શતપથબ્રાહ્મણમ્ · અધ્યાય 9.5.2

૯.૫.૨ સર્વચિત્યન્તસાધારણોપસ્થાનમ્
ઇન્દ્ર એતત્ત્સપ્તર્ચમપશ્યત્ ન્યૂનસ્યાપ્ત્યા અતિરિક્તસ્યાનતિરિક્ત્યૈ વ્યૃદ્ધસ્ય સમૃદ્ધ્યા અથ હ વા ઈશ્વરોઽગ્નિં ચિત્વા કિંચિદ્દૌરિતમાપત્તોર્વિ વા હ્વલિતોર્યદ્વા યદા હ વા એતચ્છ્યાપર્ણઃ સાયકાયનઃ શુશ્રાવાથ હૈતત્કર્મોપદધર્ષ -

સૈષા ત્રયસ્ય સમૃદ્ધિઃ । અગ્નેઃ સમૃદ્ધિર્યોઽગ્નિં ચિનુતે તસ્ય સમૃદ્ધિર્યોઽગ્નિં ચિનોતિ તસ્ય સમૃદ્ધિઃ -

તદ્યદેતેનોપતિષ્ઠતે । યદેવાસ્યાત્ર વિદ્વાન્વાઽવિદ્વાન્વાઽતિ વા રેચયતિ ન વાઽભ્યાપયતિ તદેવાસ્યૈતેન સર્વમાપ્તં ભવતિ યદસ્ય કિં ચાનાપ્તં ય ઉ તસ્યામનુષ્ટુભ્યૃચિકામોઽત્રૈવ તમાપ્નોત્યથા એતસ્માદેવૈતત્કર્મણો રક્ષાંસિ નાષ્ટ્રા અપહન્તિ નો હૈનમનુવ્યાહારિણ સ્તૃણ્વતે તસ્માદપ્યેવંવિત્કામં પરસ્મા અગ્નિં ચિનુયાદીશ્વરો હ શ્રેયાન્ભવિતોઃ -

વાર્ત્રહત્યાય શવસે । સહદાનું પુરુહૂત ક્ષિયન્તમિતિ(વા.સં. ૧૮.૬૯) વાર્ત્રઘ્નીભ્યાં પ્રથમાભ્યામુપતિષ્ઠત એતદ્વૈ દેવા વૃત્રં પાપ્માનં હત્વાઽપહતપાપ્માન એતત્કર્માકુર્વત તથૈવૈતદ્યજમાનો વૃત્રં પાપ્માનં હત્વાઽપહતપાપ્મૈતત્કર્મ કુરુતે -

વિ ન ઇન્દ્ર મૃધો જહિ । મૃગો ન ભીમઃ કુચરો ગિરિષ્ઠા ઇતિ વૈમૃધીભ્યાં દ્વિતીયાભ્યામેતદ્વૈ દેવા મૃધઃ પાપ્માનં હત્વાઽપહતપાપ્માન એતત્કર્માકુર્વત તથૈવૈતદ્યજમાનો મૃધઃ પાપ્માનં હત્વાઽપહતપાપ્મૈતત્કર્મ કુરુતે -

વૈશ્વાનરો ન ઊતયે । પૃષ્ટો દિવિ પૃષ્ટો અગ્નિઃ પૃથિવ્યામિતિ વૈશ્વાનરીભ્યાં તૃતીયાભ્યામેતદ્વૈ દેવા વૈશ્વાનરેણ પાપ્માનં દગ્ધ્વાઽપહતપાપ્માન એતત્કર્માકુર્વત તથૈવૈતદ્યજમાનો વૈશ્વાનરેણ પાપ્માનં દગ્ધ્વાઽપહતપાપ્મૈતત્કર્મ કુરુતે -

અશ્યામ તં કામમગ્ને તવોતીતિ (વા.સં [૧૮.૭૪])। એકયા કામવત્યૈતદ્વૈ દેવાઃ પાપ્માનમપહત્યૈકયા કામવત્યૈકધાન્તતઃ સર્વાન્કામાનાત્મન્નકુર્વત તથૈવૈતદ્યજમાનઃ ષડૃચેન પાપ્માનમપહત્યૈકયા કામવત્યેકધાન્તતઃ સર્વાન્કામાનાત્મન્કુરુતે -

સપ્તર્ચં ભવતિ । સપ્તચિતિકોઽગ્નિઃ સપ્તઽર્તવઃ સપ્ત દિશઃ સપ્ત દેવલોકાઃ સપ્તસ્તોમાઃ સપ્ત પૃષ્ઠાનિ સપ્ત છન્દાંસિ સપ્ત ગ્રામ્યાઃ પશવઃ સપ્તારણ્યાઃ સપ્ત શીર્ષન્પ્રાણા યત્કિં ચ સપ્તવિધમધિદેવતમધ્યાત્મં તદેનેન સર્વમાપ્નોતિ તા અનુષ્ટુભમભિસમ્પદ્યન્તે વાગ્વા અનુષ્ટુબ્વાચૈવાસ્ય તદાપ્નોતિ યદસ્ય કિંચાનાપ્તમ્ -

