Shiva Purana · Chapter 2.3.25

// nārada uvāca //
gateṣu teṣu deveṣu vidhi viṣṇvādikeṣu ca //
sarveṣu muniṣu prītyā kiṃ babhūva tataḥ param

kiṃ kṛtaṃ śaṃbhunā tāta varaṃ dātuṃsamāgataḥ //
kiyatkālena ca kathaṃ tadvada prītimāvahan

// brahmovāca //
gateṣu teṣu deveṣu brahmādiṣu nijāśramam //
tattapassu parīkṣārthaṃ samādhistho'bhavadbhavaḥ

svātmānamātmanā kṛtvā svātmanyeva vyaciṃtayat //
parātparataraṃ svasthaṃ nirmāya niravagraham

tadvastubhūto bhagavānīśvaro vṛṣabhadhvajaḥ //
avijñātagatissūtissa haraḥ parameśvaraḥ

brahmovāca //
girijā hi tadā tāta tatāpa paramaṃ tapaḥ//
tapasā tena rudro'pi paraṃ vismayamāgataḥ

samādheścalitasso'bhūdbhaktādhīno'pi nānyathā //
vasiṣṭhādīnmunīnsapta sasmāra sūtikṛddharaḥ

saptāpi munayaśśīghramāyayussmṛti mātrataḥ //
prasannavadanāḥ sarve varṇayaṃto vidhiṃ bahu

praṇamya taṃ maheśānaṃ tuṣṭuvurharṣanirbharāḥ //
vāṇyā gadgadayā baddhakarā vinatakaṃdharāḥ

//
saptarṣaya ūcuḥ //
devadeva mahādeva karuṇāsāgara prabho //
jātā vayaṃ sudhanyā hi tvayā yadadhunā smṛtāḥ

kimarthaṃ saṃsmṛtā vātha śāsanaṃ dehi taddhi naḥ //
svadāsasadṛśīṃ svāminkṛpāṃ kuru namo'stu te

// brahmovāca //
ityākarṇya nīnāṃ tu vijñaptiṃ karuṇānidhiḥ //
provāca vihasanprītyā protphullanayanāmbujaḥ

// maheśvara uvāca //
he saptamunayastātāśśṛṇutāraṃ vaco mama //
asmaddhitakarā yūyaṃ sarvajñānavicakṣaṇāḥ

tapaścarati deveśī pārvatī girijā'dhunā //
gaurīśikharasaṃjñe hi pārvate dṛḍhamānasā

māṃ patiṃ prāptukāmā hi sā sakhīsevitā dvijāḥ //
sarvānkāmānvihāyānyānparaṃ niścayamāgatā

tatra gacchata yūyaṃ macchāsanānmunisattamāḥ//
parīkṣāṃ dṛḍhatāyāstatkuruta premacetasaḥ

sarvathā chalasaṃyuktaṃ vacanīyaṃ vacaśca vaḥ //
na saṃśayaḥ prakartavyaśśāsanānmama suvratāḥ

//brahmovāca //
ityājñaptāśca munayo jagmustatra drutaṃ hi te //
yatra rājati sā dīptā jaganmātā nagātmajā

tatra dṛṣṭvā śivā sākṣāttapaḥsiddhirivāparā//
mūrtā paramatejaskā vilasaṃtī sutejasā

hṛdā praṇamya tāṃ te tu ṛṣayassapta suvratāḥ//
sannatā vacanaṃ procuḥ pūjitāśca viśeṣataḥ/

// ṛṣaya ūcuḥ //
śṛṇu śailasute devī kimarthaṃ tapyate tapaḥ //
icchasi tvaṃ suraṃ kaṃ ca kiṃ phalaṃ tadvadādhunā

brahmovāca //
ityuktā sā śivā devī girīṃdratanayā dvijaiḥ //
pratyuvāca vacassatyaṃ sugūḍhamapi tatpuraḥ

// pārvatyuvāca //
munīśvarāssaṃśṛṇuta madvākyaṃ prītito hṛdā //
bravīmi svavicāraṃ vai ciṃtito yo dhiyā svayā

kariṣyatha prahāsaṃ me śrutvā vāco hyasaṃbhavāḥ //
saṃkoco varṇanādviprā bhavatyeva karomi kim

idaṃ mano hi sudṛḍhamavaśaṃ parakarmakṛt //
jalopari mahābhittiṃ cikīrṣati mahonnatām

surarṣeśśāsanaṃ prāpya karomi sudṛḍhaṃ tapaḥ //
rudraḥ patirbhavenme hi vidhāyeti manoratham

apakṣo manmanaḥ pakṣī vyomni uḍḍīyate haṭhāt //
tadāśāṃ śaṃkarasvāmī piparttu karuṇānidhiḥ

// brahmovāca //
ityākarṇya vacastasyā vihasya munayaśca te //
saṃmānya girijāṃ prītyā procuśchalavaco mṛṣā

ṛṣaya ūcuḥ //
na jñātaṃ tasya caritaṃ vṛthāpaṇḍitamāninaḥ //
devarṣeḥ kūramanasaḥ sujñā bhūtvāpyagātmaje

nāradaḥ kūṭavādī ca paracittapramaṃthakaḥ //
tasya vārttāśravaṇato hānirbhavati sarvathā

tatra tvaṃ śṛṇu sadbudhyā cetihāsaṃ suśobhitam //
kramāttvāṃ bodhayaṃto hi prītyā tamupadhāraya

brahmaputro hi yo dakṣassuṣuve piturājñayā //
svapatnyāmayutaṃ putrānayuṃkta tapasi priyān

te sutāḥ paścimāṃ diśi nārāyaṇasaro gatāḥ //
taporthe te pratijñāya nāradastatra vai yayau

kūṭopadeśamāśrāvya tatra tānnārado muniḥ //
tadājñayā ca te sarve piturna gṛhamāyayuḥ

tacchrutvā kupito dakṣaḥ pitrāśvāsitamānasaḥ //
utpādya putrānprāyuṃkta sahasrapramitāṃstataḥ

te'pi tatra gatāḥ putrāstaporthaṃ piturājñayā //
nārado'pi yayau tatra punastatsvopadeśakṛt

dadau tadupadeśaṃ te tebhyo bhrātṛpathaṃ yayuḥ //
āyayurna piturgehaṃ bhikṣuvṛttiratāśca te

itthaṃ nāradasadvṛttirviśruttā śailakanyake //
anyāṃ śṛṇu hi tadvṛttiṃ vairāgyakaraṇīṃ nṛṇām

vidyādharaścitraketuryo babhūva purākarot //
svopadeśamayaṃ dattvā tasmai śūnyaṃ ca tadgṛham

prahlādāya svopadeśānhiraṇyakaśipoḥ param //
dattvā dukhaṃ dadau cāyaṃ parabuddhiprabhedakaḥ

muninā nijavidyā yacchrāvitā karṇarocanā //
sa svagehaṃ vihāyāśu bhikṣāṃ carati prāyaśaḥ

nārado malinātmā hi sarvado jjvaladehavān //
jānīmastaṃ viśeṣeṇa vayaṃ tatsahavāsinaḥ

bakaṃ sādhuṃ varṇayaṃti na matsyānatti sarvathā //
sahavāsī vijānīyāccaritraṃ sahavāsinām

labdhvā tadupadeśaṃ hi tvamapi prājñasaṃmatā //
vṛthaiva mūrkhībhūtā tu tapaścarasi duṣkaram

yadarthamīdṛśaṃ bāle karoṣi vipulaṃ tapaḥ //
sadodāsī nirvikāro madanārirnasaṃśayaḥ

amaṃgalavapurdhārī nirlajjo'sadano'kulī //
kuveṣī pretabhūtādisaṃgī nagnau hi śūlabhṛt

sa dhūrtastava vijñānaṃ vināśya nijamāyayā //
mohayāmāsa sadyuktyā kārayāmāsa vai tapaḥ

