Shatapatha Brahmana · Chapter 8.2.4
basto vaya iti bastaṃ vayasā''pnodvivalaṃ chanda ityekapadā vai vivalaṃ chanda ekapadā ha bhūtvā'jā uccakramuḥ -
vṛṣṇirvaya iti / vṛṣṇiṃ vayasā''pnodviśālaṃ chanda iti dvipadā vai viśālaṃ chando dvipadā ha bhūtvā'vaya uccakramuḥ -
puruṣo vaya iti / puruṣaṃ vayasā''pnottandraṃ chanda iti paṅktirvai tandraṃ chandaḥ paṅktirha bhūtvā puruṣā uccakramuḥ -
vyāghro vaya iti / vyāghraṃ vayasā''pnodanādhṛṣṭaṃ chanda iti virāḍvā anādhṛṣṭaṃ chando'nnaṃ vai virāḍannamanādhṛṣṭaṃ virāḍḍha bhūtvā vyāghrā uccakramuḥ -
siṃho vaya iti / siṃhaṃ vayasā''pnocchadiśchanda ityaticchandā vai chadiśchandaḥ sā hi sarvāṇi cchandāṃsi cchādayatyaticchandā ha bhūtvā siṃhā uccakramurathāto niruktāneva paśūnniruktāni cchandāṃsyupadadhāti -
paṣṭhavāḍvaya iti / paṣṭhavāhaṃ vayasā''pnodbṛhatī chanda iti bṛhatī ha bhūtvā paṣṭhavāha uccakramuḥ -
ukṣā vaya iti / ukṣāṇaṃ vayasā''pnotkakupchanda iti kakubbha bhūtvokṣāṇa uccakramuḥ -
ṛṣabho vaya iti / ṛṣabhaṃ vayasā''pnotsatobṛhatī cchanda iti satobṛhatī ha bhūtva'rṣabhā uccakramuḥ -
anaḍvānvaya iti / anaḍvāhaṃ vayasā''pnotpaṅktiśchanda iti paṅktirha bhūtvā'naḍvāha uccakramuḥ -
dhenurvaya iti / dhenuṃ vayasā''pnojjagatī chanda iti jagatī ha bhūtvā dhenava uccakramuḥ -
tryavirvaya iti / tryaviṃ vayasā''pnottriṣṭupchanda iti triṣṭubbha bhūtvā tryavaya uccakramuḥ -
dityavāḍvaya iti / dityavāhaṃ vayasā''pnodvirāṭchanda iti virāḍḍha bhūtvā dityavāha uccakramuḥ -
pañcāvirvaya iti / pañcāviṃ vayasā''pnodgāyatrī chanda iti gāyatrī ha bhūtvā pañcāvaya uccakramuḥ -
trivatso vaya iti / trivatsaṃ vayasā''pnoduṣṇikchanda ityuṣṇiggha bhūtvā trivatsā uccakramuḥ -
turyavāḍvaya iti / turyavāhaṃ vayasā''pnodanuṣṭupchanda ityanuṣṭubbha bhūtvā turyavāha uccakramuḥ -
ete vai te paśavaḥ / yāṃstatprajāpatirvayasā''pnotsa vai paśuṃ prathamamāhātha vayo'tha cchando vayasā ca hyenāṃśchandasā ca parigatyātmannadhattātmannakuruta tathaivainānayametadvayasā caiva cchandasā ca parigatyātmandhatta ātmankurute -
sa eṣa paśuryadagniḥ / so'traiva sarvaḥ kṛtsnaḥ saṃskṛtastasya yāḥ purastādupadadhāti śiro'sya tā atha yā dakṣiṇataścottarataśca sa ātmātha yāḥ paścāttatpuccham -
sa vai purastādevāgra upadadhāti / śiro hi prathamaṃ jāyamānasya jāyate'tha dakṣiṇata upadhāyottarata upadadhāti sārdhamayamātmā jāyatā ityatha paścātpucchaṃ hyantato jāyamānasya jāyate -
tadyāni varṣiṣṭhāni cchandāṃsi / ye sthaviṣṭhāḥ paśavastānmadhya upadadhāti madhyaṃ tatprati paśuṃ variṣṭhaṃ karoti tasmānmadhyaṃ prati paśurvariṣṭho'tha ye vīryavattamāḥ paśavastāndakṣiṇata upadadhāti dakṣiṇaṃ tadardhaṃ paśorvīryavattaraṃ karoti tasmāddakṣiṇo'rdhaḥ paśorvīryattaraḥ -
pūrvārdhaṃ ca jaghanārdhaṃ cāṇiṣṭhau karoti / yadahāmūścatasrastenainā aṇiṣṭhā atha yadiha hrasiṣṭhānpaśūnupadadhāti teno etā aṇiṣṭhāḥ pūrvārdhaṃ ca tajjaghanārdhaṃ ca paśoraṇiṣṭhau karoti tasmātpūrvārdhaśca jaghanārdhaśca paśoraṇiṣṭhau tasmātpūrvārdhena ca jaghanārdhena ca paśurucca tiṣṭhati saṃ ca viśatyatha lokampṛṇe upadadhātyasyāṃ sraktyāṃ tayorupari bandhuḥ purīṣaṃ nivapati tasyopari bandhuḥ -
ityāhavanīyacityāyāṃ pañcacitikāyāṃ dvitīyā citiḥ
Original text: śatapathabrāhmaṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0