Shiva Purana · Chapter 2.4.2

// brahmovāca //
tadākarṇya mahādevo yogajñānaviśāradaḥ //
tyaktakāmo na tatyāja saṃbhogaṃ pārvatībhayāt

ājagāma gṛhadvāri surāṇāṃ nikaṭaṃ śivaḥ //
daityena pīḍitānāṃ ca śaṃkaro bhaktavatsalaḥ

devāssarve prabhuṃ dṛṣṭvā hariṇā ca mayā śivam //
babhūbussukhinaścāti tadā vai bhaktavatsalam

ityākarṇya vacasteṣāṃ surāṇāṃ bhagavānbhavaḥ //
pratyuvāca viṣaṇṇātmā dūyamānena cetasā

praṇamya sumahāprītyā nataskaṃdhāśca nirjarāḥ //
tuṣṭuvuḥ śaṃkaraṃ sarve mayā ca hariṇā mune

devā ūcuḥ //
devadeva mahādeva karuṇāsāgara prabho //
antaryāmī hi sarveṣāṃ sarvaṃ jānāsi śaṃkara

devakāryaṃ kuru vibho rakṣa devān maheśvara //
jahi daityān kṛpāṃ kṛtvā tārakādīn mahāprabhūn

// śiva uvāca //
he viṣṇo he vidhe devāssarveṣāṃ vo manogatiḥ //
yadbhāvi tadbhavatyeva ko'pi no tannivārakaḥ

yajjātaṃ tajjātameva prastutaṃ śṛṇutā'marāḥ //
śirastaskhalitaṃ vīryaṃ ko grahīṣyati me'dhunā

sa gṛhṇīyāditi procya pātayāmāsa tadbhuvi //
agnirbhūtvā kapoto hi preritassarvanirjaraiḥ

abhakṣacchāṃbhavaṃ vīryaṃ caṃcvā tu nikhilaṃ tadā //
etasminnaṃtare tatrā''jagāma girijā mune

śivāgamavilaṃbe ca dadarśa surapuṃgavān // //
jñātvā tadvṛttamakhilaṃ mahākrodhayutā śivā

uvāca tridaśān sarvān hariprabhṛtikām̐stadā

devyuvāca //
re re suragaṇāssarve yūyaṃ duṣṭā viśeṣataḥ //
svārthasaṃsādhakā nityaṃ tadarthaṃ paraduḥkhadāḥ

svārthahetormaheśānamārādhya paramaṃ prabhum //
naṣṭaṃ cakrurmadvihāraṃ vaṃdhyā'bhavamahaṃ surāḥ

māṃ virodhya sukhaṃ naiva keṣāṃcidapi nirjarāḥ //
tasmādduḥkhaṃ bhavedvo hi duṣṭānāṃ tridivaukasām

// brahmovāca //
ityuktvā viṣṇupramukhān surānsarvān śaśāpa sā //
prajvalaṃtī prakopena śailarājasutā śivā

// pārvatyuvāca //
adyaprabhṛti devānāṃ vaṃdhyā bhāryā bhavantviti //
devāśca duḥkhitāssaṃtu nikhilā madvirodhinaḥ

// brahmovāca // //
iti śaptvākhilāndevān viṣṇvādyānsakaleśvarī //
uvāca pāvakaṃ kruddhā bhakṣakaṃ śivaretasaḥ

pārvatyuvāca //
sarvabhakṣī bhava śuce pīḍitātmeti nityaśaḥ //
śivatattvaṃ na jānāsi mūrkho'si surakāryakṛt

re re śaṭha mahāduṣṭa duṣṭānāṃ duṣṭabodhavān //
abhakṣaśśivavīryaṃ yannākārṣīrucitaṃ hi tat

// brahmovāca //
iti śaptvā śivā vahniṃ saheśena nagātmajā //
jagāma svālayaṃ śīghramasaṃtuṣṭā tato mune

gatvā śivā śivaṃ samyak bodhayāmāsa yatnataḥ //
ajījanatparaṃ putraṃ gaṇeśākhyaṃ munīśvara

tadvṛttāṃtamaśeṣaṃ ca varṇayiṣye mune'grataḥ//
idānīṃ śṛṇu suprītyā guhotpattiṃ vadāmyaham

pāvakāditamannādi bhuṃjate nirjarāḥ khalu //
vedavāṇyeti sarve te sagarbhā abhavansurāḥ

tato'sahaṃtastadvīryaṃ pīḍitā hyabhavan surāḥ //
viṣṇvādyā nikhilāścāti śivā''jñā naṣṭabuddhayaḥ

atha viṣṇuprabhṛtikāssarve devā vimohitāḥ //
dahyamānā yayuḥ śīghraṃ śaraṇaṃ pārvatīpateḥ

