Scripture Library

Shatapatha Brahmana · Chapter 6.3.3

6.3.3.6.3.3

vīḍiyo aṃśa

6.3.3.6.3.3.1

pradīptā ete'gnayo bhavanti / atha mṛdamacchayantīme vai lokā ete'gnayaste yadā pradīptā athaita ime lokāḥ puro vā etadebhyo lokebhyo'gre devāḥ karmānvaicchaṃstadyadetānagnīnatītya mṛdamāharati tadenaṃ puraibhyo lokebhyo'nvicchati -

6.3.3.6.3.3.2

prāñco yanti / prācī hi digagneḥ svāyāmevainametaddiśyanvicchati svāyāṃ diśi vindati -

6.3.3.6.3.3.3

te prayanti / agniṃ purīṣyamaṅgirasvadacchema ityagniṃ paśavyamagnivadacchema ityetat -

6.3.3.6.3.3.4

athānaddhāpuruṣamīkṣate / agniṃ purīṣyamaṅgirasvadbhariṣyāma ityagniṃ paśavyamagnivadbhariṣyāma ityetattadenamanaddhāpuruṣeṇānvicchati -

6.3.3.6.3.3.5

atha valmīkavapā suṣirā vyadhve nihitā bhavati / tāmanvīkṣata iyaṃ vai valmīkavapeyamu vā ime lokā etadvā enaṃ devā eṣu lokeṣu vigrāhamaicchaṃstathaivainamayametadeṣu lokeṣu vigrāhamicchati -

6.3.3.6.3.3.6

anvagniruṣasāmagramakhyaditi / tadenamuṣaḥsvaicchannanvahāni prathamo jātavedā iti tadenamahaḥsvaicchannanu sūryasya purutrā ca raśmīniti tadenaṃ sūryasya raśmiṣvaicchannanu dyāvāpṛthivī ātatantheti tadenaṃ dyāvāpṛthivyoraicchaṃstamavindaṃstathaivainamayametadvindati taṃ yadā parāpaśyatyatha tāmavāsyatyāgacchanti mṛdam -

6.3.3.6.3.3.7

athāśvamabhimantrayate / etadvai devā abruvanpāpmānamasyāpahanāmeti śramo vai pāpmā śramamasya pāpmānamapahanāmeti tasya śramaṃ pāpmānamapāghnaṃstathaivāsyāyametacchramaṃ pāpmānamapahanti -

6.3.3.6.3.3.8

āgatya vājyadhvānamiti / āgato hyasyādhvā bhavati sarvā mṛdho vidhūnuta iti pāpmā vai mṛdhaḥ sarvānpāpmano vidhūnuta ityetattasmādu haitadaśvaḥ syattvā vidhūnute 'gniṃ sadhasthe mahati cakṣuṣā nicikīṣata itīdaṃ vai mahatsadhasthamagnimasminmahati sadhasthe cakṣuṣā didṛkṣata ityetat -

6.3.3.6.3.3.9

athainamākramayati / etadvā eṣa etaṃ devebhyo'nuvidya prābravīdyathā'yamihevetyevam -

6.3.3.6.3.3.10

yadvevākramayati / etadvai devā abibhayuryadvai na imamiha rakṣāṃsi nāṣṭrā na hanyuriti tasmā etaṃ vajramupariṣṭādabhigoptāramakurvannamumevādityamasau vā āditya eṣo'śvastathaivāsmā ayametaṃ vajramupariṣṭādabhigoptāraṃ karoti -

6.3.3.6.3.3.11

ākramya vājin / pṛthivīmagnimiccha rucā tvamiti cakṣurvai rugākramya tvaṃ vājinpṛthivīmagnimiccha cakṣuṣetyetadbhūmyā vṛttvāya no brūhi yataḥ khanema taṃ vayamiti bhūmestatspāśayitvāya no brūhi yata enaṃ khanemetyetat -

6.3.3.6.3.3.12

athainamunmṛśati / etadvā enaṃ devāḥ procivāṃsaṃ vīryeṇa samārdhayaṃstathaivainamayametatprocivāṃsaṃ vīryeṇa samardhayati dyauste pṛṣṭhaṃ pṛthivī sadhasthamātmā'ntarikṣaṃ samudro yoniritītthamasītthamasītyevaitadāha vikhyāya cakṣuṣā tvamabhitiṣṭha pṛtanyata iti vikhyāya cakṣuṣā tvamabhitiṣṭha sarvānpāpmana ityetannopaspṛśati vajro vā'aśvo nenmāyaṃ vajro hinasaditi -

6.3.3.6.3.3.13

athainamutkramayati / etadvai devā abruvankimimamabhyutkramiṣyāma iti mahatsaubhagamiti taṃ mahatsaubhagamabhyudakramayaṃstathaivainamayametanmahatsaubhagamabhyutkramayatyutkrāma mahate saubhagāyetyutkrāma mahatte saubhagamityetattasmādu haitadaśvaḥ paśūnāṃ bhagitamo'smādāsthānāditi yatraitattiṣṭhasītyetaddraviṇodā iti draviṇaṃ hyebhyo dadāti vājinniti vājī hyeṣa vayaṃ syāma sumatau pṛthivyā agniṃ khananta upasthe asyā iti vayamasmai pṛthivyai sumatau syāmāgnimasyā upasthe khananta ityetat -

6.3.3.6.3.3.14

athainamutkrāntamabhimantrayate / etadvā enaṃ devāḥ procivāṃsaṃ yathā dadivāṃsaṃ vandetaivamupāstuvannupāmahayaṃstathaivainamayametadupastautyupamahayatyudakramīdityuddhyakramīddraviṇodā iti draviṇaṃ hyebhyo dadāti vājyarveti vājī ca hyeṣo'rvā cākaḥ sulokaṃ sukṛtaṃ pṛthivyāmityakaraḥ sulokaṃ sukṛtaṃ pṛthivyāmityetattataḥ khanema supratīkamagnimiti tata enaṃ khanemetyetatsupratīkamiti sarvato vā agniḥ supratīkaḥ svo ruhāṇā adhi nākamuttamamiti svargo vai loko nākaḥ svargaṃ lokaṃ rohanto'dhi nākamuttamamityetattaṃ dakṣiṇopasaṃkramayati yatretarau paśū bhavataste dakṣiṇataḥ prāñcastiṣṭhanti sa ya evāmutra dakṣiṇata sthānasya bandhuḥ so'tra -

6.3.3.6.3.3.15

athopaviśya mṛdamabhijuhoti / etadvai devā abruvaṃścetayadhvamiti citimicchateti vāva tadabruvaṃste cetayamānā etāmāhutimapaśyaṃstāmajuhavustāṃ hutvemāṃllokānukhāmapaśyan -

6.3.3.6.3.3.16

te'bruvan / cetayadhvameveti citimicchateti vāva tadabruvaṃste cetayamānā etāṃ dvitīyāmāhutimapaśyaṃstāmajuhavustāṃ hutvā viśvajyotiṣo'paśyannetā devatā agniṃ vāyumādityametā hyeva devatā viśvaṃ jyotistathaivaitadyajamāna ete āhutī hutvemāṃśca lokānukhāṃ paśyatyetāśca devatā viśvajyotiṣo vyatiṣaktābhyāṃ juhotīmāṃśca tallokānetāśca devatā vyatiṣajati -

6.3.3.6.3.3.17

yadvevaite āhutī juhoti / mṛdaṃ ca tadapaśca prīṇāti te iṣṭvā prītvāthaine sambharati vyatiṣaktābhyāṃ juhoti mṛdaṃ ca tadapaśca vyatiṣajati -

