Shiva Gita · Chapter 14

śrīrāma uvāca /
bhagavanyadi te rūpaṃ saccidānandavigraham /
niṣkalaṃ niṣkriyaṃ śāntaṃ niravaddṛdyaṃ nirañjanam

sarvadharmavihīnaṃ ca manovācāmagocaram /
sarvavyāpitayātmānamīkṣate sarvataḥ sthitam

aātmavidyātapomūlaṃ tadrahmopaniṣatparam //
amūrtaṃ sarvabhūtātmākāraṃ kāraṇakāraṇam

yattadadreśayamagrāhyaṃ tadbrāhyaṃ vā kathaṃ bhavet //
atropāyamajānānastena bhinno'smi śaṃkara

śrīśiva uvāca //
kṣṛṇu rāma pravakṣyāmi tatropāyaṃ mahābhuja /
saguṇopāsanābhistu cittaikāgryaṃ vidhāya ca /
sthūlasaurāmbhikānyāyāttatra cittaṃ pravartayet

tasminnannamaye piṇḍe sthūladehe tanūbhṛtām /
janmavyādhijarāmṛtyunilaye vartate dṛḍhā /
ātmabuddhirahaṃmānātkadācinnaiva hīyate

ātmā na jāyate nityo mriyate vā kathaṃcana

yajjāyate'sti vipariṇamate vardhate'pi ca //
kṣīyate naśyatītyete ṣaṅbhāvā vapuṣaḥ smṛtāḥ

ātmano na vikāritvaṃ ghaṭasthanabhaso yathā /
evamātmā'vapustasmāditi saṃcintayedbudhaḥ

mūṣānikṣiptahemābhaḥ kośaḥ prāṇamayo bhavet //
kṣutpipāsāparābhūto nāyamātmā yato jaḍaḥ

cidūpa ātmā yenaiva svadehamabhipaśyati /
aātmaiva hi paraṃ brahma nirlepaḥ sukhanīradhiḥ

na tadaśnāti kiṃcaitantadyadakṣāti kiṃcana

tataḥ prāṇamaye kośe kośo'styeva manomayaḥ //
sa saṃkalpavikalpātmā buddhīndriyasamāyutaḥ / १३ //
kāmaḥ krodhastathā lobho moho mātsaryameva ca /
madakṣcetyariṣaḍavargo mamatecchādayo'pi vā /
manomayasya kośasya dharmā etasya tatra tu

yā karmaviṣayā buddhirvedaśāstrārbhaniścitā /
sā tu jñānendriyaiḥ sārdha vijñānamayakośataḥ

iha kartṛtvābhimānī sa eva tu na saṃśayaḥ //
ihāmutra gatistasya sa jīvo vyāvahārikaḥ

vyomādisātvikāṃśebhyo jāyante dhīndriyāṇi tu /
vyomnaḥ śrotraṃ bhuvo ghrāṇaṃ jalājjihvā'tha tejasaḥ

cakṣurvāyostvagutpannā teṣāṃ bhautikatā tataḥ

vyomādīnāṃ samastānāṃ sātvikāṃśebhya eva tu/
jāyete buddhimanasī rbuṃddhiḥ syānniścayātmikā

vākpāṇipādapāyūpasthāni kameṃndriyāṇi tu /
vyomādīnāṃ rajoṃśebhyo vyastebhyastānyanukramāt

samastebhyo rajoṃśebhyaḥ pañcaprāṇādivāyavaḥ /
jāyante saptadaśakamevaṃ liṅgaśarīrakam

etalliṅgaśarīraṃ tu taptāyaḥpiṇḍavadyataḥ //
parasparādhyāsayogātsākṣicaitanyasaṃyutam

tadānandamayaḥ kośo bhoktttratvaṃ pratipadyate /
vidyākarmaphalādīnāṃ bhokttehāmutra sa smṛta:/ २३ /
yadā'dhyāsaṃ vihāyaiṣa svasvarūpeṇa tiṣṭhati //
avidyāmātrasaṃyuktaḥ sākṣyātmā jāyate tadā

draṣṭāntaḥkaraṇādīnāmanubhūteḥ smṛterapi //
ato'ntaḥkaraṇādhyāsādadhyāsitvena cātmanaḥ / /
bhokṛtvaṃ sākṣitā ceti dvaidhaṃ taisyopapadyate

ātapaścāpi tacchāyā tatprakāśe virājate /
eko bhojayitā tatra bhuṅke'nyaḥ karmaṇaḥ phalam

kṣetrajñaṃ rathinaṃ viddhi śarīraṃ rathameva tu /
buddhiṃ tu sārathiṃ viddhi pragrahaṃ tu manastathā

indriyāṇi hayānviddhi viṣayāsteṣu gocarāḥ /
indriyairmanasā yuktaṃ bhoktāraṃ viddhi pūruṣamū

evaṃ śāntyādimuktaḥ satrupāste yaḥ sadā dvijaḥ //
udhdāṭathoddhāṭayaikamekaṃ yatheva kadalītaroḥ

valkalāni tataḥ paścāllabhate sāramuttamamū /
tathaiva pañcakośeṣu manaḥ saṃkrāmayankramāt

teṣāṃ madhye tataḥ sāramātmānamapi vindati

evaṃ manaḥ samādhāya saṃyato manasi dvijaḥ /
atha pravartayeccitaṃ nirākāre parātmani

tato manaḥ pragṛhṇāti parātmānaṃ hi kevalam //
yattadadreśyamagrāhyamasthūlādyuktigocaram

śrīrāma uvāca /
bhagavanśravaṇenaiva pravartante janāḥ katham //
vedaśāstrārthasaṃpannā yajvānaḥ satyavādinaḥ

śṛṇvanto'pi tathātmānaṃ jānate naiva kecana /
jñātvāpi manvate mithyā kimetattava māyayā

śrīśiva uvāca /
evameva mahābāho nātra kāryā vicāraṇā /
daivī hoṣā/ guṇamayī mama māyā duratyayā

māmeva ye prapadyante māyāmetāṃ taranti te /
abhaktā ye mahābāho mama śraddhāvivarjitāḥ

phalaṃ kāmayamānāste caihikāmuṣmikādikam /
kṣayiṣṇvalpaṃ sātiśayaṃ tataḥ karmaphalaṃ matam

tadavijñāya karmāṇi ye kurvanti narādhamāḥ //
mātuḥ patanti te garbhe mṛtyorvakre punaḥ punaḥ

nānāyoniṣu jātasya dehino yasya kasyacit /
koṭijanmārjitaiḥ puṇyairmayi bhaktiḥ prajāyate

sa eva labhate jñānaṃ madbhaktaḥ śraddhayānvitaḥ //
nānyakarmāṇi kurvāṇo janmakoṭiśatairapi

tataḥ sarva parityajya madbhaktiṃ samudāhara

sarvadharmānparityajya māmerka śararṇa vraja /
ahaṃ tvā sarvapāpebhyo mokṣayiṣyāmi mā śucaḥ

yatkaroṣi yadakṣnāsi yajjuhoṣi dadāsi yat /
yattapasyasi rāma tvaṃ tatkuruṣva madarpaṇam //
tataḥ parataraṃ nāsti bhaktirmayi raghūttama