śivālayasya te dvāri gatvā sarve vinamrakāḥ //
tuṣṭuvussaśivaṃ śaṃbhuṃ prītyā sāṃjalayassurāḥ

// devā ūcuḥ //
devadeva mahādeva girijeśa mahāprabho //
kiṃ jātamadhunā nātha tava māyā duratyayā

sagarbhāśca vayaṃ jātā dahyamānāśca retasā //
tava śaṃbho kuru kṛpāṃ nivāraya daśāmimām

brahmovāca //
ityākarṇyā'maranutiṃ parameśaśśivāpatiḥ //
ājagāma drutaṃ dvāri yatra devāḥ sthitā mune

āgataṃ śaṃkaraṃ dvāri sarve devāśca sācyutāḥ //
praṇamya tuṣṭuvuḥ prītyā nartakā bhaktavatsalam

// devā ūcuḥ //
śaṃbho śiva maheśāna tvāṃ natāssma viśeṣataḥ //
rakṣa naśśaraṇāpannāndahyamānāṃśca retasā

idaṃ duḥkhaṃ hara hara bhavāmo hi mṛtā dhruvam //
tvāṃ vinā kassamartho'dya devaduḥkhanivā raṇe

// brahmovāca //
iti dīnataraṃ vākyamākarṇya surarāṭ prabhuḥ //
pratyuvāca vihasyā'tha sa surān bhaktavatsalaḥ

// śiva uvāca //
he hare he vidhe devāssarve śṛṇuta madvacaḥ //
bhaviṣyati sukhaṃ vo'dya sāvadhānā bhavantu hi

etadvamata madvīryaṃ drutamevā'khilāssurāḥ //
sukhinastadviśeṣeṇa śāsanānmama suprabho

// brahmovāca //
ityājñāṃ śirasā'dhāya viṣṇvādyāssakalāssurāḥ //
akārṣurvamanaṃ śīghraṃ smaraṃtaśśivamavyayam

tacchaṃbhuretassvarṇābhaṃ parvatākāramadbhutam//
abhavatpatitaṃ bhūmau spṛśad dyāmeva suprabham

abhavansukhinassarve surāssarve'cyutādayaḥ //
astuvan parameśānaṃ śaṃkaraṃ bhaktavatsalam

pāvakastvabhavannaiva sukhī tatra munīśvara//
tasyājñāṃ paramo'dādvai śaṃkaraḥ parameśvaraḥ

tatassavahnirvikalassāṃjalirnatako mune//
astaucchivaṃ sukhī nātmā vacanaṃ cedamabravīt

// agniruvāca // //
devadeva maheśāna mūḍho'haṃ tava sevakaḥ //
kṣamasva me'parādhaṃ hi mama dāhaṃ nivāraya

tvaṃ dīnavatsala svāmiñśaṃkaraḥ parameśvaraḥ //
pratyuvāca prasannātmā pāvako dīnavatsalam

// brahmovāca //
ityākarṇya śucervāṇīṃ sa śaṃbhuḥ parameśvaraḥ //
pratyuvāca prasannātmā pāvakaṃ dīnavatsalaḥ

śiva uvāca //
kṛtaṃ tvanucitaṃ karma madreto bhakṣitaṃ hi yat //
ato'nivṛttaste dāhaḥ pāpādhikyānmadājñayā

idānīṃ tvaṃ sukhī nāma śuce maccharaṇāgataḥ //
ataḥ prasanno jāto'haṃ sarvaṃ duḥkhaṃ vinaśyati

kasyāścitsustriyāṃ yonau madretastyaja yatnataḥ //
bhaviṣyati sukhī tvaṃ hi nirdāhātmā viśeṣataḥ

