Shiva Purana · Chapter 2.5.4

sanatkumāra uvāca //
asṛjacca mahātejāḥ puruṣaṃ svātmasaṃbhavam //
ekaṃ māyāmayaṃ teṣāṃ dharmavighnārthamacyutaḥ

muṃḍinaṃ mlānavastraṃ ca guṃphipātrasamanvitam //
dadhānaṃ puṃjikāṃ haste cālayaṃtaṃ padepade

vastrayuktaṃ tathā hastaṃ kṣīyamāṇaṃ mukhe sadā //
dharmeti vyāharaṃtaṃ hi vācā viklavayā munim

sa namaskṛtya viṣṇuṃ taṃ tatpurassa sthito'tha vai //
uvāca vacanaṃ tatra hariṃ sa prāṃjalistadā

arihannacyutaṃ pūjyaṃ kiṃ karomi tadādiśa //
kāni nāmāni me deva sthānaṃ vāpi vada prabho

ityevaṃ bhagavānviṣṇuḥ śrutvā tasya śubhaṃ vacaḥ //
prasannamānaso bhūtvā vacanaṃ cedamabravīt

// viṣṇuruvāca //
yadarthaṃ nirmito'si tvaṃ nibodha kathayāmi te //
madaṃgaja mahāprājña madrūpastvaṃ na saṃśayaḥ

mamāṃgācca samutpanno matkāryaṃ kartumarhasi //
madīyastvaṃ sadā pūjyo bhaviṣyati na saṃśayaḥ

arihannāma te syāttu hyanyāni na śubhāni ca //
sthānaṃ vakṣyāmi te paścācchṛṇu prastutamādarāt

māyinmāyāmayaṃ śāstraṃ tatṣoḍaśasahasrakam //
śrautasmārtaviruddhaṃ ca varṇāśrama vivarjitam

apabhraṃśamayaṃ śāstraṃ karmavādamayaṃ tathā //
racayeti prayatnena tadvistāro bhaviṣyati

dadāmi tava nirmāṇe sāmarthyaṃ tadbhaviṣyati //
māyā ca vividhā śīghraṃ tvadadhīnā bhaviṣyati

tacchrutvā vacanaṃ tasya hareśca paramātmanaḥ //
namaskṛtya pratyuvāca sa māyī taṃ janārdanam

muṇḍyuvāca //
yatkartavyaṃ mayā deva drutamādiśa tatprabho //
tvadājñayākhilaṃ karma saphalaśca bhaviṣyati

sanatkumāra uvāca //
ityuktvā pāṭhayāmāsa śāstraṃ māyāmayaṃ tathā //
ihaiva svarganarakapratyayo nānyathā punaḥ

tamuvāca punarviṣṇuḥ smṛtvā śivapadāṃbujam//
mohanīyā ime daityāḥ sarve tripuravāsinaḥ

kāryāste dīkṣitā nūnaṃ pāṭhanīyāḥ prayatnataḥ //
madājñayā na doṣaste bhaviṣyati mahāmate

dharmāstatra prakāśante śrautasmārttā na saṃśayaḥ //
anayā vidyayā sarve sphoṭanīyā dhruvaṃ yate

gaṃtumarhasi nāśārthaṃ muṇḍiṃstripuravāsinām //
tamodharmaṃ saṃprakāśya nāśayasva puratrayam

tataścaiva punargatvā marusthalyāṃ tvayā vibho //
sthātavyaṃ ca svadharmeṇa kaliryāvatsamā vrajet

pravṛtte tu yuge tasminsvīyo dharmaḥ prakāśyatām //
śiṣyaiśca pratiśiṣyaiśca vartanīyastvayā punaḥ

madājñayā bhavaddharmo vistāraṃ yāsyati dhruvam //
madanujñāparo nityaṃ gatiṃ prāpsyasi māmakīm

evamājñā tadā dattā viṣṇunā prabhaviṣṇunā //
śāsanāddevadevasya hṛdā tvaṃtardadhe hariḥ

tatassa muṃḍī paripālayanharerājñāṃ tathā nirmitavāṃśca śiṣyān //
yathāsvarūpaṃ caturastadānīṃ māyāmayaṃ śāstramapāṭhayatsvayam

yathā svayaṃ tathā te ca catvāro muṃḍinaḥ śubhāḥ //
namaskṛtya sthitāstatra haraye paramātmane

hariścāpi munestatra caturastāṃstadā svayam //
uvāca paramaprītaśśivājñāparipālakaḥ

yathā gurustathā yūyaṃ bhaviṣyatha madājñayā //
dhanyāḥ stha sadgatimiha saṃprāpsyatha na saṃśayaḥ

catvāro muṃḍinaste'tha dharmaṃ pāṣaṃḍamāśritāḥ //
haste pātraṃ dadhānāśca tuṃḍavastrasya dhārakāḥ

malinānyeva vāsāṃsi dhārayaṃto hyabhāṣiṇaḥ //
dharmo lābhaḥ paraṃ tattvaṃ vadaṃtastvatiharṣataḥ

mārjanīṃ dhriyamāṇāśca vastrakhaṃḍavinirmitām //
śanaiḥ śanaiścalanto hi jīvahiṃsābhayāddhruvam

te sarve ca tadā devaṃ bhagavaṃtaṃ mudānvitāḥ //
namaskṛtya punastatra mune tasthustadagrataḥ

hariṇā ca tadā haste dhṛtvā ca guraverpitāḥ //
abhyadhāyi ca suprītyā tannāmāpi viśeṣataḥ

yathā tvaṃ ca tathaivaite madīyā vai na saṃśayaḥ //
ādirūpaṃ ca tannāma pūjyatvātpūjya ucyate

