Shatapatha Brahmana · Chapter 8.1
prathamā citiḥ
brāhmaṇam १ pañcāśatprāṇabhṛdiṣṭakopadhānam
१ pañcāśatprāṇabhṛdiṣṭakopadhānam - tatra prathamacitau sārthavādaṃ prāṇabhṛtāmupadhāna vidhānaṃ, tāḥ pañcāśatsaṃkhyākāḥ prāṇabhṛto daśadaśopadheyā ityabhidhānaṃ, daśasaṃghātānāṃ saṃkhyāṃ vidhāya tatpraśaṃsanam , upahitānāṃ paśuśīrṣāṇāṃ samīpe tāsāmupadhānaṃ vidhāya tatpraśaṃsanaṃ, prācyādyāsu pañcasu dikṣu tāsāmupadhānavidhānaṃ, prāṇabhṛdupadhānamanūdya tasya prakārāntareṇa praśaṃsanaṃ, prācyāṃ diśi upadheyānāṃ prāṇabhṛtāmupadhāne daśa mantrānviniyujya teṣāṃ pakṣapakṣāntaraśaḥ sopapattikamarthavivaraṇaṃ, daśānāṃ pūrvadigupadheyānāṃ prāṇabhṛtāmupadhānasya pārthakyaṃ vidhāya tatpraśaṃsanaṃ, sādanasyāpyupadhānavatprasaktaṃ nānātvaṃ vyāvartya vyatireke bādhaṃ ca pradarśyeṣṭakāyāstrivṛ / tvavivaraṇaṃ, dakṣiṇasyāṃ diśyupadheyānāṃ prāṇabhṛtāṃ daśakasyopadhāne daśa mantrā / nviniyujya teṣāṃ vyākhyānam , upadhānasya nānātvaṃ sādanasya sakṛttvamiṣṭakāyāstrivṛtvaṃ ca pūrvavadvidhāya tatpraśaṃsanaṃ cetyādi /
brāhmaṇam
२ pratīcyāṃ diśyupadheyānāṃ prāṇabhṛtāṃ daśakasyopadhāne daśa mantrānviniyujya teṣāṃ vyākhyānam, upadhānasya nānātvaṃ sādaya sakṛttvamiṣṭakāstrivṛttvaṃ ca pūrvavadvidhāya tatpraśaṃsanaṃ, uttarasyāṃ diśyupadheyānāṃ prāṇabhṛtāṃ daśakasyopadhāne daśa mantrānviniyujya teṣāṃ vyākhyānam , upadhānasya nānātvaṃ sādanasya sakṛttvamiṣṭakāyāstrivṛttvaṃ ca pūrvavadvidhāya tatpraśasanaṃ, madhyabhāga upadheyānāṃ prāṇabhṛtāṃ daśakasyopadhāne daśa mantrānviniyujya teṣāṃ vyākhyānaṃ, upadhānasya nānātvaṃ sādanasya sakṛttvamiṣṭakāyāstrivṛttvaṃ ca pūrvavadvidhāya tatpraśaṃsanaṃ, niruktamantrārthajātasyānnarūpatāpratipādanaṃ, daśasaṃkhyāmanūdya tadrūpeṇānnarūpatāpratipādanaṃ, sarvata upadhānamanūdya tatpraśaṃsanaṃ, prāṇabhṛtsaṃjñānirvacanaṃ cetyādi /
brāhmaṇam
३ tatra prāṇasvarūpaṃ prāṇabhṛtsvarūpaṃ ca viśadayituṃ brahmavādināṃ praśnottarābhidhānaṃ, punaḥ sarvāsāṃ prāṇabhṛtāṃ prājāpatyatvaviṣaye brahmavādināṃ praśnottarābhidhānaṃ, mantragatānupūrvyā ṛksāmagrahāṇāṃ pratīyamānānantaryasyākṣepasamādhānārtham brahmavādināṃ praśnottarābhidhānaṃ, śastropadhānaviṣaye ṛksāmayorādhārādheyabhāvalakṣaṇasambandhaviṣaye ca brahmavādināṃ praśno / ttarābhidhānaṃ, prathamatastriṣu mantreṣu khyāpitasya pitāputrabhāvasya prayojananirūpaṇaṃ, etāsāmupadhānamantreṣu prāṇādiliṅgadarśanāttadupajīvanena teṣāṃ daśakānāṃ pṛthaksaṃjñākaraṇaṃ, atra carakādhvaryūṇāṃ matamupanyasya tannirākaraṇaṃ, pūrvadiśi prāṇabhṛtāmupadhānānantaraṃ dakṣiṇāṃ diśaṃ vihāya pratīcyāṃ diśi kartavyamiti sopapattikaṃ vidhānaṃ, dakṣiṇottaradiśorapi nairantaryeṇa prāṇabhṛdupadhānaṃ vidhāya tatpraśaṃsanaṃ, madhye upadheyānāṃ prāṇabhṛtāṃ sthānaviśeṣaṃ vidhāya tatpraśaṃsanaṃ, sarvata upadhānamanūdya tatpraśaṃsanaṃ, sarvāsāṃ prāṇabhṛtāmupadhāne dharmaviśeṣaṃ vidhāya tatpraśaṃsanaṃ, tāsāmupahitānāṃ parasparasaṃsparśaṃ vidhāya tatpraśaṃsanaṃ ceti /
brāhmaṇam
४-tāsāṃ puruṣaśirasaḥ samīpe prāgādidikṣūpadhānaṃ pūrvapakṣīkṛtya tatpratiṣiddhya ca hiraṇmayapuruṣasyābhiprāptiryathā bhavati tathopadadhyāditi siddhāntatayā nigamanam , āgneyādikoṇadigbhāgeṣu prāṇabhṛtāṃ vakrarītyopadhānamākṣipya tatsamādhānanirūpaṇaṃ, prāṇabhṛdupadhānasya paśutvasampatyā praśaṃsanaṃ, antimamantre stomadvayapṛṣṭhadvayapratipādanasya praśnottararūpeṇa prayojanakathanaṃ, pratīṣṭakaṃ kṛtsnasyāgneḥ saṃskṛteḥ praśnapūrvakamupapādanaṃ, suparṇarūpasya cityasyāgneḥ samañcanaprasāraṇayorhetutvena prāṇabhṛdupadhānasya praśaṃsanaṃ, tatra samañcanaprasāraṇapratipādakena mantreṇābhimṛśantītyekīyamatopanyāsapūrvakaṃ samañcanaprasāraṇayorvīryahetutayā'vaśyotpādyatvābhidhānamabhimarśanamantrābhidhānaṃ ca, etadekīyaṃ mataṃ śāṭyāyanerapyabhimatamityabhidhānam , atra viṣaye pakṣāntaraṃ pratipādya tasya dūṣaṇam , lokampṛṇākhyayoriṣṭakayorupadhānavidhānam, tataḥ purīṣanivapanavidhānaṃ cetyādi /
Original text: śatapathabrāhmaṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0