Language

ENहिગુ
Scripture Library

Shatapatha Brahmana · Chapter 10.1

10.1.1

brāhmaṇa

10.1.2

१- agnicayanamahāvratasāmabṛhadukthānāṃ niyamena sahaprayojyatvāttāni trīṇyevaṃ sahabhāvanīyānīti vaktuṃ prathamamagnibṛhadukthayoranuvadanaṃ, saṃvatsarātmakāgneḥ pūrvacayanaṃ bṛhadukthasyānte śaṃsanamiti yaduktaṃ tasya praśaṃsanaṃ, sopapattikaṃ prajāpateḥ saṃvatsararūpatvābhidhānaṃ, cīyamānāgneḥ saṃvatsaraprajāpatyubhayarūpatvasyānidhānaṃ, tatra yāvatya iṣṭakā yajurmantrairupahitāstāvatya eva prajāpatyavayavātmanā pratisaṃhitā ityapi pratipādanaṃ, evaṃ cityamagniṃ praśasya stotraśastrayoḥ praśaṃsanaṃ, tatra pūrvabhāvigrahagrahaṇaṃ praśaṃsituṃ grahe sicyamānacamasasya praśaṃsanaṃ, adhvaryukartṛkaṃ rasagrahaṇamabhidhāya tasya mahāvratamahadukthatvayorupapādanaṃ, pūrvaṃ prajāpate rasasaṃyuktatā syādanyathā rasābhāvena śarīramadṛḍhaṃ bhavedityāśaṃkya tasyāḥ śaṃkāyā rasasthāpanena vyudasanaṃ, agnau rasasyāpyayanasya praśaṃsanaṃ, cityāgnermithunarūpeṇa praśaṃsanaṃ, uktāyā mithunatvasampatteḥ strīpuṃsayoḥ śarīre pradarśanaṃ, evaṃ mithunarūpeṇāpyayanaprakāraṃ pradarśya punaścityāgniṃ mithunarūpeṇa stotuṃ prakārāntareṇa pratijñāpūrvakaṃ mithunatvasya pratipādanaṃ, mithunaparamparā''vedituḥ phalanirūpaṇaṃ, ukte'rthe mantrasaṃvādapradarśanaṃ, yadarthamannarūpatvamuktaṃ tasya pradarśanaṃ, " annasyāmṛtabhāgo vāyumapyeti " iti yaduktaṃ tasya prakṛte yojanaṃ, cetyādi.
brāhmaṇa

10.1.3

२-pūrvaṃ mahāvratayajñe sahaprayuktāni agnicayanamahāvratasāmabṛhadukthaśastrāṇi trīṇyapi pakṣyākārāṇyadhidaivaṃ pṛthivyantarikṣadyulokātmakāni-adhyātmaṃ mana:-' prāṇavāgrūpāṇi cetyādinirūpaṇaṃ jyotiṣṭome evaiteṣāṃ trayāṇāṃ sampādanaprakāropavarṇanaṃ, tatroktānāṃ bhūmyādilokānāmagnyādeścābhedavivakṣayā tadātmakatāpratipādanaṃ, eteṣāmeva trayāṇāmadhyātmatvaṃ pradarśya prakārāntareṇa praśaṃsanaṃ, punaḥ prakārāntareṇaiteṣāṃ trayāṇāṃ praśaṃsanaṃ, prathamasaṃsthārūpajyotiṣṭomāgniṣṭomaṃ mahāvratayajñātmanā stotuṃ tatraivāgnicayanāditrayasyopāpterbrahmavādipraśnottarābhyāṃ pradarśanaṃ cetyādi.
brāhmaṇa

10.1.4

३-prajāpateḥ prāṇebhyaḥ sṛṣṭinirmāṇakaraṇapratipādanaṃ, prajāḥ sṛṣṭavataḥ prajāpateḥ śarīrasya martyāmṛtatvaṃ pratipādya tatra martyaśarīradvārā mṛtyorbhayena mṛjjalarūpeṇa bhūmau praveśananirūpaṇaṃ, bhūpraveśasyaiva mṛtyudevapraśnaprativacanābhyāṃ nirūpaṇaṃ, agnicayane pañceṣṭakācitayaḥ pañcapurīṣacitayaśca tāḥ prajāpatermartyāmṛtaśarīrāṇīti pratipādanaṃ, ubhayyaḥ pañcāpi tanvaścityāgnereveti vaktuṃ prajāpatestadātmakatvapratipādanaṃ, martyaśarīrāṇāmamṛtatvakaraṇapradarśanaṃ, amṛta śarīradvayenaikasya martyaśarīrasyāmṛtīkaraṇasya cittyāgnau pradarśanaṃ, yadi dvābhyāmekasyāmṛtīkaraṇaṃ cetpañcamyāḥ purīṣaciteruparicityantarābhāvāttasyā amṛtatvaṃ na syādityāśaṃkya sarvāsāmupari vikarṇīsvayamātṛṇṇe iṣṭake upadhāya hiraṇyaśakalaiḥ samprokṣya tatrāhavanīyāgnerādhānamityevaṃ rūpāṃ saptamīṃ citiṃ saṃpādya tataḥ pañcamīsaptamībhyāmiṣṭakācitibhyāṃ tanmadhyasthitāyāḥ purīṣaciteramṛtīkaraṇaṃ sampadyata iti samādhānakathanaṃ, yajamānasyāpi svasyāmṛtībhavanarūpaṃ phalaṃ sampadyata iti pratipādanaṃ, cityāgnernyūnātirekaparihārāya mantreṇopasthānaṃ devāḥ kṛtavanta ityayamarthaḥ śrutyā svayameva devakartṛkājñānapuraḥsaraṃ nirūpyata ityabhidhānaṃ, mantragatāgnīndra viśvadevapadaiḥ pratipādyābhiḥ savanadevatābhiḥ savanatrayavyāpicityāgneḥ saṃskṛtatvasyābhidhānaṃ, anayā ṛcopasthāne pūrvoktāsarvakaraṇādi doṣaparihāro bhavatīti kathanaṃ, ṛggatasyānuṣṭapchandaso vāgrūpeṇa praśaṃsanaṃ, upasthānakālamabhidhāya tatsādhanabhūtasya mantrasya sārthavādaṃ sābhiprāyaṃ vyākhyāpakabrāhmaṇātideśasahitaṃ pradarśanaṃ cetyādi.
brāhmaṇa

10.1.5

४ anantarātītabrāhmaṇe yatprajāpatermartyāmṛtabhedena dvaividhyamuktaṃ taddvayormartyāmṛtayorarthaṃ vaktuṃ tatsmāraṇaṃ, ṣaṇṇāmiṣṭakācitīnāṃ prajāpateramṛtaśarīragataprāṇāpānavyānodānasamānavāgrūpatvasya ṣaṇṇāṃ purīṣacitīnāṃ prajāpatermartyaśarīragatamajjāsthisnāyuvasāmāṃsamedo'sūktvagrūpatvasya ca pratipādanaṃ, citidvayagatāṃ saṃkhyāmanūdya sambhūya tasyāḥ saṃvatsararūpāgnyātmanā praśaṃsanaṃ, vikarṇyādīṣṭakāhiraṇyaśakalāhavanīyanidhānasya hiraṇmayarūpatvena praśaṃsanaṃ, hiraṇyaśakalāhavanīyanidhānaṃ prajāpaterhiraṇmayarūpamityuktaṃ tatra guruśiṣyayoḥ saṃvādena vivādaṃ pradarśya tatra vivāde ācāryaḥ śāṇḍilyo rūpamityeva sopapattikaṃ niścitavānityādyabhidhānaṃ, śāṇḍilyenokte'rthe śruteranumodanapradarśanaṃ, cityāgnimabhilakṣyāhavanīyāgneḥ prāṅmukhatvena praṇayanasya praśaṃsanaṃ, praṇīte'gnau hūyamānānāṃ samidhāṃ devānāmannarūpatvena praśaṃsanaṃ, agnicitaḥ pakṣibhakṣaṇavarjananiyamaṃ sahetukamanūdya tasya sahetukameva dūṣaṇakathanaṃ, agnicayanasādhyasya phalasya vedanādipraśnottarābhyāṃ nirūpaṇaṃ, uktārthajñasya phalābhidhānaṃ cetyādi,
brāhmaṇa

५ agnicayanakarmaṇaḥ saṃkṣepata agnyādhānādisarvayajñātmakatvapratipādanaṃ, uktayajñavīryāṇāṃ mīmāṃsākaraṇaṃ, tatra śataśabdasyāparimitārthatvapratipādanaṃ, uktārthaṃ vedituḥ phalanirūpaṇaṃ ceti.

Original text: śatapathabrāhmaṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc