Shatapatha Brahmana · Chapter 8.1.1

८.१.१ pañcāśatprāṇabhṛdiṣṭakopadhānam
prāṇabhṛta upadadhāti / prāṇā vai prāṇabhṛtaḥ prāṇānevaitadupadadhāti tāḥ prathamāyāṃ citā upadadhāti pūrvārdha eṣo'gneryatprathamā citiḥ purastāttatprāṇāndadhāti tasmādime purastātprāṇāḥ -

tā daśadaśopadadhāti / daśa vai prāṇā yadu vā api bahu kṛtvo daśadaśa daśaiva tatpañca kṛtvo daśadaśopadadhāti pañca vā etānpaśūnupadadhāti daśadaśa vā ekaikasminpaśau prāṇāstadeṣu sarveṣu prāṇāndadhātyanantarhitāḥ paśubhya upadadhātyanantarhitāṃstatpaśubhyaḥ prāṇāndadhāti sarvata upadadhāti sarvata evaiṣvetatprāṇāndadhāti -

yadveva prāṇabhṛta upadadhāti / prajāpatervisrastātprāṇā udakrāmandevatā bhūtvā tānabravīdupa meta prati ma etaddhatta yena me yūyamudakramiṣṭeti sa vai tadannaṃ sṛjasva yatte vayaṃ paśyanta upavasāmeti te vā ubhaye sṛjāmahā iti tatheti te prāṇāśca prajāpatiścaitadannamasṛjantaitāḥ prāṇabhṛtaḥ -

sa purastādupadadhāti / ayaṃ puro bhuva ityagnirvai purastadyattamāha pura iti prāñcaṃ hyagnimuddharanti prāñcamupacarantyatha yadbhuva ityāhāgnirvai bhuvo'gnerhīdaṃ sarvaṃ bhavati prāṇo hāgnirbhūtvā purastāttasthau tadeva tadrūpamupadadhāti -

tasya prāṇo bhauvāyana iti / prāṇaṃ tasmādrūpādagnerniramimīta vasantaḥ prāṇāyana iti vasantamṛtuṃ prāṇānniramimīta gāyatrī vāsantīti gāyatrīṃ chando vasantādṛtorniramimīta gāyatryai gāyatramiti gāyatryai chandaso gāyatraṃ sāma niramimīta gāyatrādupāṃśuriti gāyatrātsāmna upāṃśuṃ grahaṃ niramimītopāṃśostrivṛdityupāṃśorgrahāttrivṛtaṃ stomaṃ niramimīta trivṛto rathantaramiti trivṛtaḥ stomādrathantaraṃ pṛṣṭhaṃ niramimīta -

vasiṣṭha ṛṣiriti / prāṇo vai vasiṣṭha ṛṣiryadvai nu śreṣṭhastena vasiṣṭho'tho yadvastṛtamo vasati teno eva vasiṣṭhaḥ prajāpatigṛhītayā tvayeti prajāpatisṛṣṭayā tvayetyetatprāṇaṃ gṛhṇāmi prajābhya iti prāṇaṃ purastātprāpādayata nānopadadhāti ye nānā kāmāḥ prāṇe tāṃstaddadhāti sakṛtsādayatyekaṃ tatprāṇaṃ karotyatha yannānā sādayetprāṇaṃ ha vicchindyātsaiṣā trivṛdiṣṭakā yajuḥ sādanaṃ sūdadohāstattrivṛttrivṛdagniryāvānagniryāvatyasya mātrā tāvattatkṛtvopadadhāti -

atha dakṣiṇataḥ / ayaṃ dakṣiṇā viśvakarmetyayaṃ vai vāyurviśvakarmā yo'yaṃ pavata eṣa hīdaṃ sarvaṃ karoti tadyattamāha dakṣiṇeti tasmādeṣa dakṣiṇaiva bhūyiṣṭhaṃ vāti mano ha vāyurbhūtvā dakṣiṇatastasthau tadeva tadrūpamupadadhāti -

tasya mano vaiśvakarmaṇamiti / manastasmādrūpādvāyorniramimīta grīṣmo mānasa iti grīṣmamṛtuṃ manaso niramimīta triṣṭubgraiṣmīti triṣṭubhaṃ chando grīṣmādṛtorniramimīta triṣṭubhaḥ svāramiti triṣṭubhaśchandasaḥ svāraṃ sāma niramimīta svārādantaryāma iti svārātsāmno'ntaryāmaṃ grahaṃ niramimītāntaryāmātpañcadaśa ityantaryāmādgrahātpañcadaśaṃ stomaṃ niramimīta pañcadaśādbṛhaditi pañcadaśātstomādbṛhatpṛṣṭhaṃ niramimīta -

bharadvāja ṛṣiriti / mano vai bharadvāja ṛṣirannaṃ vājo yo vai mano bibharti so'nnaṃ vājaṃ bharati tasmānmano bharadvāja ṛṣiḥ prajāpatigṛhītayā tvayeti prajāpatisṛṣṭayā tvayetyetanmano gṛhṇāmi prajābhya iti mano dakṣiṇataḥ prāpādayata nānopadadhāti ye nānā kāmā manasi tāṃstaddadhāti sakṛtsādayatyekaṃ tanmanaḥ karotyatha yannānā sādayenmano ha vicchindyātsaiṣā trivṛdiṣṭakā tasyokto bandhuḥ -