Shatapatha Brahmana · Chapter 8.5.2
८.५.२ atha catuṣcatvāriṃśacchandasyeṣṭakopadhānam
atha cchandasyā upadadhāti / etadvai prajāpatiḥ pāpmano mṛtyormuktvānnamaicchattasmādu haitadupatāpī vasīyānbhūtvānnamicchati tasminnāśaṃsante'nnamicchati jīviṣyatīti tasmai devā etadannamprāyacchannetāśchandasyāḥ paśavo vai chandāṃsyannaṃ paśavastānyasmā acchadayaṃstāni yadasmā acchadayaṃstasmācchandāṃsi -
tā daśadaśopadadhāti / daśākṣarā virāḍvirāḍu kṛtsnamannaṃ sarvamevāsminnetatkṛtsnamannaṃ dadhāti sarvata upadadhāti sarvata evāsminnetatkṛtsnamannaṃ dadhāti -
evaśchanda iti / ayaṃ vai loka' evaśchando varivaśchanda ityantarikṣaṃ vai varivaśchandaḥ śambhūśchanda iti dyaurvai śambhūśchandaḥ paribhūśchanda iti diśo vai paribhūśchanda 'ācchacchanda ityannaṃ vā ācchacchando manaśchanda iti prajāpatirvai manaśchando vyacaśchanda ityasau vā ādityo vyacaśchandaḥ -
sindhuśchanda iti / prāṇo vai sindhuśchandaḥ samudraśchanda iti mano vai samudraśchandaḥ sariraṃ chanda iti vāgvai sariraṃ chandaḥ kakupchanda iti prāṇo vai kakupchandastrikakupchanda ityudāno vai trikakupchandaḥ kāvyaṃ chanda iti trayī vai vidyā kāvyaṃ chando'ṅkupaṃ cchanda ityāpo vā aṅkupaṃ chando'kṣarapaṅktiśchanda ityasau vai loko'kṣarapaṅktiśchandaḥ padapaṅktiśchanda ityayaṃ vai lokaḥ padapaṅktiśchando viṣṭārapaṅktiśchanda iti diśo vai viṣṭārapaṅktiśchandaḥ kṣuro bhrajaśchanda ityasau vā ādityaḥ kṣuro bhrajaśchanda ācchacchandaḥ pracchacchanda ityannaṃ vā ācchacchando'nnaṃ pracchacchandaḥ -
saṃyacchanda iti / rātrirvai saṃyacchando viyacchanda ityaharvai viyacchando bṛhacchanda ityasau vai loko bṛhacchando rathantaraṃ chanda ityayaṃ vai loko rathantaraṃ chando nikāyaśchanda iti vāyurvai nikāyaśchando vivadhaśchanda ityantarikṣaṃ vai vivadhaśchando giraśchanda ityannaṃ vai giraśchando bhrajaśchanda ityagnirvai bhrajaśchandaḥ saṃstupchando'nuṣṭupchanda iti vāgeva saṃstupchando vāganuṣṭupchanda evaśchando varivaśchanda iti tasyokto bandhuḥ -
vayaśchanda iti / annaṃ vai vayaśchando vayaskṛcchanda ityagnirvai vayaskṛcchando viṣpardhāśchanda ityasau vai loko viṣpardhāśchando viśālaṃ chanda ityayaṃ vai loko viśālaṃ chandaśchadiśchanda ityantarikṣaṃ vai chadiśchando dūrohaṇaṃ cchanda ityasau vā ādityo dūrohaṇaṃ chandastandraṃ chanda iti paṅktirvai tandraṃ chando'ṅkāṅkaṃ chanda ityāpo vā aṅkāṅkaṃ chandaḥ -
