Language

ENहिગુ
Scripture Library

Shiva Gita · Chapter 6

6.1

śrīrāma uvāca /
bhagavannatra me citraṃ mahadetatprajāyate /
śuddhasphaṭikasaṃkāśastrinetraścandraśekharaḥ

6.2

mūrtastvaṃ tu paricchinnākṛtiḥ puruṣarūpadhṛk /
ambayā sahito'traiva ramase pramathaiḥ saha

6.3

tvaṃ kathaṃ pañcabhūtādi jagadetaccarācaram /
tadbrūhi girijākānta yadi te'nugraho mayi

6.4

śrībhagavānuvāca /
śṛṇu rāma mahābhāga durjñeyamamarairapi /
tatpravakṣyāmi yatnena brahmacaryeṇa suvrata /
pāraṃ yāsyasyanāyāsādyena saṃsaranīradheḥ

6.5

dṛśyante pañcabhūtāni ye ca lokāścaturdaśa //
samudrāḥ parvatā devā rākṣasā ṛṣayastathā

6.6

dṛśyante yāni cānyāni sthāvarāṇi carāṇi ca /
gandharvāḥ pramathā nāgāḥ sarve te madvibhūtayaḥ

6.7

purā brahmādayo devā draṣṭukāmā mamākṛtim /
mandaraṃ prayayuḥ sarve mama priyataraṃ girim

6.8

stutvā prāñjalayo devā māṃ tathā purataḥ sthitāḥ //
tāndṛṣṭvātha mayā devaॉllīlākulitacetasaḥ //
teṣāmapahṛtaṃ jñānaṃ brahmādīnāṃ divaukasām

6.9

āsaṃste'sakṛdajñānā māmāhuḥ ko bhavāniti /
athābruvamahaṃ devānahameva purātanaḥ

6.10

āsaṃ prathamamevāhaṃ vartāmi ca sureśvarāḥ /
bhaviṣyāmi ca loke'sminmatto nānyo'sti kaścana

6.11

vyatiriktaṃ ca matto'sti nānyatkiṃcitsureśvarāḥ /
nityo'nityo'hamanagho brahmaṇāṃ brahmaṇaspatiḥ

6.12

dakṣiṇāñca udañco'haṃ prāñcaḥ pratyañca eva ca /
adhaścordhvaṃ ca vidiśo diśaścāhaṃ sureśvarāḥ

6.13

sāvitrī cāpi gāyatrī strī pumānapumānapi /
triṣṭup jagatyanuṣṭup ca paṅkiśchandastrayīmayaḥ

6.14

satyo'haṃ sarvataḥ śāntastretāgnirgauravaṃ guruḥ /
gauravaṃ gahvaraṃ cāhaṃ dyaurahaṃ jagatāṃ prabhuḥ

6.15

jyeṣṭhaḥ sarvasuraśreṣṭho varṣiṣṭho'hamapāṃpatiḥ //
āryo'haṃ bhagavānīśastejo'haṃ cādirapyaham

6.16

ṛgvedo'haṃ yajurvedaḥ sāmavedo'hamātmabhūḥ /
atharvaṇaśca mantro'haṃ tathā cāṅgiraso varaḥ

6.17

itihāsapurāṇāni kalpo'haṃ kalpavānaham /
nārāśaṃsī ca gāthāhaṃ vidyopaniṣado'smyaham

6.18

ślokāḥ sūtrāṇi caivāhamanuvyākhyānameva ca //
vyākhyānāni tathā vidyā iṣṭaṃ hutamathāhutiḥ

6.19

dattādattamayaṃ lokaḥ paraloko'hamakṣaraḥ /
kṣaraḥ savāṇi bhūtāni dāntiḥ śāntarahaṃ khagaḥ

6.20

guhyo'haṃ sarvavedeṣu āraṇyo'hamajo'pyaham //
puṣkaraṃ ca pavitraṃ ca madhyaṃ cāhamataḥparam /
bahiścāhaṃ tathā cāntaḥ purastādahamavyayaḥ

6.21

jyotiścāhaṃ tamaścāhaṃ tanmātrāṇīndriyāṇyaham /
buddhiścāhamahaṃkāro viṣayāṇyahameva hi

6.22

brahmā viṣṇurmaheśo'hamumā skando vināyakaḥ /
indro'gniśca yamaścāhaṃ nirṛtirvaruṇo'nilaḥ

6.23

kubero'haṃ tatheśāno bhūrbhuvaḥsvarmaharjanaḥ //
tapaḥ satyaṃ ca pṛthivī cāpastejo'nilo'pyaham

6.24

ākāśo'haṃ raviḥ somo nakṣatrāṇi gṛhāṇyaham /
prāṇaḥ kālastathā mṛtyuramṛtaṃ bhūtamapyaham

6.25

bhavyaṃ bhaviṣyatkṛtsnaṃ ca viśvaṃ sarvātmako'pyaham /
omādau ca tathā madhye bhūrbhuvaḥ svastathaiva ca /
tato'haṃ viśvarūpo'smi śīrṣaṃ ca japatāṃ sadā

6.26

aśitaṃ pāyitaṃ cāhaṃ kṛtaṃ cākṛtamapyaham //
paraṃ caivāparaṃ cāhamahaṃ sūryaḥ parāyaṇaḥ

6.27

ahaṃ jagaddhitaṃ divyamakṣaraṃ sūkṣmamapyaham //
prājāpatyaṃ pavitraṃ ca saumyamagrāhyamagriyam

6.28

ahamevopasaṃhartā mahāgrāsaujasāṃ nidhiḥ /
hṛdaye devatātvena prāṇatvena pratiṣṭhitaḥ

6.29

śiraścottarato yasya pādau dakṣiṇatastathā /
yasya sarvo'ntaraḥ sākṣādoṃkāro'haṃ trimātrakaḥ

6.30

ūrdhvamunnāmaye yasmādadhaścāpanayāmyatha/
tasmādoṃkāra evāhameko nityaḥ sanātanaḥ

6.31

ṛco yajūṃṣi sāmāni yo brahmā yajñakarmaṇi /
praṇāmaye brāhmaṇebhyastenāhaṃ praṇavo mataḥ

6.32

sneho yathā māṃsakhaṇḍaṃ vyāpnoti vyāpayatyapi /
sarvalokānahaṃ tadvatsarvavyāpī tato'smyaham

6.33

brahmā hariśca bhagavānādyantaṃ nopalabdhavān /
tato'nye ca surā yasmādananto'hamitīritaḥ

6.34

garbhajanmajarāmṛtyusaṃsārabhayasāgarāt/
tārayāmi yato bhaktaṃ tasmāttāro'hamīritaḥ

6.35

caturvidheṣu deheṣu jīvatvena vasāmyaham /
sūkṣmo bhūtvātha hṛddeśe yattatsūkṣmaḥ prakīrtitaḥ

6.36

mahātamasi magnebhyo bhaktebhyo yatprakāśaye /
vidyudvadatulaṃ rūpaṃ tasmādvaidyuttamasmyaham

6.37

eka eva yato lokānvisṛjāmi sṛjāmi ca /
vivāsayāmi gṛhṇāmi tasmādeko'hamīśvaraḥ

6.38

na dvitīyo yatastasthe turīyaṃ brahma yatsvayam //
bhūtānyātmani saṃhṛtya caiko rudro vasāmyaham

6.39

sarvalokānyadīśe'hamīśinībhiśca śaktibhiḥ /
īśānamasya jagataḥ svadṛśaṃ cakṣurīśvaram

6.40

īśānamindra tasthuṣaḥ sarveṣāmapi sarvadā /
īśānaḥ sarvavidyānāṃ yadīśānastadasmyaham

6.41

sarvānbhāvānnirīkṣe'hamātmajñānaṃ nirīkṣaye /
yogaṃ ca samaye yasmādbhagavānmahato mataḥ

6.42

ajasraṃ yacca gṛhṇāmi visṛjāmi sṛjāmi ca /
sarvāṃllokānvāsayāmi tenāhaṃ vai maheśvaraḥ

6.43

mahatsvātmajñānayogairaiśvaryaistu mahīyate /
sarvānbhāvānmahādevaḥ sṛjatyavati so'smyaham

6.44

eṣo'smi devaḥ pradiśo'pi sarvāḥ
pūrvo hi jāto'smyahameva garbhe/
ahaṃ hi jātaśca janiṣyamāṇaḥ
pratyagjanāstiṣṭhati sarvatomukhaḥ

6.45

viśvataścakṣuruta viśvatomukho
viśvatobāhuruta viśvataspāt /
saṃbāhubhyāṃ dhamati saṃpatatrai-
rdyāvābhūmī janayandeva ekaḥ

6.46

vālāgramātraṃ hṛdayasya madhye
viśvedevaṃ jātavedaṃ vareṇyam //
māmātmasthaṃ ye'nupaśayanti dhīrā-
steṣāṃ śāntiḥ śāśvatī netareṣām

6.47

ahaṃ yonimadhitiṣṭhāmi caiko
mayedaṃ pūrṇaṃ pañcavidhaṃ ca sarvam //
māmīśānaṃ puruṣaṃ devamitthaṃ
vicāryamāṇaṃ śāntimatyantameti

6.48

prāṇeṣvantarmanaso liṅgamāhu-
ryasminnaśanāyā ca tṛṣṇā kṣamā ca /
tṛṣṇāṃ chittvā hetujālasya mūlaṃ
buddhyā cittaṃ sthāpayitvā mayīha /
evaṃ māṃ ye dhyāyamānā bhajante
teṣāṃ śāntiḥ śāśvatī netareṣām

6.49

yato vāco nivartante aprāpya manasā saha /
ānandaṃ brahma māṃ jñātvā na bibheti kutaścana

6.50

śrutveti devā madvākyaṃ kaivalyajñānamuttamam //
japanto mama nāmāni mama dhyānaparāyaṇāḥ

6.52

sarve te svasvadehānte matsāyujyaṃ gatāḥ purā /
tato ye paridṛśyante padārthā madvibhūtayaḥ //.५१ //
mayyeva sakalaṃ jātaṃ mayi sarvaṃ pratiṣṭhitam /
mayi sarvaṃ layaṃ yāti tadbrahmādvayamasmyaham

6.53

aṇoraṇīyānahameva tadvanmahānahaṃ viśvamahaṃ viśuddhaḥ /
purātano'haṃ puruṣo'hamīśo hiraṇmayoyaṃ śivarūpamasmi

6.54

apāṇipādo'hamacintvaśaktiḥ
paśyāmyacakṣuḥ sa śṛṇomyakarṇaḥ /
ahaṃ vijānāmi viviktarūpo
na cāsti vettā mama citsadāham

6.55

vedairaśeṣairahameva vedyo
vedāntakṛdvedavideva cāham /
na puṇyapāpe mayi nāsti nāśo
na janmadehendriyabuddhayaśca

6.56

na bhūmirāpo na ca vahnirasti
na cānilo me'sti na me nabhaśca /
evaṃ viditvā paramātmarūpaṃ
guhāśayaṃ niṣkalamadvitīyam/
samastasākṣiṃ sadasadvihīnaṃ
prayāti śuddhaṃ paramātmarūpam

6.57

evaṃ māṃ tattvato vetti yastu rāma mahāmate /
sa eva nānyo lokeṣu kaivalyaphalamaśrute

Original text: śivagītā · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc