Language

ENहिગુ
Scripture Library

Shatapatha Brahmana · Chapter 6.5

6.5.1

brāhmaṇam

6.5.2

१ sārthavādamapāṃ parṇakvathitatvaṃ vidhāya tāsāmadvaivatyena gāyatreṇa tṛcena secanavidhānaṃ, tatra tṛcasya tatpratipādyadevatāyāśca praśaṃsanaṃ, mṛtpiṇḍe sārthavādaṃ kaṣayājalaphenamṛdajalomnāṃ saṃmiśraṇavidhānaṃ, tatrājalomasaṃmiśraṇe mantraṃ viniyujya tattātparyavarṇanaṃ, śarkarāśmāyorasacūrṇaiḥ saṃsargasya samantrakaṃ vidhānaṃ, ajalomasaṃsarge śarkarādisaṃsarge ca viniyuktamantragatasaṃkhyāyāḥ praśaṃsanaṃ, tisṛbhirṛgbhirmṛdaḥ saṃmiśraṇavidhānaṃ tāsāmṛcāmabhiprāyapradarśanaṃ ca, sammiśraṇamantragatatritvasaṃkhyāyāstrivṛdagnyātmanā praśaṃsyājalomaśarkarādisaṃsarge viniyuktamantragatadvitvasaṃkhyayā sahoktasaṃkhyāyāḥ praśaṃsanam , etasyāḥ pañcasaṃkhyāyā udakasecanamantragatatritvasaṃkhyāyāḥ praśaṃsanaṃ prakārāntareṇāpyetasyā aṣṭasaṃkhyāyāḥ praśaṃsanaṃ cetyādi.
brāhmaṇam

6.5.3

२ ukhāyā adhastalaparyāptasya mṛtpiṇḍasya samantrakaṃ sārthavādamādānavidhānaṃ, mṛtpiṇḍasya samantrakaṃ saviśaṃ prathanaṃ vidhāya tanmantrasya vyākhyānaṃ, tiryakprādeśamātraṃ prathitāyā nidhimṛda upari mṛtpiṇḍaprakṣepaṃ samaṃtrakaṃ vidhāya tanmaṃtravyākhyānaṃ, prathamoddheruparyanyamṛtpiṇḍaprakṣepaṃ samantrakaṃ vidhāya tanmantravyākhyānaṃ, nidheruddhidvayasya ca samīkaraṇaṃ saviśeṣaṃ samaṃtrakaṃ vidhāya tanmantravyākhyānaṃ, ukhāyā ūrdhvaparimāṇasya sārthavādaṃ vidhānaṃ, sarvathokhā prādeśamātrīkartavyetyādikathanam , ukhāyāḥ parimāṇaṃ paśvanuṣṭhānāpekṣayā vikalpitamiti pradarśanam, ukhāyā uttarabhāge rāsnākaraṇasya mantratadabhiprāyasahitaṃ sārthavādaṃ vidhānaṃ anyāsāṃ catasṛṇāmūrdhyānāṃ rāsnānāṃ tūṣṇīṃ karaṇavidhānaṃ, tāsāmūrdhvavartīnāmagreṣu goḥ sāmyena caturṇāṃ stanānāmunnayanakathanam , ekeṣāṃ matena dvistanātmakamaṣṭastanātmakaṃ ca pakṣadvayamanūdya tayordūṣaṇam, ukhāyā bilasya sābhiprāyaṃ samantrakaṃ grahaṇavidhānaṃ, mantramantrārthasahitamukhānidhānasya vidhānam , ekeṣāṃ matena sopapattikamukhātrayakaraṇātmakaṃ pakṣamanūdya taṃ sopapattikaṃ dūṣayitvā cokhaikeva karaṇīyeti siddhāntatayā pratipādanaṃ ukhāyā bhedane prāyaścityādikamuttarasminnanvākhyāne brāhmaṇe vakṣyata iti pratijñā ceti.
brāhmaṇam

6.5.4

३ saṃskṛtāyā mṛdaḥ sakāśādukhānirmāṇātpūrvaṃ mahiṣīkartṛkāyā: pādamātryāstryā likhitāyā aṣāḍhākhyeṣṭakāyāḥ sārthavādaṃ sopapattikaṃ nirmāṇakathanam , ukhāyā aṣāḍhāntarakartavyatābhidhāna, viśvajyotiḥsaṃjñakānāṃ tisṛṇāmiṣṭakānāmukhānantarakartavyatāyāḥ sārthavādaṃ vidhānaṃ devatāsambandhapradarśanaṃ ca, etāsāmaṣāḍhokhāviśvajyotiṣāmadhyātmatvaṃ pradarśya punaretāsāmeva mantrāhṛtamṛdotpannatvāṣāḍhādināmavatvapādamātrādiparimāṇavatvādīnāmitareṣṭakānāṃ vailakṣaṇye'nuvādaṃ kṛtvā praśaṃsanam, avaśiṣṭāyā mṛdo viniyogakathanaṃ, sakāraṇaṃ saptabhiraśvaśakṛdbhirukhāyā dhūpanasya sārthavādaṃ samantrakaṃ vidhānaṃ śakṛnmaṃtradevatānāṃ saptasaṃkhyātvena sāmyasya praśaṃsanaṃ, saṃkhyāgatasaptatvasya yattritvaṃ tasya praśaṃsanaṃ ceti.
brāhmaṇam

४ sārthavādaṃ sābhiprāyamavaṭakhananaṃ saviśeṣaṃ vidhāya tatra mantraṃ viniyujya tadvyākhyānam, avaṭe pacanasādhanatṛṇādikamāstīrya tatrāṣāḍhāyāstūṣṇīmavasthāpanaṃ vidhāya tato nyubjāyā ukhāyāḥ samaṃtrakamavasthāpanavidhānam tanmaṃtravyākhyānañca, nirmāṇakramaprāptānāṃ viśvajyotiṣāṃ tūṣṇīmavasthāpanam vidhāya punastatra pūrvavatpacanādikamāstīrya dakṣiṇāgnyagninā dīpana vidhānam, dīpane maṃtraṃ viniyujya tasya vyākhyānam , ukhāmīkṣamāṇasya trayāṇāṃ yajuṣāṃ japavidhānam , teṣāṃ vyākhyānaṃ ca, khananādimaṃtragatasaṃkhyāyāḥ praśaṃsanaṃ, sābhiprāyaṃ sārthavādamukhāyā maitreṇa yajuṣopāvaharaṇavidhānam , upavāpodvāpayoḥ kālaṃ niyamya tatrodvāpe sāvitrasya yajuṣo viniyojanaṃ, ukhāyā: paryāvartanasya gartāduddharaṇasya ca samaṃtrakaṃ vidhānam tadubhayormaṃtrayorvyākhyānaṃ ca, ukhāyāḥ kṣīrāsecanārthaṃ pātre sthāpanasya maṃtramaṃtrārthayutaṃ vidhānam , tasyāmukhāyāmājasya payasaḥ sārthavādamāsecanaṃ vidhāya tatra maṃtracatuṣṭayaṃ viniyujya ca tasya vyākhyānam , āsecananirmāṇa dhūpanamantragatadevataikyasya praśaṃsanaṃ cetyādi.

Original text: śatapathabrāhmaṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc