Shatapatha Brahmana · Chapter 8.7.2

atha lokampṛṇāmupadadhāti / asau vā ādityo lokampṛṇaiṣa hīmāṃllokānpūrayatyamumevaitadādityamupadadhāti tāṃ sarvāsu citiṣūpadadhātīmevai lokā etāścitayo'muṃ tadādityameṣu lokeṣu dadhāti tasmādeṣa sarvebhya evaibhyo lokebhyastapati -

yadveva lokampṛṇāmupadadhāti / kṣatraṃ vai lokampṛṇā viśa imā itarā iṣṭakāḥ kṣatraṃ tadviśyattāraṃ dadhāti tāṃ sarvāsu citiṣūpadadhāti sarvasyāṃ tadviśi kṣatramattāraṃ dadhāti -

saiṣaikaiva bhavati / ekasthaṃ tatkṣatramekasthāṃ śriyaṃ karotyatha yā dvitīyā mithunaṃ tadardhamu haitadātmano yanmithunaṃ yadā vai saha mithunenātha sarvo'tha kṛtsnaḥ kṛtsnatāyā ekena yajuṣā bahvīriṣṭakā upadadhāti kṣatraṃ tadvīryeṇātyādadhāti kṣatraṃ viśo vīryavattaraṃ karotyathetarāḥ pṛthaṅnānā yajurbhirupadadhāti viśaṃ tatkṣatrādavīryatarāṃ karoti pṛthagvādinīṃ nānācetasam -

sa vā asyāṃ sraktyāṃ prathame upadadhāti / amuṃ tadādityametasyāṃ diśi dadhātyathetastasmādato'nuparyaityathetastasmādato'nuparyaityathetastasmādato'nuparyaityathātastasmādato'nuparyaiti -

sa yadyatraiva prathame upadadhāti / taduttame anūpadadhyātsakṛddhaivāsāvāditya imāṃllokānparyetya nātipracyavetātihṛtya pūrve uttame anūpadadhātyamuṃ tadādityamimāṃllokānatipracyāvayati tasmādasāvāditya imāṃllokānasaṃsthito dakṣiṇāvṛtpunaḥ punaranuparyaiti -

lokaṃ pṛṇa cchidraṃ pṛṇeti / lokaṃ ca pūraya cchidraṃ ca pūrayetyetadatho sīda dhruvā tvamityatho sīda sthirā tvaṃ pratiṣṭhitetyetadindrāgnī tvā bṛhaspatirasminyonāvasīṣadannitīndrāgnī ca tvā bṛhaspatiścāsminyonau pratyatiṣṭhipannityetadanuṣṭubhā vāgvā anuṣṭubvāgindra indro lokampṛṇā na sādayatyasanno hyeṣa sūdadohasā vadati prāṇo vai sūdadohāḥ prāṇenaivainametatsaṃtanoti saṃdadhāti -

tadāhuḥ / kathameṣā lokampṛṇā'yātayāmnī bhavatītyasau vā ādityo lokampṛṇā'yātayāmā vā eṣo'tho vāgvai lokampṛṇā'yātayāmnyu vai vāk -

sa vai yajuṣmatīrupadhāya / lokampṛṇayā pracchādayatyannaṃ vai yajuṣmatya iṣṭakā ātmā lokampṛṇānnaṃ tadātmanā paridadhāti tasmādannamātmanā parihitamātmaiva bhavati -

sa vā ātmanneva / yajuṣmatīrupadadhāti na pakṣapuccheṣvātmaṃstadannaṃ dadhāti yadu vā ātmannannaṃ dhīyate tadātmānamavati tatpakṣapucchānyatha yatpakṣapuccheṣu naiva tadātmānamavati na pakṣapucchāni -

ubhayīryajuṣmatīśca lokampṛṇāścātmannupadadhāti / tasmādayamātmā dviguṇo bahulatara iva lokampṛṇā eva pakṣapuccheṣu tasmātpakṣapucchāni tanīyāṃsīvānūcīśca tiraścīścātmannupadadhātyasthīni vā iṣṭakāstasmādimānyanvañci ca tiryañci cātmannasthīni parācīreva pakṣapuccheṣu na hi kiṃ cana pakṣapuccheṣu tiryagasthyasti taddhaitadeva citasya cācitasya ca vijñānamevameva cita itarathā'citaḥ -

