutvā devena śaṃbhunā//
preritaśśaṃkhacūḍasya gṛhītvā kavacaṃ param

viprarūpeṇa tvaritaṃ māyayā nijayā hariḥ//
jagāma śaṃkhacūḍasya rūpeṇa tulasīgṛham

dundubhiṃ vādayāmāsa tulasī dvārasannidhau //
jayaśabdaṃ ca tatraiva bodhayāmāsa sundarīm

tacchrutvā caiva sā sādhvī paramānandasaṃyutā//
rājamārgaṃ gavākṣeṇa dadarśa paramādarāt

brāhmaṇebhyo dhanaṃ dattvā kārayāmāsa maṃgalam//
drutaṃ cakāra śṛṃgāraṃ jñātvā''yātaṃ nijaṃ patim

avaruhya rathādviṣṇustaddevyābhavanaṃ yayau //
śaṃkhacūḍasvarūpaḥ sa māyāvī devakāryakṛt

dṛṣṭvā taṃ ca puraḥ prāptaṃ svakāṃtaṃ sā mudānvitā //
tatpādau kṣālayāmāsa nanāma ca ruroda ca

ratnasiṃhāsane ramye vāsayāmāsa maṃgalam //
tāmbūlaṃ ca dadau tasmai karpūrādisuvāsitam

adya me saphalaṃ janma jīvanaṃ saṃbabhūva ha //
raṇe gataṃ ca prāṇeśaṃ paśyaṃtyāśca punargṛhe

ityuktvā sakaṭākṣaṃ sā nirīkṣya sasmitaṃ mudā //
papraccha raṇavṛttāṃtaṃ kāṃtaṃ madhurayā girā

tulasyuvāca //
asaṃkhyaviśvasaṃhartā sa devapravaraḥ prabhuḥ //
yasyājñāvarttino devā viṣṇubrahmādayassadā

tridevajanakassotra triguṇātmā ca nirguṇaḥ //
bhaktecchayā ca saguṇo haribrahmapravartakaḥ

kuberasya prārthanayā guṇarūpadharo haraḥ //
kailāsavāsī gaṇapaḥ parabrahma satāṃ gatiḥ

yasyaikapalamātreṇa koṭibrahmāṃḍasaṃkṣayaḥ //
viṣṇubrahmādayo'tītā bahavaḥ kṣaṇamātrataḥ

kartuṃ sārddhaṃ ca tenaiva samaraṃ tvaṃ gataḥ prabho //
kathaṃ babhūva saṃgrāmastena devasahāyinā

kuśalī tvamihāyātastaṃ jitvā parameśvaram //
kathaṃ babhūva vijayastava brūhi tadeva me

śrutvetthaṃ tulasīvākyaṃ sa vihasya ramāpatiḥ //
śaṃkhacūḍarūpadharastāmuvācāmṛtaṃ vacaḥ

bhagavānuvāca //
yadāhaṃ raṇabhūmau ca jagāma samarapriyaḥ //
kolāhalo mahān jātaḥ pravṛtto'bhūnmahāraṇaḥ

devadānavayoryuddhaṃ saṃbabhūva jayaiṣiṇoḥ //
daityāḥ parājitāstatra nirjarairbalagarvitaiḥ

tadāhaṃ samaraṃ tatrākārṣaṃ devairbalotkaṭaiḥ //
parājitāśca te devāśśaṃkaraṃ śaraṇaṃ yayuḥ

rudro'pi tatsahāyārthamājagāma raṇaṃ prati//
tenāhaṃ vai ciraṃ kālamayautsaṃbaladarpita

āvayossamaraḥ kānte pūrṇamabdaṃ babhūva ha //
nāśo babhūva sarveṣāmasurāṇāṃ ca kāmini

prītiṃ ca kārayāmāsa brahmā ca svayamāvayoḥ //
devānāmadhikārāśca pradattā brahmaśāsanāt

mayāgataṃ svabhavanaṃ śivalokaṃ śivo gataḥ //
sarvasvāsthyamatīvāpa dūrībhūto hyupadravaḥ

sanatkumāra uvāca //
ityuktvā jagatāṃ nāthaḥ śayanaṃ ca cakāra ha //
reme ramāpatistatra ramayā sa tayā mudā

sā sādhvī sukhasaṃbhāvakarṣaṇasya vyatikramāt //
sarvaṃ vitarkayāmāsa kastvamevetyuvāca sā

tulasyuvāca //
ko vā tvaṃ vada māmāśu bhuktāhaṃ māyayā tvayā //
dūrīkṛtaṃ yatsatītvamatha tvāṃ vai śapāmyaham

sanatkumāra uvāca //
tulasīvacanaṃ śrutvā hariśśāpabhayena ca//
dadhāra līlayā brahmansvamūrtiṃ sumanoharām

taddṛṣṭvā tulasīrūpaṃ jñātvā viṣṇuṃ tu cihnataḥ //
pātivratyaparityāgāt kruddhā sā tamuvāca ha

tulasyuvāca //
he viṣṇo te dayā nāsti pāṣāṇasadṛśaṃ manaḥ //
patidharmasya bhaṃgena mama svāmī hataḥ khalu

pāṣāṇasadṛśastvaṃ ca dayāhīno yataḥ khalaḥ //
tasmātpāṣāṇarūpastvaṃ macchāpena bhavādhunā

ye vadaṃti dayāsindhuṃ tvāṃ bhrāṃtāste na saṃśayaḥ //
bhakto vināparādhena parārthe ca kathaṃ hataḥ

sanatkumāra uvāca//
ityuktvā tulasī sā vai śaṃkhacūḍapriyā satī //
bhṛśaṃ ruroda śokārtā vilalāpa bhṛśaṃ muhuḥ

tatastāṃ rudatīṃ dṛṣṭvā sa viṣṇuḥ parameśvaraḥ //
sasmāra śaṃkaraṃ devaṃ yena saṃmohitaṃ jagat

tataḥ prādurbabhūvātha śaṃkaro bhaktavatsalaḥ //
hariṇā praṇataścāsītsaṃnuto vinayena saḥ

