Shatapatha Brahmana · Verses 7.3-2

āpyānavatībhyāmabhimṛśya / pratyetyātithyena pracaratyātithyena pracarya pravargyopasadbhyāṃ pracarati pravargyopasadbhyāṃ pracaryāthaitāṃ carmaṇi citiṃ samavaśamayanti tadyaccarmaṇi carma vai rūpaṃ rūpāṇāmupāptyai lomato loma vai rūpaṃ rūpāṇāmupāptyai rohite rohite ha sarvāṇi rūpāṇi sarveṣāṃ rūpāṇāmupāptyā ānaḍuhe'gnireṣa yadanaḍvānagnirūpāṇāmupāptyai prācīnagrīve taddhi devatrā -

tadagreṇa gārhapatyam / antarvedyuttaraloma prācīnagrīvamupastṛṇāti tadetāṃ citiṃ samavaśamayantyatha prokṣati tadyatprokṣati śuddhamevaitanmedhyaṃ karotyājyena taddhi śuddhaṃ medhyamatho anabhyārohāya na hi kiṃcanānyaddhavirājyena prokṣanti tūṣṇīmaniruktaṃ vai tadyattūṣṇīṃ sarvaṃ vā aniruktaṃ sarveṇaivaitacchuddhaṃ medhyaṃ karotyatho anabhyārohāya na hi kiṃcanānyaddhavistūṣṇīṃ prokṣanti -

yadveva prokṣati / havirvā etattadetadabhighārayati yadvai havirabhyaktaṃ yadabhighāritaṃ tajjuṣṭaṃ tanmedhyamājyenājyena hi havirabhighārayanti tūṣṇīṃ tūṣṇīṃ hi havirabhighārayanti darbhaiste hi śuddhā medhyā agrairagraṃ hi devānām -

tadāhuḥ / yatprathamāmeva citiṃ prokṣati kathamasyaiṣa sarvo'gniḥ prokṣito bhavati kathaṃ carmaṇi praṇītaḥ kathamaśvapraṇīta iti yadevātra sarvāsāṃ citīnāmiṣṭakāḥ prokṣatyevamu hāsyaiṣa sarvo'gniḥ prokṣito bhavatyevaṃ carmaṇi praṇīta evamaśvapraṇīta udyacchantyetāṃ citim -

athāhāgnibhyaḥ prahriyamāṇebhyo'nubrūhīti / etadvai devānupapraiṣyata etaṃ yajñaṃ taṃsyamānānrakṣāṃsi nāṣṭrā ajighāṃsanna yakṣyadhve na yajñaṃ taṃsyadhva iti tebhya etānagnīnetā iṣṭakā vajrānkṣurapavīnkṛtvā prāharaṃstairenānastṛṇvata tāntstṛtvā'bhaye'nāṣṭra 'etaṃ yajñamatanvata -

tadvā etatkriyate / yaddevā akurvannidaṃ nu tāni rakṣāṃsi devairevāpahatāni yattvetatkaroti yaddevā akurvaṃstatkaravāṇītyatho yadeva rakṣo yaḥ pāpmā tebhya etānagnīnetā iṣṭakā vajrānkṣurapavīnkṛtvā praharati tairenāntstṛṇute tāntstṛtvābhaye'nāṣṭra 'etaṃ yajñaṃ tanute -

tadyadagnibhya iti / bahavo hyete'gnayo yadetāścitayo'tha yatprahriyamāṇebhya iti
pra hi harati -

taddhaike'nvāhuḥ / purīṣyāso agnayaḥ prāvaṇebhiḥ sajoṣasa iti prāyaṇarūpaṃ na tathā kuryādāgneyīreva gāyatrīḥ kāmavatīranubrūyādā te vatso mano yamattubhyaṃ tā aṅgirastamāgniḥ priyeṣu dhāmasviti -

āgneyīranvāha / agnirūpāṇāmupāptyai kāmavatīḥ kāmānāmupāptyai gāyatrīrgāyatro'gniryāvānagniryāvatyasya mātrā tāvataivainametadreto bhūtaṃ siñcati tisrastrivṛdagniryāvānagniryāvatyasya mātrā tāvataivainametadreto bhūtaṃ siñcati tāḥ sapta sampadyante saha triranūktābhyāṃ saptacitiko'gniḥ sapta'rtavaḥ saṃvatsaraḥ saṃvatsaro'gniryāvānagniryāvatyasya mātrā tāvattadbhavatyupāṃśvanvāha reto vā atra yajña upāṃśu vai retaḥ sicyate paścādanubruvannanveti cchandobhirevaitadyajñaṃ paścādabhirakṣanneti -