tadyāḥ purastādupadadhāti / prāṇastāsāṃ prathamā vyāno dvitīyodānastṛtīyodānaścaturthī vyānaḥ pañcamī prāṇaḥ ṣaṣṭhī prāṇaḥ saptamī vyāno'ṣṭamyudāno navamī yajamāna evātra daśamī sa eṣa yajamāna etasyāṃ virājyadhyūḍhaḥ pratiṣṭhitaḥ prāṇamayyāmarvācīśca parācīścopadadhāti tasmādime prāṇā arvāñcaśca parāñcaśca -
atha yā dakṣiṇato / 'gnistāsāṃ prathamā vāyurdvitīyā''dityastṛtīyā''dityaścaturthī vāyuḥ pañcamyagniḥ ṣaṣṭhyagniḥ saptamī vāyuraṣṭamyādityo navamī yajamāna evātra daśamī sa eṣa yajamāna etasyāṃ virājyadhyūḍhaḥ pratiṣṭhito devatāmayyāmarvācīśca parācīścopadadhāti tasmādete devā arvāñcaśca parāñcaśca -
atha yāḥ paścāt / ayaṃ lokastāsāṃ prathamāntarikṣaṃ dvitīyā dyaustṛtīyā dyauścaturthyantarikṣaṃ pañcamyayaṃ lokaḥ ṣaṣṭhyayaṃ lokaḥ saptamyantarikṣamaṣṭamī dyaurnavamī yajamāna evātra daśamī sa eṣa yajamāna etasyāṃ virājyadhyūḍhaḥ pratiṣṭhito lokamayyāmarvācīśca parācīścopadadhāti tasmādime lokā arvāñcaśca parāñcaśca -
atha yā uttarataḥ / grīṣmastāsāṃ prathamā varṣā dvitīyā hemantastṛtīyā hemantaścaturthī varṣāḥ pañcamī grīṣmaḥ ṣaṣṭhī grīṣmaḥ saptamī varṣā aṣṭamī hemanto navamī yajamāna evātra daśamī sa eṣa yajamāna etasyāṃ virājyadhyūḍhaḥ pratiṣṭhita ṛtumayyāmarvācīśca parācīścopadadhāti tasmādeta ṛtavo'rvāñcaśca parāñcaśca -
atha punareva / yāḥ purastādupadadhāti prāṇāste tā daśa bhavanti daśa vai prāṇāḥ pūrvārdha upadadhāti purastāddhīme prāṇāḥ -
atha yā dakṣiṇataḥ / etāstā devatā agniśca pṛthivī ca vāyuścāntarikṣaṃ cādityaśca
dyauśca candramāśca nakṣatrāṇi cānnaṃ cāpaśca -
atha yāḥ paścāt / diśastāścatasro diśaścatasro'vāntaradiśa ūrdhvā ceyaṃ ca-
atha yā uttarataḥ / māsāste vāsantikau dvau graiṣmau dvau vārṣikau dvau śāradau dvau haimantikau dvau -
atha punareva / yā prathamā daśadayaṃ sa loko yā dvitīyā'ntarikṣaṃ tadyā tṛtīyā dyauḥ semameva lokaṃ prathamayā daśatā'rohannantarikṣaṃ dvitīyayā divaṃ tṛtīyayā tathaivaitadyajamāna imameva lokaṃ prathamayā daśatā rohatyantarikṣaṃ dvitīyayā divaṃ tṛtīyayā -
sa sa parāṅiva rohaḥ / iyamu vai pratiṣṭhā te devā imāmpratiṣṭhāmabhipratyāyaṃstathaivaitadyajamāna imāṃ pratiṣṭhāmabhipratyaityatha yottamā daśadayaṃ sa lokastasmādyathaiva prathamāyai daśataḥ prabhṛtirevamuttamāyai samānaṃ hyetadyadete daśatāvayameva lokaḥ -
tā vā etāḥ / catvāriṃśadiṣṭakāścatvāriṃśadyajūṃṣi tadaśītirannamaśītistadyadyadetadāha tadasmā annamaśītiṃ kṛtvā prayacchati tenainaṃ prīṇāti -
Original text: śatapathabrāhmaṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0