śokākulaṃ hariṃ dṛṣṭvā vilapaṃtīṃ ca tatpriyām //
nayena bodhayāmāsa taṃ tāṃ kṛpaṇavatsalām

śaṃkara uvāca //
mā rodīstulasi tvaṃ hi bhuṃkte karmaphalaṃ janaḥ //
sukhaduḥkhado na kopyasti saṃsāre karmasāgare

prastutaṃ śṛṇu nirduḥkhaṃ śṛṇoti sumanā hariḥ //
dvayossukhakaraṃ yattadbravīmi sukhahetave

tapastvayā kṛtaṃ bhadre tasyaiva tapasaḥ phalam //
tadanyathā kathaṃ syādvai jātaṃ tvayi tathā ca tat

idaṃ śarīraṃ tyaktvā ca divyadehaṃ vidhāya ca//
ramasva hariṇā nityaṃ ramayā sadṛśī bhava

taveyaṃ tanurutsṛṣṭā nadīrūpā bhavediha //
bhārate puṇyarūpā sā gaṇḍakīti ca viśrutā

kiyatkālaṃ mahādevi devapūjanasādhane //
pradhānarūpā tulasī bhaviṣyati vareṇa me

svargaṃ martye ca pātāle tiṣṭha tvaṃ harisannidhau //
bhava tvaṃ tulasīvṛkṣo varā puṣpeṣu sundarī

vṛkṣādhiṣṭhātṛdevī tvaṃ vaikuṃṭhe divyarūpiṇī //
sārddhaṃ rahasi hariṇā nityaṃ krīḍāṃ kariṣyasi

nadyadhiṣṭhātṛdevī yā bhārate bahu puṇyadā //
lavaṇodasya patnī sā haryaṃśasya bhaviṣyasi

harirve śailarūpī ca gaṃḍakī tīrasaṃnidhau //
saṃkariṣyatyadhiṣṭhānaṃ bhārate tava śāpataḥ

tatra koṭyaśca kīṭāśca tīkṣṇadaṃṣṭrā bhayaṃkarāḥ //
tacchittvā kuhare cakraṃ kariṣyaṃti tadīyakam

śālagrāmaśilā sā hi tadbhedādatipuṇyadā//
lakṣmīnārāyaṇākhyādiścakrabhedādbhaviṣyati

śālagrāmaśilā viṣṇo tulasyāstava saṃgamaḥ //
sadā sādṛśyarūpā yā bahupuṇyavivarddhinī

tulasīpatravicchedaṃ śālagrāme karoti yaḥ //
tasya janmāntare bhadre strīvicchedo bhaviṣyati

tulasīpatravicchedaṃ śaṃkhaṃ hitvā karoti yaḥ //
bhāryāhīno bhavetsopi rogī syātsaptajanmasu

śālagrāmaśca tulasī śaṃkhaṃ caikatra eva hi //
yo rakṣati mahājñānī sa bhavecchrīharipriyaḥ

tvaṃ priyaḥ śaṃkhacūḍasya caikamanvantarāvadhi //
śaṃkhena sārddhaṃ tvadbhedaḥ kevalaṃ duḥkhadastava

sanatkumāra uvāca //
ityuktvā śaṃkarastatra māhātmyamūcivāṃstadā //
śālagrāmaśilāyāśca tulasyā bahupuṇyadam

tataścāṃtarhito bhūtvā modayitvā hariṃ ca tām //
jagām svālayaṃ śaṃbhuḥ śarmado hi sadā satām

iti śrutvā vacaśśaṃbhoḥ prasannā tu tulasyabhūt //
taddehaṃ ca parityajya divyarūpā babhūva ha

prajagāma tayā sārddhaṃ vaikuṃṭhaṃ kamalāpatiḥ //
sadyastaddehajātā ca babhūva gaṃḍakī nadī

śailobhūdacyutasso'pi tattīre puṇyado nṛṇām //
kurvaṃti tatra kīṭāśca chidraṃ bahuvidhaṃ mune

jale pataṃti yāstatra śilāstāstvatipuṇyadāḥ //
sthalasthā piṃgalā jñeyāścopatāpāya caiva hi

ityevaṃ kathitaṃ sarvaṃ tava praśnānusārataḥ //
caritaṃ puṇyadaṃ śaṃbhoḥ sarvakāmapradaṃ nṛṇām

ākhyānamidamākhyātaṃ viṣṇumāhātmyamiśritam //
bhuktimuktipradaṃ puṇyaṃ kiṃ bhūyaḥ śrotumicchasi

iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ pañcame yuddhakhaṃḍe śaṃkhacūḍava dhopākhyāne tulasīśāpavarṇanaṃ nāmaikacatvāriṃśo'dhyāyaḥ