ṛṣiryatistathā kīryaupādhyāya iti svayam //
imānyapi tu nāmāni prasiddhāni bhavaṃtu vaḥ

mamāpi ca bhavadbhiśca nāma grāhyaṃ śubhaṃ punaḥ //
arihanniti tannāmadhyeyaṃ pāpapraṇāśanam

bhavadbhiścaiva kartavyaṃ kāryaṃ lokasukhāvaham //
lokānukūlaṃ caratāṃ bhaviṣyatyuttamā gatiḥ

// sanatkumāra uvāca //
tataḥ praṇamya taṃ māyī śiṣyayuktassvayaṃ tadā //
jagāma tripuraṃ sadyaḥ śivecchākāriṇaṃ mumā

praviśya tatpuraṃ tūrṇaṃ viṣṇunā nodito vaśī //
mahāmāyāvinā tena ṛṣirmāyāṃ tadākarot

nagaropavane kṛtvā śiṣyairyuktaḥ sthititadā //
māyāṃ pravartayāmāsa māyināmapi mohinīm

śivārcanaprabhāveṇa tanmāyā sahasā mune//
tripure na cacālāśu nirviṇṇobhūttadā yatiḥ

atha viṣṇuṃ sa sasmāra tuṣṭāva ca hṛdā bahu //
naṣṭotsāho vicetasko hṛdayena vidūyatā

tatsmṛtastvaritaṃ viṣṇussasmāra śaṃkaraṃ hṛdi //
prāpyājñāṃ manasā tasya smṛtavānnāradaṃ drutam //

smṛtamātreṇa viṣṇośca nāradassamupasthitaḥ //
natvā stutvā purastasya sthitobhūtsāṃjalistadā

atha taṃ nāradaṃ prāha viṣṇurmunimatāṃ varaḥ //
lokopakāranirato devakāryakarassadā

śivājñayocyate tāta gaccha tvaṃ tripuraṃ drutam //
ṛṣistatra gataḥ śiṣyairmohārthaṃ tatsuvāsinām

// sanatkumāra uvāca //
ityākarṇya vacastasya nārado munisattamaḥ //
gatastatra drutaṃ yatra sa ṛṣirmāyināṃ varaḥ

nārado'pi tathā māyī niyogānmāyinaḥ prabhoḥ//
praviśya tatpuraṃ tena māyinā saha dīkṣitaḥ

tataśca nārado gatvā tripurādhīśasannidhau //
kṣemapraśnādikaṃ kṛtvā rājñe sarvaṃ nyavedayat

nārada uvāca // kaścitsamāgataścātra yatirdharmaparāyaṇaḥ //
sarvavidyāprakṛṣṭo hi vedavidyāparānvitaḥ

dṛṣṭvā ca bahavo dharmā naitena sadṛśāḥ punaḥ//
vayaṃ sudīkṣitāścātra dṛṣṭvā dharmaṃ sanātanam

tavecchā yadi varteta taddharme daityasattama //
taddharmasya mahārāja grāhyā dīkṣā tvayā punaḥ

sanatkumāra uvāca //
tadīyaṃ sa vacaḥ śrutvā mahadarthasugarbhitam //
vismito hṛdi daityeśo jagau tatra vimohitaḥ

nārado dīkṣito yasmādvayaṃ dīkṣāmavāpnumaḥ //
ityevaṃ ca viditvā vai jagāma svayameva ha

tadrūpaṃ ca tadā dṛṣṭvā mohito māyayā tathā //
uvāca vacanaṃ tasmai namaskṛtya mahātmane

tripurādhipa uvāca //
dīkṣā deyā tvayā mahyaṃ nirmalāśaya bho ṛṣe //
ahaṃ śiṣyo bhaviṣyāmi satyaṃ satyaṃ na saṃśayaḥ

ityevaṃ tu vacaḥ śrutvā daityarājasya nirmalam //
pratyuvāca suyatnena ṛṣissa ca sanātanaḥ

madīyā karaṇīyā syādyadyājñā daityasattama //
tadā deyā mayā dīkṣā nānyathā koṭiyatnataḥ

ityevaṃ tu vacaḥ śrutvā rājā māyāmayo'bhavat //
uvāca vacanaṃ śīghraṃ yatiṃ taṃ hi kṛtāṃjaliḥ

daitya uvāca //
yathājñāṃ dāsyasi tvaṃ ca tattathaiva na cānyathā //
tvadājñāṃ nollaṃghayiṣye satyaṃ satyaṃ na saṃśayaḥ

sanatkumāra uvāca //
ityākarṇya vacastasya tripurādhīśitustadā //
dūrīkṛtya mukhādvastramuvāca ṛṣisattamaḥ

dīkṣāṃ gṛhṇīṣva daityendra sarvadharmottamottamām //
dadau dīkṣāvidhānena prāpsyasi tvaṃ kṛtārthatām

sanatkumāra uvāca //
ityuktvā sa tu māyāvī daityarājāya satvaram //
dadau dīkṣāṃ svadharmoktāṃ tasmai vidhividhānataḥ

daityarāje dīkṣite ca tasminsasahaje mune //
sarve ca dīkṣitā jātāstatra tripuravāsinaḥ

muneḥ śiṣyaiḥ praśiṣyaiśca vyāptamāsīddrutaṃ tadā //
mahāmāyāvinastattu tripuraṃ sakalaṃ mune

iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ pañcame yuddhakhaṇḍe sanatkumārapārāśarya saṃvāde tripuradīkṣāvidhānaṃ nāma caturtho'dhyāyaḥ