athāśvaṃ śuklaṃ purastānnayanti / etadvai devā abibhayuryadvai na iha rakṣāṃsi nāṣṭrā na hanyuriti ta etaṃ vajramapaśyannamumevādityamasau vā āditya eṣo'śvasta' etena vajreṇa purastādrakṣāṃsi nāṣṭrā apahatyābhaye'nāṣṭre svasti samāśnuvata tathaivaitadyajamāna etena vajreṇa purastādrakṣāṃsi nāṣṭrā apahatyābhaye'nāṣṭre svasti samaśnuta āgacchantyagniṃ dakṣiṇataḥ pucchasya citimupanidadhatyuttarato'śvamākramayanti -

tamuttarārdhenāgneḥ / antareṇa pariśritaḥ prāñcaṃ nayanti tatprācyai diśaḥ pāpmānamapahanti taṃ dakṣiṇā taddakṣiṇāyai diśaḥ pāpmānamapahanti taṃ pratyañcaṃ tatpratīcyai diśaḥ pāpmānamapahanti tamudañcaṃ tadudīcyai diśaḥ pāpmānamapahanti sarvābhya evaitaddigbhyo rakṣāṃsi nāṣṭrā apahatyāthainamudañcaṃ prāñcaṃ prasṛjati tasyokto bandhuḥ -

taṃ pratyañcaṃ yantam / etāṃ citimavaghrāpayatyasau vā āditya eṣo'śva imā u sarvāḥ prajā yā imā iṣṭakāstadyadavaghrāpayatyasāveva tadāditya imāḥ prajā abhijighrati tasmādu haitatsarvo'smīti manyate prajāpatervīryeṇa tadyatpratyañcaṃ yantamavaghrāpayati pratyaṅhyevaiṣa yannimāḥ sarvāḥ prajā abhijighrati -

yadvevāvaghrāpayati / asau vā āditya eṣo'śva ima u lokā etāḥ svayamātṛṇṇāstadyadavaghrāpayatyasāveva tadāditya imāṃllokāntsūtre samāvayate tadyattatsūtramupari tasya bandhuḥ -

yadvevāghrāpayati / agnirdevebhya udakrāmatso'paḥ prāviśatte devāḥ prajāpatimabruvaṃstvamimamanviccha sa tubhyaṃ svāya pitra āvirbhaviṣyatīti tamaśvaḥ śuklo bhūtvā'nvaicchattamadbhya upodāsṛptaṃ puṣkaraparṇe viveda tamabhyavekṣāṃ cakre sa hainamuduvoṣa tasmāduvoṣa tasmādaśvaḥ śukla uduṣṭamukha ivātho ha durakṣo bhāvukastamu vā ṛtveva hiṃsitveva mene taṃ hovāca varaṃ te dadāmīti -

sa hovāca / yastvānena rūpeṇānvicchādvindādeva tvā sa iti sa yo hainametena rūpeṇānvicchati vindati hainaṃ vittvā haivainaṃ cinute -

sa śuklaḥ syāt / taddhyetasya rūpaṃ ya eṣa tapati yadi śuklaṃ na vindedapyaśuklaḥ syādaśvastveva syādyadyaśvaṃ na vindedapyanaḍvāneva syādāgneyo vā anaḍvānagniru sarveṣāṃ pāpmanāmapahantā -

athāto'dhirohaṇasyaiva / taṃ haike purastātpratyañcamadhirohanti paścādvā prāñcaṃ na tathā kuryātpaśureṣa yadagniryo vai paśuṃ purastātpratyañcamadhirohati viṣāṇābhyāṃ taṃ hantyatha yaḥ paścātprāñcaṃ padbhyāṃ tamātmanevainamārohedyaṃ vā ātmanā paśumārohanti sa pārayati sa na hinastyuttarato yaṃ hi kaṃ ca paśumārohantyuttarata evainamārohantyāruhyāgnimauttaravedikaṃ karma kṛtvā''tmannagniṃ gṛhṇīta ātmannagniṃ gṛhītvā satyaṃ sāma gāyati puṣkaraparṇamupadadhāti tasyātaḥ -

athaitaṃ sāye bhūte'śvaṃ pariṇayanti / etadvai devā abibhayuryadvai na imamiha rakṣāṃsi nāṣṭrā na hanyuriti tasmā etaṃ vajramabhigoptāramakurvannamumevādityamasau vā āditya eṣo'śvastathaivāsmā ayametaṃ vajramabhigoptāraṃ karoti -

taṃ vā upāstamayamādityasya pariṇayati / eṣa vā asya pratyakṣaṃ divā goptā bhavati
rātrisācayānyu vai rakṣāṃsi rātryā evāsmā etaṃ vajramabhigoptāraṃ karoti sarvataḥ pariṇayati sarvata evāsmā etaṃ vajramabhigoptāraṃ karoti triṣkṛtvaḥ pariṇayati trivṛtamevāsmā etaṃ vajramabhigoptāraṃ karotyathainamudañcaṃ prāñcaṃ prasṛjati tasyokto bandhuratha sa punarvipalyayate tasyopari bandhuḥ -