Shatapatha Brahmana · Chapter 9.5.2

९.५.२ sarvacityantasādhāraṇopasthānam
indra etattsaptarcamapaśyat nyūnasyāptyā atiriktasyānatiriktyai vyṛddhasya samṛddhyā atha ha vā īśvaro'gniṃ citvā kiṃciddauritamāpattorvi vā hvalitoryadvā yadā ha vā etacchyāparṇaḥ sāyakāyanaḥ śuśrāvātha haitatkarmopadadharṣa -

saiṣā trayasya samṛddhiḥ / agneḥ samṛddhiryo'gniṃ cinute tasya samṛddhiryo'gniṃ cinoti tasya samṛddhiḥ -

tadyadetenopatiṣṭhate / yadevāsyātra vidvānvā'vidvānvā'ti vā recayati na vā'bhyāpayati tadevāsyaitena sarvamāptaṃ bhavati yadasya kiṃ cānāptaṃ ya u tasyāmanuṣṭubhyṛcikāmo'traiva tamāpnotyathā etasmādevaitatkarmaṇo rakṣāṃsi nāṣṭrā apahanti no hainamanuvyāhāriṇa stṛṇvate tasmādapyevaṃvitkāmaṃ parasmā agniṃ cinuyādīśvaro ha śreyānbhavitoḥ -

vārtrahatyāya śavase / sahadānuṃ puruhūta kṣiyantamiti(vā.saṃ. १८.६९) vārtraghnībhyāṃ prathamābhyāmupatiṣṭhata etadvai devā vṛtraṃ pāpmānaṃ hatvā'pahatapāpmāna etatkarmākurvata tathaivaitadyajamāno vṛtraṃ pāpmānaṃ hatvā'pahatapāpmaitatkarma kurute -

vi na indra mṛdho jahi / mṛgo na bhīmaḥ kucaro giriṣṭhā iti vaimṛdhībhyāṃ dvitīyābhyāmetadvai devā mṛdhaḥ pāpmānaṃ hatvā'pahatapāpmāna etatkarmākurvata tathaivaitadyajamāno mṛdhaḥ pāpmānaṃ hatvā'pahatapāpmaitatkarma kurute -

vaiśvānaro na ūtaye / pṛṣṭo divi pṛṣṭo agniḥ pṛthivyāmiti vaiśvānarībhyāṃ tṛtīyābhyāmetadvai devā vaiśvānareṇa pāpmānaṃ dagdhvā'pahatapāpmāna etatkarmākurvata tathaivaitadyajamāno vaiśvānareṇa pāpmānaṃ dagdhvā'pahatapāpmaitatkarma kurute -

aśyāma taṃ kāmamagne tavotīti (vā.saṃ [१८.७४])/ ekayā kāmavatyaitadvai devāḥ pāpmānamapahatyaikayā kāmavatyaikadhāntataḥ sarvānkāmānātmannakurvata tathaivaitadyajamānaḥ ṣaḍṛcena pāpmānamapahatyaikayā kāmavatyekadhāntataḥ sarvānkāmānātmankurute -

saptarcaṃ bhavati / saptacitiko'gniḥ sapta'rtavaḥ sapta diśaḥ sapta devalokāḥ saptastomāḥ sapta pṛṣṭhāni sapta chandāṃsi sapta grāmyāḥ paśavaḥ saptāraṇyāḥ sapta śīrṣanprāṇā yatkiṃ ca saptavidhamadhidevatamadhyātmaṃ tadenena sarvamāpnoti tā anuṣṭubhamabhisampadyante vāgvā anuṣṭubvācaivāsya tadāpnoti yadasya kiṃcānāptam -

aṣṭarcenopatiṣṭhetetyu haika āhuḥ / vayaṃ te adya rarimā hi kāmamiti dvitīyayā kāmavatyā sapta pūrvāstadaṣṭāvaṣṭākṣaro gāyatrī gāyatro'gniryāvānagniryāvatyasya mātrā tāvataivāsya tadāpnoti yadasya kiṃ cānāptamatho evaṃ samaṃ devate bhajete iti na tathā kuryādetā vāva saptāṣṭāvanuṣṭubho bhavanti sa yo'ṣṭarce kāmo'traiva tamāpnoti -

aindrāgnībhirupatiṣṭhate / aindrāgno'gniryāvānagniryāvatyasya mātrā tāvataivāsya tadāpnoti yadasya kiṃ cānāptamindrāgnī vai sarve devāḥ sarvadevatyo'gniryāvānagniryāvatyasya mātrā tāvataivāsya tadāpnoti yadasya kiṃ cānāptam -

taddhaike / karmaṇaḥ karmaṇa evaitāṃ pratipadaṃ kurvate'pahatapāpmāna etatkarma karavāmahā iti purīṣavatīṃ citiṃ kṛtvopatiṣṭhetetyu haika āhustatra hi sā sarvā kṛtsnā bhavatīti sa yathā kāmayeta tathā kuryāditi nu cayanasyāthāto'cayanasya -

trayo ha vai samudrāḥ / agniryajuṣāṃ mahāvrataṃ sāmnāṃ mahadukthamṛcāṃ sa ya etāni parasmai karotyetānha sa samudrāñchoṣayate tāñchuṣyato'nvasya chandāṃsi śuṣyanti chandāṃsyanu loko lokamanvātmā''tmānamanu prajā paśavaḥ sa ha śvaḥ śva eva pāpīyānbhavati ya etāni parasmai karoti -

atha ya etānyakṛtvā / parasmā api sarvairanyairyajñakratubhiryājayedetebhyo haivāsya samudrebhyaśchandāṃsi punarāpyāyante cchandāṃsyanu loko lokamanvātmā''tmānamanu prajā paśavaḥ sa ha śvaḥ śva eva śreyānbhavati ya etāni parasmai na karotyathaiṣa ha vā asya daivo'mṛta ātmā sa ya etāni parasmai karotyetaṃ ha sa daivamātmānaṃ parasmai prayacchatyatha śuṣka eva sthāṇuḥ pariśiṣyate -

taddhaike / kṛtvā kurvate vā prati vā kārayanta eṣā prāyaścittiriti na tathā kuryādyathā śuṣkaṃ sthāṇumudakenābhiṣiñcettādṛktatpūyedvā vai sa vi vā mrityennaitasya prāyaścittirastītyeva vidyāt -

atha ha smāha śāṇḍilyaḥ / turo ha kāvaṣeyaḥ kārotyāṃ devebhyo'gniṃ cikāya taṃ ha devāḥ papracchurmune yadalokyāmagnicityāmāhuratha kasmādacaiṣīriti -

sa hovāca / kiṃ nu lokyaṃ kimalokyamātmā vai yajñasya yajamāno'ṅgānyṛtvijo yatra vā ātmā tadaṅgāni yatro aṅgāni tadātmā yadi vā ṛtvijo'lokā bhavantyaloka u tarhi yajamāna ubhaye hi samānalokā bhavanti dakṣiṇāsu tveva na saṃvaditavyaṃ saṃvādenaiva'rtvijo'lokā iti -

iti mādhyandinīye śatapatha brāhmaṇe saṃcitināmake navamaṃ kāṇḍaṃ samāptam//