Shiva Purana · Chapter 2.5.42

nārada uvāca //
śaṃkhacūḍavadhaṃ śrutvā caritaṃ śaśimaulinaḥ //
ayaṃ tṛpto'smi no tvatto'mṛtaṃ pītvā yathā janaḥ

brahmanyaccaritaṃ tasya maheśasya mahātmanaḥ //
māyāmāśritya sallīlāṃ kurvato bhaktamodadām

brahmovāca //
jalaṃdharavadhaṃ śrutvā vyāsassatyavatīsutaḥ //
aprākṣīdimamevārthaṃ brahmaputraṃ munīśvaram

sanatkumāraḥ provāca vyāsaṃ satyavatīsutam //
supraśaṃsya maheśasya caritaṃ maṃgalāyanam

sanatkumāra uvāca //
śṛṇu vyāsa maheśasya caritaṃ maṃgalāyanam //
yathāndhako gāṇapatyaṃ prāpa śaṃbhoḥ parātmanaḥ

kṛtvā paramasaṃgrāmaṃ tena pūrvaṃ munīśvara //
prasādya taṃ maheśānaṃ sattvabhāvātpunaḥ punaḥ

māhātmyamadbhutaṃ śaṃbhośśaraṇāgatarakṣiṇaḥ //
subhaktavatsalasyaiva nānālīlāvihāriṇaḥ

māhātmyametadvṛṣabhadhvajasya śrutvā munirgaṃdhavatīsuto hi //
vaco mahārthaṃ praṇipatya bhaktyā hyuvāca taṃ brahmasutaṃ munīṃdram

vyāsa uvāca //
ko hyaṃdhako vai bhagavanmunīśa kasyānvaye vīryavataḥ pṛthivyām //
jāto mahātmā balavān pradhānaḥ kimātmakaḥ kasya sutoṃ'dhakaśca

etatsamastaṃ sarahasyamadya bravīhi me brahmasutaprasādāt //
skaṃdānmayā vai viditaṃ hi samyak maheśaputrādamitāvabodhāt

gāṇapatyaṃ kathaṃ prāpa śaṃbhoḥ paramatejasaḥ //
soṃdhako dhanya evāti yo babhūva gaṇeśvaraḥ

// brahmovāca //
vyāsasya caitadvacanaṃ niśamya provāca sa brahmasutastadānīm //
maheśvarotīḥ paramāptalakṣmīssaṃśrotukāmaṃ janakaṃ śukasya

sanatkumāra uvāca //
purā''gato bhaktakṛpākaro'sau kailāsataśśailasutā gaṇāḍhyaḥ //
vihartukāmaḥ kila kāśikāṃ vai svaśailato nirjaracakravartī

sa rājadhānīṃ ca vidhāya tasyāṃ cakraṃ parotīḥ sukhadā janānām //
tadrakṣakaṃ bhairavanāmavīraṃ kṛtvā samaṃ śailajayāhi bahvīḥ

sa ekadā maṃdaranāmadheyaṃ gato nage tadvarasuprabhāvāt //
tatrāpi mānāgaṇavīramukhyaiśśivāsameto vijahāra bhūri

pūrve diśo mandara śailasaṃsthā kaparddinaścaṃḍaparākramasya//
cakre tato netranimīlanaṃ tu sā pārvatī narmayutaṃ salīlam

pravālahemābjadhṛtaprabhābhyāṃ karāmbujābhyāṃ nimimīla netre//
harasya netreṣu nimīliteṣu kṣaṇena jātaḥ sumahāṃdhakāraḥ

tatsparśayogācca maheśvarasya karau ca tasyāḥ skhalitaṃ madāṃbhaḥ//
śaṃbhorlalāṭe kṣaṇavahnitapto vinirgato bhūrijalasya binduḥ

garbho babhūvātha karālavaktro bhayaṃkaraḥ krodhaparaḥ kṛtaghnaḥ//
andho virūpī jaṭilaśca kṛṣṇo naretaro vaikṛtikassuromā

gāyanhasanprarudannṛtyamāno vilelihāno gharaghoraghoṣaḥ//
jātena tenādbhutadarśanena gaurīṃ bhavo'sau smitapūrvamāha

śrīmaheśa uvāca//
nimīlya netrāṇi kṛtaṃ ca karma bibheṣi sā'smāddayite kathaṃ tvam //
gaurī harāttadvacanaṃ niśamya vihasyamānā pramumoca netre

jāte prakāśe sati ghorarūpo jātoṃdhakārādapi netrahīnaḥ //
tādṛgvidhaṃ taṃ ca nirīkṣya bhūtaṃ papraccha gaurī puruṣaṃ maheśam

gauryyuvāca //
koyaṃ virūpo bhagavanhi jāto nāvagrato ghorabhayaṃkaraśca //
vadasva satyaṃ mama kiṃ nimittaṃ sṛṣṭo'tha vā kena ca kasya putraḥ

sanatkumāra uvāca //
śrutvā harastadvacanaṃ priyāyā līlākarassṛṣṭikṛtoṃ'dharūpām //
līlākarāyāstrijagajjananyā vihasya kiṃcidbhagavānuvāca

maheśa uvāca //
śṛṇvaṃbike hyadbhutavṛttakāre utpanna eṣo'dbhutacaṇḍavīryaḥ //
nimīlite cakṣuṣi me bhavatyā sa svedajo meṃdhakanāmadheyaḥ

tvaṃ cāsya kartāsyayathānurūpaṃ tvayā sasakhyā dayayā gaṇebhyaḥ //
sa rakṣitavyastvayi taṃ hi vaikaṃ vicārya buddhyā karaṇīyamārye

sanatkumāra uvāca //
gaurī tato bhartṛvaco niśamya kāruṇyabhāvātsahitā sakhībhiḥ //
nānāprakārairbahubhirhyupāyaiścakāra rakṣāṃ svasutasya yadvat

kāle'tha tasmiñśiśire prayāto hiraṇyanetrastvatha putrakāmaḥ//
svajyeṣṭhabaṃdhostanayapratānaṃ saṃvīkṣya cāsītpriyayā niyuktaḥ

araṇyamāśritya tapaścakārāsurastadā kaśyapajassutārtham //
kāṣṭhopamo'sau jitaroṣadoṣassaṃdarśanārthaṃ tu maheśvarasya

tuṣṭaḥ pinākī tapasāsya samyagvarapradānāya yayau dvijendra //
tatsthānamāsādya vṛṣadhvajo'sau jagāda daityapravaraṃ maheśaḥ

maheśa uvāca //
he daityanātha kuru nendriyasaṃghapātaṃ kimarthametadvratamāśritaṃ te //
prabrūhi kāmaṃ varado bhavo'haṃ yadicchasi tvaṃ sakalaṃ dadāmi

sanatkumāra uvāca //
sarasyamākarṇya maheśavākyaṃ hyatiprasannaḥ kanakākṣadaityaḥ //
kṛtāṃjalirnamraśirā uvāca stutyā ca natvā vividhaṃ girīśam

// hiraṇyākṣa uvāca //
putrastu me candralalāṭa nāsti suvīryavāndaityakulānurūpī //
tadarthametadvratamāsthito'haṃ taṃ dehi deveśa suvīryavaṃtam

yasmācca madbhrāturanaṃtavīryāḥ prahlādapūrvā api paṃcaputrāḥ //
mameha nāstīti gatānvayo'haṃ ko māmakaṃ rājyamidaṃ bubhūṣet

//
rājyaṃ parasya svabalena hṛtvā bhuṃkte'thavā svaṃ pitureva dṛṣṭam //
ca procyate putra iha tvamutra putrī sa tenāpibhavetpitāsau

ūrddhvaṃ gatiḥ putravatāṃ niruktā manīṣibhirdharmabhṛtāṃ variṣṭhaiḥ //
sarvāṇi bhūtāni tadarthamevamataḥ pravarteta paśūn svatejasaḥ

niranvayasyātha na saṃti lokāstadarthamicchaṃti janāḥ surebhyaḥ //
sadā samārādhya surātripaṃkajaṃ yācaṃta itthaṃ sutamekameva

sanatkumāra uvāca //
etadbhavastadvacanaṃ niśamya kṛpākaro daityanṛpasya tuṣṭaḥ//
tamāha daityātapa nāsti putrastvadvīryajaḥ kiṃtu dadāmi putram

mamātmajaṃ tvaṃdhakanāmadheyaṃ tvattulyavīryaṃ tvaparājitaṃ ca //
vṛṇīṣva putraṃ sakalaṃ vihāya duḥkhaṃ pratīcchasva sutaṃ tvameva

sanatkumāra uvāca //
ityevamuktvā pradadau sa tasmai hiraṇyanetrāya sutaṃ prasannaḥ //
harastu gauryyā sahito mahātmā bhūtādināthastripurārirugraḥ

nato harātprāpya sutaṃ sa daityaḥ pradakṣiṇīkṛtya yathākrameṇa //
stotrairanekairabhipūjya rudraṃ tuṣṭassvarājyaṃ gatavānmahātmā //४१
tatastu putraṃ giriśādavāpya rasātalaṃ caṃḍaparākramastu //
imāṃ dharitrīmanayatsvadeśaṃ daityo vijitvā tridaśānaśeṣān

tatastu devermunibhiśca siddhaiḥ sarvātmakaṃ yajñamayaṃ karālam //
vārāhamāśritya vapuḥ pradhānamārādhito viṣṇuranaṃtavīryaḥ

ghoṇāprahārairvividhairdharitrīṃ vidārya pātālatalaṃ praviśya //
tuṃḍena daityāñśataśo vicūrṇya daṃṣṭrābhiragryābhi akhaṃḍitābhiḥ

pādaprahārairaśaniprakāśairunmathya sainyāni niśācarāṇām //
mārtaṃḍakoṭipratimena paścātsudarśanenādbhutacaṃḍatejāḥ

hiraṇyanetrasya śiro jvalaṃtaṃ ciccheda daityāṃśca dadāha duṣṭān //
tataḥ prahṛṣṭo ditijendrarājaṃ svamaṃdhakaṃ tatra sa cābhyaṣiṃcat

svasthānamāgatya tato dharitrīṃ dṛṣṭvāṃkureṇoddharataḥ prahṛṣṭaḥ //
bhūmiṃ ca pātālatalānmahātmā pupoṣa bhāgaṃ tvatha pūrvakaṃ tu

devaissamastairmunibhiḥprahṛṣṭai rabhiṣutaḥ padmabhuvā ca tena //
yayau svalokaṃ harirugrakāyo varāharūpastu sukāryakartā

hiraṇyanetre'tha hate'sureśe varāharūpeṇa sureṇa devāḥ //
devāssamastā munayaśca sarve pare ca jīvāssukhino babhūvuḥ

//
iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ pañcame yuddhakhaṃḍe hiraṇyākṣavadho nāma dvicatvāriṃśo'dhyāyaḥ