sa vai svayamātṛṇṇāṃ lokampṛṇayā pracchādayati / prāṇo vai svayamātṛṇṇādityo lokampṛṇā prāṇaṃ tadādityena saminddhe tasmādayamuṣṇaḥ prāṇastayā sarvamātmānaṃ pracchādayati sarvaṃ tadātmānamādityena saminddhe tasmādayaṃ sarva evātmoṣṇastaddhaitadeva jīviṣyataśca mariṣyataśca vijñānamuṣṇa eva jīviṣyañchīto mariṣyan -

sa yasyāṃ sraktyāṃ prathame upadadhāti / tato daśabhirdaśabhiḥ saṃcchādayannetyā svayamātṛṇṇāyai sa tenaiva dakṣiṇāvṛjjaghanena svayamātṛṇṇāṃ saṃcchādayannetyānūkyāyā atha punaretya tamavadhiṃ saṃcchādayati -

ātmānamagre saṃcchādayati / ātmā hyevāgre sambhavataḥ sambhavatyatha dakṣiṇaṃ pakṣamatha pucchamathottaraṃ taddakṣiṇāvṛttaddhi devatrā'tho evaṃ vā asāvāditya imāṃllokāndakṣiṇāvṛdanuparyaiti -

sa eṣa prāṇa eva yallokampṛṇā / tayā sarvamātmānaṃ pracchādayati sarvasmiṃstadātmanprāṇaṃ dadhāti tadyaddhāsyaiṣāṅgaṃ nābhiprāpnuyātprāṇo hāsya tadaṅgaṃ nābhiprāpnuyādyadu vai prāṇo'ṅgaṃ nābhiprāpnoti śuṣyati vā vaitanmlāyati vā tasmādenaṃ sarvamevaitayā pracchādayet -

sa vā ātmana evādhi pakṣapucchāni cinoti / ātmano hyevādhyaṅgāni prarohantyatha
yatpurastādarvācīrupadadhyādyathānyata āhṛtyāṅgaṃ pratidadhyāttādṛktat -

na bhinnāṃ na kṛṣṇāmupadadhyāt / ārcchati vā eṣā yā bhidyata ārtamvetadrūpaṃyatkṛṣṇaṃ nedārtamātmānamabhisaṃskaravā iti nābhinnāṃ parāsyennedanārtamātmano bahirddhā karavāṇīti dhiṣṇyebhyaḥ pratisaṃkhyāya yā virājamatiricyerannottarāmudbhaveyustadvai khalu tā ārcchanti tā bhittvotkara utkiredutkaro vā atiriktasya pratiṣṭhā tadyatrātiriktasya pratiṣṭhā tadevainā etatpratiṣṭhāpayati -

athāta iṣṭakāmātrāṇāmeva / pādamātrīḥ prathamāyāṃ cottamāyāṃ ca cityorupadadhyātpratiṣṭhā vai pādo yo vai pādaḥ sa hasta ūrvasthamātryo varṣiṣṭhāḥ syurna hyūrvasthātkiṃ cana varṣīyo'sthyasti tryālikhitavatyastisraścitayaḥ syustrivṛto hīme lokā aparimitā''likhite dve raso haite citī aparimita u vai rasaḥ sarvāstveva tryālikhitavatyaḥ syuḥ sarve hyeveme lokāstrivṛtaḥ -

athāta iṣṭakānāmevāvapanasya / yāṃ kāṃ ca yajuṣmatīmiṣṭakāṃ vidyāttāṃ madhyamāyāṃ citā upadadhyādantarikṣaṃ vai madhyamā citirantarikṣamu vai sarveṣāṃ bhūtānāmāvapanamatho annaṃ vai yajuṣmatya iṣṭakā udaraṃ madhyamā citirudare tadannaṃ dadhāti -

tadāhuḥ / nopadadhyānnedatirecayānīti sa vā upaiva dadhyātkāmebhyo vā etā iṣṭakā
upadhīyante na vai kāmānāmatiriktamasti sa vai naivopadadhyādetāvadvā etaddevā akurvan -