Shiva Purana · Chapter 2.3.54

brahmovāca //
atha saptarṣayaste ca procurhimagirīśvaram //
kāraya svātmajā devyā yātrāmadyocitāṃ gire

iti śrutvā girīśo hi buddhvā tadvirahamparam //
viṣaṇṇobhūnmahāpremṇā kiyatkālaṃ munīśvara

kiyatkālena samprāpya cetanāṃ śailarāṭ tataḥ //
tathāstviti girāmuktvā menāṃ sandeśamabravīt

śailasandeśamākarṇya harṣaśokavaśā mune //
menā saṃyāpayāmāsa karttumāsītsamudyatā

śrutisvakulajācāraṃ cacāra vidhivanmune //
utsavamvividhantatra sā menā kṣitibhṛtpriyā

girijāmbhūṣayāmāsa nānāratnāṃśukairvaraiḥ//
dvādaśābharaṇaiścaiva śṛṃgārairnṛpasammitaiḥ

menāmanogambuddhvā sādhvyekā dvijakāminī //
girijāṃ śikṣayāmāsa pātivratyavratamparam

// dvijapatnyuvāca //
girije śṛṇu suprītyā madvaco dharmavarddhanam //
ihāmutrānandakaraṃ śṛṇvatāṃ ca sukhapradam

dhanyā pativratā nārī nānyā pūjyā viśeṣataḥ //
pāvanī sarvalokānāṃ sarvapāpaughanāśinī

sevate yā patimpremṇā parameśvaravacchive //
iha bhuktvākhilāmbhogāna nte patyā śivāṃ gatim

pativratā ca sāvitrī lopāmudrā hyarundhatī //
śāṇḍilyā śatarūpānusūyā lakṣmīssvadhā satī

saṃjñā ca sumatiśśraddhā menā svāhā tathaiva ca //
anyā bahvyo'pi sādhvyo hi noktā vistarajādbhayāt

pātivratyavṛṣeṇaiva tā gatāssarvapūjyatām //
brahmaviṣṇuharaiścāpi mānyā jātā munīśvaraiḥ

sevyastvayā patistasmātsarvadā śaṅkaraḥ prabhuḥ //
dīnānugrahakartā ca sarvasevyassatāṃ gatiḥ

mahānpativratādharmmaśśrutismṛtiṣu noditaḥ //
yathaiṣa varṇyate śreṣṭho na tathānyo'sti niścitam

bhuṃjyādbhukte priye patyau pātivratyaparāyaṇā //
tiṣṭhettasmiṃñchive nārī sarvathā sati tiṣṭhati

svapyātsvapiti sā nityaṃ budhyettu prathamaṃ sudhīḥ //
sarvadā taddhitaṃ kuryādakaitavagatiḥ priyā

analaṃkṛtamātmānandarśayenna kvacicchive //
kāryārthamproṣite tasminbhavenmaṇḍanavarjitā

patyurnāma na gṛhṇīyāt kadācana pativratā //
ākruṣṭāpi na cākrośetprasīdettāḍitāpi ca //
hanyatāmiti ca brūyātsvāminniti kṛpāṃ kuru

āhūtā gṛha kāryāṇi tyaktvā gacchettadantikam //
satvaraṃ sāñjaliḥ prītyāṃ supraṇamya vadediti

kimarthaṃ vyāhṛtā nātha sa prasādo vidhīyatām //
tadādiṣṭā caretkarma suprasannena cetasā

cirantiṣṭhenna ca dvāre gacchennaiva parālaye //
ādāya tattvaṃ yatkiṃcitkasmai cinnārpayetkvacit

pūjopakaraṇaṃ sarvamanuktā sādhayetsvayam //
pratīkṣamāṇāvasaraṃ yathākālocitaṃ hitam

na gacchettīrthayātrāṃ vai patyājñāṃ na vinā kvacit //
dūrato varjayetsā hi samājotsavadarśanam

tīrthārthinī tu yā nārī patipādodakampibet //
tasminsarvāṇi tīrthāni kṣetrāṇi ca na saṃśayaḥ

bhuṃjyātsā bharturucchiṣṭamiṣṭamannādikaṃ ca yat //
mahāprasāda ityuktvā patidattampativratā

avibhajya na cāśnīyāddeva pitratithiṣvapi//
paricārakavargeṣu goṣu bhikṣukuleṣu ca //२७/
saṃyatopaskarā dakṣā hṛṣṭā vyayaparāṅmukhī //
bhavetsā sarvadā devī pativrataparāyaṇā

kuryātpatyananujñātā nopavāsavratādikam //
anyathā tatphalaṃ nāsti paratra narakamvrajet

sukhapūrvaṃ sukhāsīnaṃ ramamāṇaṃ yadṛcchayā //
āntareṣvapi kāryeṣu patiṃ notthāpayetkvacit

klībamvā duravasthamvā vyādhitaṃ vṛddhameva ca //
sukhitaṃ duḥkhitaṃ vāpi patimekaṃ na laṃghayet

strīdharmiṇī trirātraṃ ca svamukhaṃ naiva darśayet //
svavākyaṃ śrāvayennāpi yāvatsnānānna śudhyati

susnātā bhartṛvadanamīkṣetānyasya na kvacit //
athavā manasi dhyātvā patimbhānumvilokayeta

haridrākuṅkumaṃ caiva sindūraṃ kajjalādikam//
kūrpāsakañca tāmbūlaṃ māṃgalyābharaṇādikam

keśasaṃskārakabarīkarakarṇādibhūṣaṇam //
bharturāyuṣyamicchantī dūrayenna pativratā

na rajakyā na bandhakyā tathā śravaṇayā na ca //
na ca durbhagayā kvāpi sakhitvaṃ kārayetkvacit

patividveṣiṇīṃ nārīṃ na sā saṃbhāṣayetkvacit //
naikākinī kvacittiṣṭhennagnā snāyānna ca kvacit

nolūkhale na musale na varddhanyāṃ dṛṣadyapi //
na yaṃtrake na dehalyāṃ satī ca pravasetkvacit

vinā vyavāyasamayaṃ prāgalbhyaṃ nācaretkvacit //
yatrayatra rucirbhartustatra premavatī bhavet

hṛṣṭāhṛṣṭe viṣaṇṇā syādviṣaṇṇāsye priye priyā //
pativratā bhaveddevī sadā patihitaiṣiṇī

ekarūpā bhavetpuṇyā saṃpatsu ca vipatsu ca//
vikṛtiṃ svātmanaḥ kvāpi na kuryāddhairyyadhāriṇī

sarpirlavaṇatailādikṣayepi ca pativratā//
patiṃ nāstīti na brūyādāyāseṣu na yojayet

vidherviṣṇorharādvāpi patirekodhiko mataḥ //
pativratāyā deveśi svapatiśśiva eva ca

vratopavāsaniyamampatimullaṃghya yā caret //
āyuṣyaṃ harate bharturmṛtā nirayamṛcchati

uktā pratyuttarandadyādyā nārī krodhatatparā //
saramā jāyate grāme śṛgālī nirjane vane

uccāsanaṃ na seveta na vrajedduṣṭasannidhau //
na ca kātaravākyāni vadennārī patiṃ kvacit

apavādaṃ na ca brūyātkalahaṃ dūratastyajet //
gurūṇāṃ sannidhau kvāpi noccairbrūyānna vai haset

bāhyādāyāntamālokya tvaritānnajalāśanaiḥ //
tāmbūlairvasanaiścāpi pādasamvāhanādibhiḥ

tathaiva cāṭuvacanaiḥ svedasannodanaiḥ paraiḥ //
yā priyaṃ prīṇayetprītā trilokī prīṇatā tayā

mitandadāti janako mitaṃ bhrātā mitaṃ sutaḥ //
amitasya hi dātāraṃ bhartārampūjayetsadā

bhartā devo gururbhartā dharmatīrthavratāni ca //
tasmātsarvamparityajya patimekaṃ samarcayet

yā bhartāramparityajya rahaścarati durmatiḥ //
ulūkī jāyate krūrā vṛkṣa koṭaraśāyinī

tāḍitā tāḍituṃ cecchetsā vyāghrī vṛṣadaṃśikā //
kaṭākṣayati yānyamvai kekarākṣī tu sā bhavet

yā bhartāramparityajya miṣṭamaśnāti kevalam //
grāme vā sūkarī bhūyādvalgurvāpi svaviḍbhujā

yā tukṛtya priyambrūyānmūkā sā jāyate khalu //
yā sapatnī saderṣyeta durbhagā sā punaḥ punaḥ

dṛṣṭimvilupya bhartturyā kaścidanyaṃ samīkṣate //
kāṇā ca vimukhī cāpi kurūpāpi ca jāyate

jīvahīno yathā dehaḥ kṣaṇādaśucitāmvrajet //
bhartṛhīnā tathā yoṣitsusnātāpyaśucissadā

sā dhanyā jananī loke sa dhanyo janakaḥ pitā //
dhanyassa ca patiryasya gṛhe devī pativratā

pitṛvaṃśyāḥ mātṛvaṃśyāḥ pativaṃśyāstrayastrayaḥ //
pativratāyāḥ puṇyena svarge saukhyāni bhuṃjate //

śīlabhaṅgena durvṛttāḥ pātayanti kulatrayam //
piturmātustathā patyurihāmutrāpi duḥkhitāḥ

pativratāyāścaraṇo yatra yatra spṛśedbhuvam //
tatra tatra bhavetsā hi pāpahantrī supāvanī

vibhuḥ pativratāsparśaṃ kurute bhānumānapi //
somo gandhavahaścāpi svapāvitryāya nānyathā

āpaḥ pativratāsparśamabhilaṣyanti sarvadā //
adya jāḍyavināśo no jātastvadyānyapāvanāḥ

bhāryā mūlaṃ gṛhasthāsya bhāryā mūlaṃ sukhasya ca //
bhāryā dharmaphalāvāptyai bhāryā santānavṛddhaye

gṛhe gṛhe na kiṃ nāryyo rūpalāvaṇyagarvitāḥ //
paramviśveśabhaktyaiva labhyate strī pativratā

paralokastvayaṃ loko jīyate bhārya yā dvayam //
devapitratithījyādi nābhāryaḥ karma cārhati

gṛhasthassa hi vijñeyo yasya gehe pativratā //
grasyate'nyānpratidinaṃ rākṣasyā jarayā yathā

yathā gaṃgāvagāhena śarīraṃ pāvanaṃ bhavet //
tathā pativratāṃ dṛṣṭvā sakalampāvanaṃ bhavet

na gaṅgāyā tayā bhedo yā nārī patidevatā //
umāśivasamau sākṣāttasmāttau pūjayedbudhaḥ

tāraḥ patiśśrutirnārī kṣamā sā sa svayantapaḥ //
phalampatiḥ satkriyā sā dhanyau tau dampatī śive

evampativratādharmo varṇitaste girīndraje //
tadbhedāñ śṛṇu suprītyā sāvadhānatayā'dya me

caturvidhāstāḥ kathitā nāryo devi pativratāḥ //
uttamādivibhedena smaratāṃ pāpahārikāḥ

uttamā madhyamā caiva nikṛṣṭātinikṛṣṭikā//
bruve tāsāṃ lakṣaṇāni sāvadhānatayā śṛṇu

svapnepi yanmano nityaṃ svapatiṃ paśyati dhruvam //
nānyamparapatiṃ bhadre uttamā sā prakīrtitā

yā pitṛbhrātṛsutavat parampaśyati saddhiyā//
madhyamā sā hi kathitā śailaje vai pativratā

buddhvā svadharmaṃ manasā vyabhicāraṃ karoti na //
nikṛṣṭā kathitā sā hi sucaritrā ca pārvati

patyuḥ kulasya ca bhayādvyabhicāraṃ karoti na //
pativratā'dhamā sā hi kathitā pūrvasūribhiḥ

caturvidhā api śive pāpahantryaḥ pativratāḥ //
pāvanāssarvalokānāmihāmutrāpi harṣitāḥ

pātivratyaprabhāveṇātristriyā trisurārthanāt //
jīvito vipra eko hi mṛto vārāhaśāpataḥ

evaṃ jñātvā śive nityaṃ kartavyampatisevanam //
tvayā śailātmaja prītyā sarvakāmapradaṃ sadā

jagadambā maheśī tvaṃ śivassākṣātpatistava //
tava smaraṇato nāryo bhavanti hi pativratāḥ

tvadagre kathanenānena kiṃ devi prayojanam //
tathāpi kathitaṃ me'dya jagadācārataḥ śive

// brahmovāca //
ityuktvā virarāmāsau dvijastrī supraṇamya tām //
śivā mudamatiprāpa pārvatī śaṅkarapriyā

iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ tṛtīye pārvatīkhaṇḍe pativratādharma varṇanaṃ nāma catuḥpañcāśattamo'dhyāyaḥ