Shiva Purana · Chapter 2.5.5

vyāsa uvāca //
daityarāje dīkṣite ca māyinā tena mohite //
kimuvāca tadā māyī kiṃ cakāra sa daityapaḥ

sanatkumāra uvāca //
dīkṣāṃ dattvā yatistasmā arihannāradādibhiḥ//
śiṣyaissevitapādābjo daityarājānamabravīt

arihannuvāca //
śṛṇu daityapate vākyaṃ mama sañjñānagarbhitam //
vedāntasārasarvasvaṃ rahasyaṃ paramottamam

anādisiddhassaṃsāraḥ kartṛkarmavivarjitaḥ //
svayaṃ prādurbhavatyeva svayameva vilīyate

brahmādistaṃbaparyantaṃ yāvaddehanibaṃdhanam //
ātmaivaikeśvarastatra na dvitīyastadīśitā

yadbrahmaviṣṇurudrākhyāstadākhyā dehināmimāḥ //
ākhyāyathāsmadādīnāmarihannādirucyate

deho yathāsmadādīnāṃ svakālena vilīyate //
brahmādi maśakāṃtānāṃ svakālāllīyate tathā

vicāryamāṇe dehe'sminna kiṃcidadhikaṃ kvacit //
āhāro maithunaṃ nidrā bhayaṃ sarvatra yatsamam

nirāhāraparīmāṇaṃ prāpya sarvo hi dehabhṛt //
sadṛśīmeva saṃtṛptiṃ prāpnuyānnādhiketarām

yathā vitṛṣitāḥ syāma pītvā peyaṃ mudā vayam //
tṛṣitāstu tathānyepi na viśeṣo'lpakodhikaḥ // 2.5.5.१ ०//
saṃtu nāryaḥ sahasrāṇi rūpalāvaṇyabhūmayaḥ //
paraṃ nidhuvane kāle hyaikevehopayujyate

aśvāḥ paraśśatāssaṃtu saṃtvenekaipyanekadhā//
adhirohe tathāpyeko na dvitīyastathātmanaḥ

paryaṃkaśāyināṃ svāpe sukhaṃ yadupajāyate//
tadeva saukhyaṃ nidrābhirbhūtabhūśāyināmapi

yathaiva maraṇādbhītirasmadādivapuṣmatām //
brahmādikīṭakāṃtānāṃ tathā maraṇato bhayam

sarve tanubhṛtastulyā yadi buddhyā vicāryyate //
idaṃ niścitya kenāpi no hiṃsyaḥ ko'pi kutracit

dharmo jīvadayātulyo na kvāpi jagatītale //
tasmātsarvaprayatnena kāryā jīvadayā nṛbhiḥ

ekasminrakṣite jīve trailokyaṃ rakṣitaṃ bhavet //
ghātite ghātitaṃ tadvattasmādrakṣenna ghātayet

ahiṃsā paramo dharmaḥ pāpamātmaprapīḍanam //
aparādhīnatā muktissvargo'bhilaṣitāśanam

pūrvasūribhirityuktaṃ satpramāṇatayā dhruvam //
tasmānna hiṃsā karttavyo narairnarakabhīrubhiḥ

na hiṃsāsadṛśaṃ pāpaṃ trailokye sacarācare //
hiṃsako narakaṃ gacchetsvargaṃ gacchedahiṃsakaḥ

saṃti dānānyanekāni kiṃ taistucchaphalapradaiḥ //
abhītisadṛśaṃ dānaṃ paramekamapīha na

iha catvāri dānāni proktāni paramarṣibhiḥ //
vicārya nānāśāstrāṇi śarmaṇe'tra paratra ca

bhītebhyaścābhayaṃ deyaṃ vyādhitebhyastathoṣadham //
deyā vidyārthināṃ vidyā deyamannaṃ kṣudhāture

yāni yānīha dānāni bahumunyuditāni ca //
jīvābhayapradānasya kalāṃ nārhaṃti ṣoḍaśīm

aviciṃtya prabhāvaṃ hi maṇimaṃtrauṣadhaṃ balam //
tadabhyasyaṃ prayatnena nāmārthopārjanāya vai

arthānupārjya bahuśo dvādaśāyatanāni vai //
paritaḥ paripūjyāni kimanyairiha pūjitaiḥ

paṃcakarmendriyagrāmāḥ paṃca buddhīṃdriyāṇi ca //
mano buddhiriha proktaṃ dvādaśāyatanaṃ śubham

ihaiva svarganarakau prāṇināṃ nānyataḥ kvacit //
sukhaṃ svargaḥ samākhyātā duḥkhaṃ narakameva hi

sukheṣu bhujyamāneṣu yatsyāddehavisarjanam //
ayameva paro mokṣo vijñeyastattvaciṃtakaiḥ

vāsanāsahite kleśasamucchede sati dhruvam //
ajñāno paramo mokṣo vijñeyastattvaciṃtakaiḥ

prāmāṇikī śrutiriyaṃ procyate vedavādibhiḥ //
na hiṃsyātsarvabhūtāni nānyā hiṃsā pravartikā

agniṣṭomīyamiti yā bhrāmikā sā'satāmiha //
na sā pramāṇaṃ jñātṝṇāṃ paśvālaṃbhanakārikā // ३२ /
vṛkṣāṃśchitvā paśūnhatvā kṛtvā rudhirakardamam //
dagdhvā vahnau tilājyādi citraṃ svargo'bhilaṣyate

ityevaṃ svamataṃ procya yatistripuranāyakam //
śrāvayitvākhilān paurānuvāca punarādarāt

dṛṣṭārthapratyayakarāndehasaukhyaikasādhakān //
bauddhāgama vinirdiṣṭāndharmānvedaparāṃstataḥ

ānaṃdaṃ brahmaṇo rūpaṃ śrutyaivaṃ yannigadyate //
tattathaiva ha maṃtavyaṃ mithyā nānātvakalpanā

yāvatsvasthamidaṃ varṣma yāvannendriyaviklavaḥ //
yāvajjarā ca dūre'sti tāvatsaukhyaṃ prasādhayet

asvāsthyendriyavaikalye vārddhake tu kutassukham //
śarīramapi dātavyamarthibhyo'tassukhepsubhiḥ

yācamānamanovṛttiprīṇane yasya no janiḥ //
tena bhūrbhāravatyeṣā samudrāgadrumairna hi

satvaraṃ gatvaro dehaḥ saṃcayāssaparikṣayāḥ //
iti vijñāya vijñātā dehasaukhyaṃ prasādhayet

śvavāya sakṛmīṇāṃ ca prātarbhojyamidaṃ vapuḥ //
bhasmāṃtaṃ taccharīraṃ ca vede satyaṃ prapaṭhyate

mudhā jātivikaṣoyaṃ lokeṣu parikalpyate //
mānuṣye sati sāmānye ko'dharmaḥ ko'tha cottamaḥ

brahmādisṛṣṭireṣeti procyate vṛddhapūruṣaiḥ //
tasya jātau sutau dakṣamarīcī ceti viśrutau

mārīcena kaśyapena dakṣakanyāssulocanāḥ //
dharmeṇa kila mārgeṇa pariṇītāstrayodaśa

apīdānīṃtanairmartyairalpabuddhiparākramaiḥ //
api gamyastvagamyo'yaṃ vicāraḥ kriyate mudhā

mukhabāhūrusañjātaṃ cāturvarṇya sahoditam //
kalpaneyaṃ kṛtā pūrvairna ghaṭeta vicārataḥ

ekasyāṃ ca tanau jātā ekasmādyadi vā kvacit //
catvārastanayāstatkiṃ bhinnavarṇatvamāpnuyuḥ

varṇāvarṇavibhāgo'yaṃ tasmānna pratibhāsate //
ato bhedo na maṃtavyo mānuṣye kenacitkvacit

sanatkumāra uvāca //
itthamābhāṣya daityeśaṃ paurāṃśca sa yatirmune //
saśiṣyo vedadharmāśca nāśayāmāsa cādarāt

strīdharmaṃ khaṃḍayāmāsa pātivratyaparaṃ mahat //
jitendriyatvaṃ sarveṣāṃ puruṣāṇāṃ tathaiva saḥ

devadharmānviśeṣeṇa śrāddhadharmāṃstathaiva ca //
makhadharmānvratādīṃśca tīrthaśrāddhaṃ viśeṣataḥ

śivapūjāṃ viśeṣeṇa liṃgārādhanapūrvikām //
viṣṇusūryagaṇeśādipūjanaṃ vidhipūrvakam

snānadānādikaṃ sarvaṃ parvakālaṃ viśeṣataḥ //
khaṃḍayāmāsa sa yatirmāyī māyāvināṃ varaḥ

kiṃ bahūktena viprendra tripure tena māyinā //
vedadharmāśca ye kecitte sarve dūrataḥ kṛtāḥ

patidharmāśrayāḥ sarvā mohitāstripurāṃganāḥ //
bhartṛśuśrūṣaṇavatīṃ vijahurmatimuttamām

abhyasyākarṣaṇīṃ vidyāṃ vaśīkṛtyamayīmapi //
puruṣāssaphalīcakruḥ paradāreṣu mohitāḥ

aṃtaḥpuracarā nāryastathā rājakumārakāḥ //
paurāḥ purāṃganāścāpi sarve taiśca vimohitāḥ

evaṃ paureṣu sarveṣu nijadharmeṣu sarvathā//
parāṅmukheṣu jāteṣu prollalāsa vṛṣetaraḥ

māyā ca devadevasya viṣṇostasyājñayā prabho //
alakṣmīśca svayaṃ tasya niyogāttripuraṃ gatā

yā lakṣmīstapasā teṣāṃ labdhā deveśvarādarāt //
bahirgatā parityajya niyogādbrahmaṇaḥ prabhoḥ

buddhimohaṃ tathābhūtaṃ viṣṇo rmāyāvinirmitam //
teṣāṃ dattvā kṣaṇādeva kṛtārtho'bhūtsa nāradaḥ

nāradopi tathārūpo yathā māyī tathaiva saḥ //
tathāpi vikṛto nābhūtparameśādanugrahāt

āsītkuṃṭhitasāmarthyo daityarājo'pi bho mune //
bhrātṛbhyāṃ sahitastatra mayena ca śivecchayā

iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ paṃcame yuddhakhaṃḍe tripuramohanaṃ nāma pañcamo'dhyāyaḥ