અષ્ટર્ચેનોપતિષ્ઠેતેત્યુ હૈક આહુઃ । વયં તે અદ્ય રરિમા હિ કામમિતિ દ્વિતીયયા કામવત્યા સપ્ત પૂર્વાસ્તદષ્ટાવષ્ટાક્ષરો ગાયત્રી ગાયત્રોઽગ્નિર્યાવાનગ્નિર્યાવત્યસ્ય માત્રા તાવતૈવાસ્ય તદાપ્નોતિ યદસ્ય કિં ચાનાપ્તમથો એવં સમં દેવતે ભજેતે ઇતિ ન તથા કુર્યાદેતા વાવ સપ્તાષ્ટાવનુષ્ટુભો ભવન્તિ સ યોઽષ્ટર્ચે કામોઽત્રૈવ તમાપ્નોતિ -

ઐન્દ્રાગ્નીભિરુપતિષ્ઠતે । ઐન્દ્રાગ્નોઽગ્નિર્યાવાનગ્નિર્યાવત્યસ્ય માત્રા તાવતૈવાસ્ય તદાપ્નોતિ યદસ્ય કિં ચાનાપ્તમિન્દ્રાગ્ની વૈ સર્વે દેવાઃ સર્વદેવત્યોઽગ્નિર્યાવાનગ્નિર્યાવત્યસ્ય માત્રા તાવતૈવાસ્ય તદાપ્નોતિ યદસ્ય કિં ચાનાપ્તમ્ -

તદ્ધૈકે । કર્મણઃ કર્મણ એવૈતાં પ્રતિપદં કુર્વતેઽપહતપાપ્માન એતત્કર્મ કરવામહા ઇતિ પુરીષવતીં ચિતિં કૃત્વોપતિષ્ઠેતેત્યુ હૈક આહુસ્તત્ર હિ સા સર્વા કૃત્સ્ના ભવતીતિ સ યથા કામયેત તથા કુર્યાદિતિ નુ ચયનસ્યાથાતોઽચયનસ્ય -

ત્રયો હ વૈ સમુદ્રાઃ । અગ્નિર્યજુષાં મહાવ્રતં સામ્નાં મહદુક્થમૃચાં સ ય એતાનિ પરસ્મૈ કરોત્યેતાન્હ સ સમુદ્રાઞ્છોષયતે તાઞ્છુષ્યતોઽન્વસ્ય છન્દાંસિ શુષ્યન્તિ છન્દાંસ્યનુ લોકો લોકમન્વાત્માઽઽત્માનમનુ પ્રજા પશવઃ સ હ શ્વઃ શ્વ એવ પાપીયાન્ભવતિ ય એતાનિ પરસ્મૈ કરોતિ -

અથ ય એતાન્યકૃત્વા । પરસ્મા અપિ સર્વૈરન્યૈર્યજ્ઞક્રતુભિર્યાજયેદેતેભ્યો હૈવાસ્ય સમુદ્રેભ્યશ્છન્દાંસિ પુનરાપ્યાયન્તે ચ્છન્દાંસ્યનુ લોકો લોકમન્વાત્માઽઽત્માનમનુ પ્રજા પશવઃ સ હ શ્વઃ શ્વ એવ શ્રેયાન્ભવતિ ય એતાનિ પરસ્મૈ ન કરોત્યથૈષ હ વા અસ્ય દૈવોઽમૃત આત્મા સ ય એતાનિ પરસ્મૈ કરોત્યેતં હ સ દૈવમાત્માનં પરસ્મૈ પ્રયચ્છત્યથ શુષ્ક એવ સ્થાણુઃ પરિશિષ્યતે -

તદ્ધૈકે । કૃત્વા કુર્વતે વા પ્રતિ વા કારયન્ત એષા પ્રાયશ્ચિત્તિરિતિ ન તથા કુર્યાદ્યથા શુષ્કં સ્થાણુમુદકેનાભિષિઞ્ચેત્તાદૃક્તત્પૂયેદ્વા વૈ સ વિ વા મ્રિત્યેન્નૈતસ્ય પ્રાયશ્ચિત્તિરસ્તીત્યેવ વિદ્યાત્ -

અથ હ સ્માહ શાણ્ડિલ્યઃ । તુરો હ કાવષેયઃ કારોત્યાં દેવેભ્યોઽગ્નિં ચિકાય તં હ દેવાઃ પપ્રચ્છુર્મુને યદલોક્યામગ્નિચિત્યામાહુરથ કસ્માદચૈષીરિતિ -

સ હોવાચ । કિં નુ લોક્યં કિમલોક્યમાત્મા વૈ યજ્ઞસ્ય યજમાનોઽઙ્ગાન્યૃત્વિજો યત્ર વા આત્મા તદઙ્ગાનિ યત્રો અઙ્ગાનિ તદાત્મા યદિ વા ઋત્વિજોઽલોકા ભવન્ત્યલોક ઉ તર્હિ યજમાન ઉભયે હિ સમાનલોકા ભવન્તિ દક્ષિણાસુ ત્વેવ ન સંવદિતવ્યં સંવાદેનૈવઽર્ત્વિજોઽલોકા ઇતિ -

ઇતિ માધ્યન્દિનીયે શતપથ બ્રાહ્મણે સંચિતિનામકે નવમં કાણ્ડં સમાપ્તમ્॥