Shatapatha Brahmana · Chapter 9.4.2

९.४.२ vātahomāḥ
atha vātahomāñjuhoti / ime vai lokā eṣo'gnirvāyurvātahomā eṣu tallokeṣu vāyuṃ dadhāti tasmādayameṣu lokeṣu vāyuḥ -

bāhyenāgnimāharati / āpto vā asya sa vāyurya eṣu lokeṣvatha ya imāṃllokānpareṇa vāyustamasminnetaddadhāti -

bahirvederiyaṃ vai vediḥ / āpto vā asya sa vāyuryo'syāmatha ya imāṃ pareṇa vāyustamasminnetaddadhāti -

añjalinā / na hyetasyetīvābhipattirasti svāhākāreṇa juhoti hyadho'dho dhuramasau vā'āditya eṣa ratho'rvācīnaṃ tadādityādvāyuṃ dadhāti tasmādeṣo'rvācīnamevātaḥ pavate -

samudro'si nabhasvāniti / asau vai lokaḥ samudro nabhasvānārdradānurityeṣa hyārdraṃ dadāti tadyo'muṣmiṃloke vāyustamasminnetaddadhāti śambhūrmayobhūrabhi mā vāhi svāheti śivaḥ syono'bhi mā vāhītyetat -

māruto'si marutāṃ gaṇa iti / antarikṣaloko vai māruto marutāṃ gaṇastadyo'ntarikṣaloke vāyustamasminnetaddadhāti śambhūrmayobhūrabhi mā vāhi svāheti śivaḥ syono'bhi mā vāhītyetat -

avasyūrasi duvasvāniti / ayaṃ vai loko'vasyūrduvasvāṃstadyo'smiṃloke vāyustamasminnetaddadhāti śambhūrmayobhūrabhi mā vāhi svāheti śivaḥ syono'bhi mā vāhītyetat -

tribhirjuhoti / traya ime lokā atho trivṛdagniryāvānagniryāvatyasya mātrā tāvataiva tadeṣu lokeṣu vāyuṃ dadhāti -

yadveva vātahomāñjuhoti / etamevaitadrathaṃ yunaktyetadvai devā etaṃ rathaṃ sarvebhyaḥ kāmebhyo'yuñjata yuktena samaśnavāmahā iti tena yuktena sarvānkāmāntsamāśnuvata tathaivaitadyajamāna etaṃ rathaṃ sarvebhyaḥ kāmebhyo yuṅkte yuktena samaśnavā iti tena yuktena sarvānkāmāntsamaśnute -

vātahomairyunakti / prāṇā vai vātahomāḥ prāṇairevainametadyunakti tribhiryunakti trayo vai prāṇāḥ prāṇa udāno vyānastairevainametadyunaktyadho'dho dhuramadho'dho hi dhuraṃ yogyaṃ yuñjanti hastābhyāṃ hastābhyāṃ hi yogyaṃ yuñjanti viparikrāmaṃ viparikrāmaṃ hi yogyaṃ yuñjanti -

sa dakṣiṇāyugyamevāgre yunakti / atha savyāyugyamatha dakṣiṇāpraṣṭimevaṃ devatretarathā mānuṣe taṃ nābhiyuñjyānnedyuktamabhiyunajānīti vāhanaṃ tu dadyādyuktena bhunajā iti tamuparyeva harantyādhvaryorāvasathādupari hyeṣa tamadhvaryave dadāti sa hi tena karoti taṃ tu dakṣiṇānāṃ kāle'nudiśet -

ruṅmatīhomaḥ
atha ruṅmatīrjuhoti / atraiṣa sarvo'gniḥ saṃskṛtaḥ sa eṣo'tra rukmaicchattasmindevā etābhī ruṅmatībhī rucamadadhustathaivāsminnayametaddadhāti -

yadveva ruṅmatīrjuhoti / prajāpatervisrastādrugudakrāmattaṃ yatra devāḥ samaskurvaṃstadasminnetābhī ruṅmatībhī rucamadadhustathaivāsminnayametaddadhāti -

yāste agne sūrye rucaḥ / yā vo devāḥ sūrye ruco rucaṃ no dhehi brāhmaṇeṣviti rucaṃ rucamityamṛtatvaṃ vai rugamṛtatvamevāsminnetaddadhāti tisra āhutīrjuhoti trivṛdagniryāvānagniryāvatyasya mātrā tāvataivāsminnetadrucaṃ dadhāti -

atha vāruṇīṃ juhoti / atraiṣa sarvo'gniḥ saṃskṛtaḥ sa eṣo'tra varuṇo devatā tasmā'etaddhavirjuhoti tadenaṃ haviṣā devatāṃ karoti yasyai vai devatāyai havirgṛhyate sā devatā na sā yasyai na gṛhyate vāruṇya'rcā svenaivainametadātmanā svayā devatayā prīṇāti -

yadveva vāruṇīṃ juhoti / prajāpatervisrastādvīryamudakrāmattaṃ yatra devāḥ samaskurvaṃstadasminnetayā vīryamadadhustathaivāsminnayametaddadhāti vāruṇya'rcā kṣatraṃ vai varuṇo vīryaṃ vai kṣatraṃ vīryeṇaivāsminnetadvīryaṃ dadhāti -

tattvā yāmi brahmaṇā vandamāna iti / tattvā yāce brahmaṇā vandamāna ityetattadāśāste yajamāno havirbhiriti tadayamāśāste yajamāno havirbhirityetadaheḍamāno varuṇeha bodhītyakrudhyanno varuṇeha bodhītyetaduruśaṃsa mā na āyuḥ pramoṣīrityātmanaḥ paridāṃ vadate -

athārkāśvamedhayoḥ saṃtatīrjuhoti / ayaṃ vā agnirarko'sāvādityo'śvamedhastau sṛṣṭau nānaivāstāṃ tau devā etābhirāhutibhiḥ samatanvantsamadudhustathaivaināvayametābhirāhutibhiḥ saṃtanoti saṃdadhāti -

svarṇa gharmaḥ svāheti / asau vā ādityo gharmo'muṃ tadādityamasminnagnau pratiṣṭhāpayati -

svarṇārkaḥ svāheti / ayamagnirarka imaṃ tadagnimamuṣminnāditye pratiṣṭhāpayati -

svarṇa śukraḥ svāheti / asau vā ādityaḥ śukrastaṃ punaramutra dadhāti -

svarṇa jyotiḥ svāheti / ayamagnirjyotistaṃ punariha dadhāti -

svarṇa sūryaḥ svāheti / asau vā ādityaḥ sūryo'muṃ tadādityamasya sarvasyottamaṃ dadhāti tasmādeṣo'sya sarvasyottamaḥ -

pañcaitā āhutīrjuhoti / pañcacitiko'gniḥ pañca'rtavaḥ saṃvatsaraḥ saṃvatsaro'gniryāvānagniryāvatyasya mātrā tāvataivaināvetatsaṃtanoti saṃdadhāti -

yadvevāha / svarṇa gharmaḥ svāhā svarṇārkaḥ svāhetyasyaivaitānyagnernāmāni tānyetatprīṇāti tāni haviṣā devatāṃ karoti yasyai vai devatāyai havirgṛhyate sā devatā
na sā yasyai na gṛhyate'tho etānevaitadagnīnasminnagnau nāmagrāhaṃ dadhāti -

pañcaitā āhutīrjuhoti / pañcacitiko'gniḥ pañca'rtavaḥ saṃvatsaraḥ saṃvatsaro'gniryāvānagniryāvatyasya mātrā tāvataivainametadannena prīṇāti -

athāta āhutīnāmevāvapanasya / yāṃ kāṃ ca brāhmaṇavatīmāhutiṃ vidyāttametasminkāle juhuyātkāmebhyo vā etaṃ rathaṃ yuṅkte tadyāṃ kāṃ cātrāhutiṃ juhotyāptāṃ tāṃ satīṃ juhoti -

tadāhuḥ / na juhuyānnedatirecayānīti sa vai juhuyādeva kāmebhyo vā etā āhutayo hūyante na vai kāmānāmatiriktamasti -