īdṛśaṃ hi varaṃ labdhvā kiṃ sukhaṃ saṃbhaviṣyati //
vicāraṃ kuru deveśi tvameva girijātmaje

prathamaṃ dakṣajāṃ sādhvī vivāhya sudhiyā satīm //
nirvāhaṃ kṛtavānnaiva mūḍhaḥ kiṃciddināni hi

tāṃ tathaiva sa vai doṣaṃ dattvātyākṣītsvayaṃ prabhuḥ //
dhyāyansvarūpa makalamaśokamaramatsukhī

ekalaḥ paranirvāṇo hyasaṃgo'dvaya eva ca //
tena nāryāḥ kathaṃ devi nirvāhaḥ saṃbhaviṣyati

adyāpi śāsanaṃ prāpya gṛhamāyāhi durmatim //
tyajāsmākaṃ mahābhāge bhaviṣyati ca śaṃ tava

tvadyogyo hi varo viṣṇussarvasadguṇavānprabhuḥ //
vaikuṇṭhavāsī lakṣmīśo nānākrīḍāviśāradaḥ

tena te kārayiṣyāmo vivāhaṃ sarvasaukhyadam //
itīdṛśaṃ tyaja haṭhaṃ sukhitā bhava pārvati

brahmovāca //
ityedaṃ vacanaṃ śrutvā pārvatī jagadambikā //
vihasya ca punaḥ prāha munīnjñāna viśāradān

pārvatyuvāca //
satyaṃ bhavadbhiḥ kathitaṃ svajñānena munīśvarāḥ //
paraṃtu me haṭho naiva mukto bhavati vai dvijāḥ

svatanoḥ śailajātatvātkāṭhinyaṃ sahajaṃ sthitam //
itthaṃ vicārya sudhiyā māṃ niṣeddhuṃ na cārhatha

surarṣervacanaṃ pathyaṃ tyakṣye naiva kadācana //
gurūṇāṃ vacanaṃ pathyamiti vedavido viduḥ

gurūṇāṃ vacanaṃ satyamiti yeṣāṃ dṛḍhā matiḥ //
teṣāmihāmutra sukhaṃ paramaṃ nāsukhaṃ kvacit

gurūṇāṃ vacanaṃ satyamiti yaddhṛdaye na dhīḥ //
ihāmutrāpi teṣāṃ hi dukhaṃ na ca sukhaṃ kvacit

sarvathā na parityājyaṃ gurūṇāṃ vacanaṃ dvijāḥ//
gṛhaṃ vasedvā śūnyaṃ syānme haṭhassukhadassadā

yadbhavadbhissubhaṇitaṃ vacanaṃ munisattamāḥ //
tadanyathā tadvivekaṃ varṇayāmi samāsataḥ

guṇālayo vihārī ca viṣṇussatyaṃ prakīrtitaḥ //
sadāśivo'guṇaḥ proktastatra kāraṇa mucyate

śivo brahmāvikāraḥ sa bhaktahetordhṛtākṛtiḥ //
prabhutāṃ laukikīṃ naiva saṃdarśayitumicchati///६४/
ataḥ paramahaṃsānāṃ dhāryaye supriyā gatiḥ//
avadhūtasvarūpeṇa parānaṃdena śaṃbhunā

bhūṣūṇādirucirmāyārliptānāṃ brahmaṇo na ca//
sa prabhurnirguṇo'jo nirmāyo'lakṣyagatirvirāṭ

dharmajātyādibhiśśambhurnānugṛhṇāti va dvijāḥ //
guroranugraheṇaiva śivaṃ jānāmi tattvataḥ

cecchivassa hi me viprā vivāhaṃ na kariṣyati //
avivāhā sadāhaṃ syāṃ satyaṃ satyaṃ vadāmyaham

udayati yadi bhānuḥ paścime digvibhāge pracalati yadi meruśśītatāṃ yāti vahniḥ //
vikasati yadi padmaṃ parvatāgre śilāyāṃ na hi calati haṭho me satyametadbravīmi

// brahmovāca//
ityuktvā tānpraṇamyāśu munīnsā parvatātmajā //
virarāma śivaṃ smṛtvā nirvikāreṇa cetasā

ṛṣayo'pītthamājñāya girijāyāssuniścayam //
procurjayagiraṃ tatra daduścāśiṣamuttamām // ७१
atha prāṇamya tāṃ devīṃ munayo hṛṣṭamānasāḥ //
śivasthānaṃ drutaṃ jagmustatparīkṣākarā mune

tatra gatvā śivaṃ natvā vṛttāṃtaṃ vinivedya tam //
tadājñāṃ samanuprāpya svarlokaṃ jagmurādarāt

iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ tṛtīye pārvatīkhaṃḍe saptarṣiṃkṛtaparīkṣāvarṇano nāma paṃcaviśo'dhyāya