Shatapatha Brahmana · Chapter 8.4.3

saptadaśa sṛṣṭīṣṭakopadhānam

atha sṛṣṭīrupadadhāti / etadvai prajāpatiḥ sarvāṇi bhūtāni pāpmano mṛtyormuktvā'kāmayata prajāḥ sṛjeya prajāyeyeti -

sa prāṇānabravīt / yuṣmābhiḥ sahemāḥ prajāḥ prajanayānīti te vai kena stoṣyāmaha iti mayā caiva yuṣmābhiśceti tatheti te prāṇaiścaiva prajāpatinā cāstuvata yadu ha kiṃca devāḥ kurvate stomenaiva tatkurvate yajño vai stomo yajñenaiva tatkurvate tasmādu sarvāsvevāstuvatāstuvatetyanuvartate -

ekayāstuvateti / vāgvā ekā vācaiva tadastuvata prajā adhīyanteti prajā atrādhīyanta
prajāpatiradhipatirāsīditi prajāpatiratrādhipatirāsīt -

tisṛbhirastuvateti / trayo vai prāṇāḥ prāṇa udāno vyānastaireva tadastuvata brahmā'sṛjyateti brahmātrāsṛjyata brahmaṇaspatiradhipatirāsīditi brahmaṇaspatiratrādhipatirāsīt -

pañcabhirastuvateti / ya eveme manaḥpañcamāḥ prāṇāstaireva tadastuvata bhūtānyasṛjyanteti bhūtānyatrāsṛjyanta bhūtānāṃ patiradhipatirāsīditi bhūtānāṃ patiratrādhipatirāsīt -

saptabhirastuvateti / ya eveme sapta śīrṣanprāṇāstaireva tadastuvata sapta ṛṣayo'sṛjyanteti sapta'rṣayo'trāsṛjyanta dhātādhipatirāsīditi dhātā'trādhipatirāsīt -

navabhirastuvateti / nava vai prāṇāḥ sapta śīrṣannavāñcau dvau taireva tadastuvata pitaro'sṛjyanteti pitaro'trāsṛjyantāditiradhipatnyāsīdityaditiratrādhipatnyāsīt -

ekādaśabhirastuvateti / daśa prāṇā ātmaikādaśastenaiva tadastuvata ṛtavo'sṛjyantetyṛtavo'trāsṛjyantārtavā adhipataya āsannityārtavā atrādhipataya āsan -

trayodaśabhirastuvateti / daśa prāṇā dve pratiṣṭhe ātmā trayodaśastenaiva tadastuvata māsā asṛjyanteti māsā atrāsṛjyanta saṃvatsaro'dhipatirāsīditi saṃvatsaro'trādhipatirāsīt -

pañcadaśabhirastuvateti / daśa hastyā aṅgulayaścatvāri dorbāhavāṇi yadūrdhvaṃ nābhestatpañcadaśaṃ tenaiva tadastuvata kṣatramasṛjyateti kṣatramasṛjyateti kṣatramatrāsṛjyatendro'dhipatirāsīditīndro'trādhipatirāsīt -

saptadaśabhirastuvateti / daśa pādyā aṅgulayaścatvāryūrvaṣṭhīvāni dve pratiṣṭhe yadavāṅnābhestatsaptadaśaṃ tenaiva tadastuvata grāmyāḥ paśavo'sṛjyanteti grāmyāḥ paśavo'trāsṛjyanta bṛhaspatiradhipatirāsīditi bṛhaspatiratrādhipatirāsīt -

navadaśabhirastuvateti / daśa hastyā aṅgulayo nava prāṇāstaireva tadastuvata śūdrāryāvasṛjyetāmiti śūdrāryāvatrāsṛjyetāmahorātre adhipatnī āstāmityahorātre atrādhipatnī āstām -

ekaviṃśatyāstuvateti / daśa hastyā aṅgulayo daśa pādyā ātmaikaviṃśastenaivatadastuvataikaśaphāḥ paśavo'sṛjyantetyekaśaphāḥ paśavo'trāsṛjyanta varuṇo'dhipatirāsīditi varuṇo'trādhipatirāsīt -

trayoviṃśatyāstuvateti / daśa hastyā aṅgulayo daśa pādyā dve pratiṣṭhe ātmā trayoviṃśastenaiva tadastuvata kṣudrāḥ paśavo'sṛjyanteti kṣudrāḥ paśavo'trāsṛjyanta pūṣādhipatirāsīditi pūṣādhipatirāsīt -

pañcaviṃśatyāstuvateti / daśa hastyā aṅgulayo daśa pādyāścatvāryaṅgānyātmā pañcaviṃśastenaiva tadastuvatāraṇyāḥ paśavo'sṛjyantetyāraṇyāḥ paśavo'trāsṛjyanta vāyuradhipatirāsīditi vāyuratrādhipatirāsīt -

saptaviṃśatyā'stuvateti / daśa hastyā aṅgulayo daśa pādyāścatvāryaṅgāni dve pratiṣṭhe ātmā saptaviṃśastenaiva tadastuvata dyāvāpṛthivī vyaitāmiti dyāvāpṛthivī atra vyaitāṃ vasavo rudrā ādityā anuvyāyanniti vasavo rudrā ādityā atrānuvyāyaṃsta evādhipataya āsanniti ta u evātrādhipataya āsan -

navaviṃśatyāstuvateti / daśa hastyā aṅgulayo daśa pādyā nava prāṇāstairevatadastuvata vanaspatayo'sṛjyanteti vanaspatayo'trāsṛjyanta somo'dhipatirāsīditi somo'trādhipatirāsīt -

ekatriṃśatā'stuvateti / daśa hastyā aṅgulayo daśa pādyā daśa prāṇā ātmaikatriṃśastenaiva tadastuvata prajā asṛjyanteti prajā atrāsṛjyanta yavāścāyavāścādhipataya āsanniti pūrvapakṣāparapakṣā evātrādhipataya āsan -

trayastriṃśatā'stuvateti / daśa hastyā aṅgulayo daśa pādyā daśa prāṇā dve pratiṣṭhe ātmā trayastriṃśastenaiva tadastuvata bhūtānyaśāmyanniti sarvāṇi bhūtānyatrāśāmyanprajāpatiḥ parameṣṭhyadhipatirāsīditi prajāpatiḥ parameṣṭhyatrādhipatirāsīt -

tā vā etāḥ / saptadaśeṣṭakā upadadhāti saptadaśo vai saṃvatsaraḥ prajāpatiḥ sa prajanayitā tadetena vai saptadaśena saṃvatsareṇa prajāpatinā prajanayitraitāḥ prajāḥ prājanayadyatprājanayadasṛjata tadyadasṛjata tasmātsṛṣṭayastāḥ sṛṣṭvātmanprāpādayata tathaivaitadyajamāna etena saptadaśena saṃvatsareṇa prajāpatinā prajanayitraitāḥ prajāḥ prajanayati tāḥ sṛṣṭvā''tmanprapādayate retaḥsicorvelayā pṛṣṭayo vai retaḥsicau madhyamu pṛṣṭayo madhyata evāsminnetāḥ prajāḥ prapādayati sarvata upadadhāti sarvata evāsminnetāḥ prajāḥ prapādayati -