// brahmovāca //
śaṃbhuvākyaṃ niśamyeti pratyuvāca śanaiḥ śuciḥ //
sāṃjalirnatakaḥ prītyā śaṃkaraṃ bhaktaśaṃkaram

durāsadamidaṃ tejastava nātha maheśvara //
kācinnāsti vinā śaktyā dhartuṃ yonau jagattraye

itthaṃ yadā'bravīdvahnistadā tvaṃ munisattama //
śaṃkarapreritaḥ prāttha hṛdāgnimupakārakaḥ

// nārada uvāca //
śṛṇu madvacanaṃ vahne tava dāhaharaṃ śubham//
paramānaṃdadaṃ ramyaṃ sarvakaṣṭanivārakam

kṛtvopāyamimaṃ vahne sukhī bhava vidāhakaḥ //
śivecchayā mayā samyaguktaṃ tātedamādarāt

tapomāsasnānakartryastriyo yāssyuḥ prage śuce //
taddeheṣu sthāpaya tvaṃ śivaretastvidaṃ mahat

brahmovāca //
tasminnavasare tatrā 'gatāssaptamunistriyaḥ //
tapomāsi snānakāmāḥ prātassanniyamā mune

snānaṃ kṛtvā striyastā hi mahāśītārdditāśca ṣaṭ //
gaṃtukāmā mune yātā vahnijvālāsamīpataḥ

vimohitāśca tā dṛṣṭvārundhatī giriśājñayā //
niṣiṣedha viśeṣeṇa sucaritra subodhinī

tāḥ ṣaḍ munistriyo mohāddhaṭhāttatra gatā mune //
svaśītavinivṛttyarthaṃ mohitāḥ śivamāyayā

tadretaḥkaṇikāssadyastaddehān viviśurmune //
romadvārā'khilā vahnirabhūddāhavivarjitaḥ

aṃtardhāya drutaṃ vahnirjvālārūpo jagāma ha //
sukhī svalokaṃ manasā smaraṃstvāṃ śaṃkaraṃ ca tam

sagarbhāstāḥ striyassādho'bhavan dāhaprapīḍitāḥ //
jagmussvabhavanaṃ tātāruṃdhatī duḥkhitā'gninā

dṛṣṭvā svastrīgatiṃ tāta nāthāḥ krodhākulā drutam //
tatyajustāḥ striyastāta susaṃmaṃtrya parasparam

atha tāḥ ṣaṭ striyassarvā dṛṣṭvā svavyabhicārakam //
mahāduḥkhānvitāstātā'bhavannākulamānasāḥ

tatyajuśśiva retastadgarbharūpaṃ munistriyaḥ //
tā himācalapṛṣṭhe'thābhavan dāhavivarjitāḥ

asahañśivaretastaddhimādriḥ kaṃpamudvahan //
gaṃgāyāṃ prākṣipattūrṇamasahyaṃ dāhapīḍitaḥ

gaṃgayā'pi ca tadvīryaṃ dussahaṃ paramātmanaḥ //
niḥkṣiptaṃ hi śarastaṃbe taraṃgaiḥ svairmunīśvara

patitaṃ tatra tadreto drutaṃ bālo babhūva ha //
sundarassubhagaḥ śrīmāṃstejasvī prītivarddhanaḥ

mārgamāse site pakṣe tithau ṣaṣṭhyāṃ munīśvara //
prādurbhāvo'bhavattasya śivaputrasya bhūtale

tasminnavasare brahmanna kasmāddhima śailajā //
abhūtaḥ sukhinau tatra svagirau giriśo'pi ca

śivākucābhyāṃ susrāva paya ānandasaṃbhavam //
tatra gatvā ca sarveṣāṃ sukhamāsīnmune'dhikam

maṃgalaṃ cā'bhavattāta trilokyāṃ sukhadaṃ satām //
khalānāmabhavadvighno daityānāṃ ca viśeṣataḥ

akasmādabhavadvyomni paramo duṃdubhidhvaniḥ //
puṣpavṛṣṭiḥ papātā'śu bālakopari nārada

viṣṇvādīnāṃ samastānāṃ devānāṃ munisattama //
abhūdakasmātparama ānandaḥ paramotsavaḥ

iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ caturthe kumārakhaṃḍe śivaputrajananavarṇanaṃ nāma dvitīyo'dhyāyaḥ