6.3.3.6.3.3.18

ājyena juhoti / vajro vā ājyaṃ vajramevāsmā etadabhigoptāraṃ karotyatho reto vā ājyaṃ reta evaitatsiñcati sruveṇa vṛṣā vai sruvo vṛṣā vai retaḥ siñcati svāhākāreṇa vṛṣā vai svāhākāro vṛṣā vai retaḥ siñcati -

6.3.3.6.3.3.19

ā tvā jigharmi manasā ghṛteneti / ā tvā juhomi manasā ca ghṛtena cetyetatpratikṣiyantaṃ bhuvanāni viśveti pratyaṅhyeṣa sarvāṇi bhuvanāni kṣiyati pṛthuṃ tiraścā vayasā bṛhantamiti pṛthurvā eṣa tiryaṅvayaso bṛhandhūmena vyaciṣṭhamannai rabhasaṃ dṛśānamityavakāśavantamannairannādaṃ dīpyamānamityetat -

6.3.3.6.3.3.20

ā viśvataḥ pratyañcaṃ jigharmīti / ā sarvataḥ pratyañcaṃ juhomītyetadarakṣasā manasā tajjuṣetetyahīḍamānena manasā tajjoṣayetetyetanmaryaśrī spṛhayadvarṇo agniriti maryaśrīrhyeṣa spṛhayadvarṇo'gnirnābhimṛśe tanvā jarbhurāṇa iti na hyeṣo'bhimṛśe tanvā dīpyamāno bhavati -

6.3.3.6.3.3.21

dvābhyāmabhijuhoti / dvipādyajamāno yajamāno'gniryāvānagniryāvatyasya mātrā tāvataivainametatadreto bhūtaṃ siñcatyāgneyībhyāmagnimevaitadreto bhūtaṃ siñcati te yadāgneyyau tenāgniratha yattriṣṭubhau tenendra aindrāgno'gniryāvānagniryāvatyasya mātrā tāvataivainametadreto bhūtaṃ siñcatīndrāgnī vai sarve devāḥ sarvadevatyo'gniryāvānagniryāvatyasya mātrā tāvataivainametadretobhūtaṃ siñcati -

6.3.3.6.3.3.22

aśvasya pade juhoti / agnireṣa yadaśvastatho hāsyaite agnimatyevāhutī hute bhavataḥ -

6.3.3.6.3.3.23

athainaṃ parilikhati / mātrāmevāsmā etatkaroti yathaitāvānasītyevam -

6.3.3.6.3.3.24

yadvevainaṃ parilikhati / etadvai devā abibhayuryadvai na imamiha rakṣāṃsi nāṣṭrā na hanyuriti tasmā etāṃ puraṃ paryaśrayaṃstathaivāsmā ayametāṃ puraṃ pariśrayatyabhryā vajro vā abhrirvajramevāsmā etadabhigoptāraṃ karoti sarvataḥ parilikhati sarvata evāsmā etaṃ vajramabhigoptāraṃ karoti triṣkṛtvaḥ parilikhati trivṛtamevāsmā etaṃ vajramabhigoptāraṃ karoti -

6.3.3.6.3.3.25

pari vājapatiḥ kaviḥ / pari tvāgne puraṃ vayaṃ tvamagne dyubhirityagnimevāsmā etadupastutya varma karoti parivatībhiḥ parīva hi pura āgneyībhiragnipurāmevāsmā etatkaroti sā haiṣāgnipurā dīpyamānā tiṣṭhati tisṛbhistripuramevāsmā etatkaroti
tasmādu haitatpurāṃ paramaṃ rūpaṃ yattripuraṃ sa vai varṣīyasā varṣīyasā cchandasā parāṃ parāṃ lekhāṃ varīyasīṃ karoti tasmātpurāṃ parā parā varīyasī lekhā bhavanti lekhā hi puraḥ -

6.3.3.6.3.3.26

athainamasyāṃ khanati / etadvai devā abibhayuryadvai na imamiha rakṣāṃsi nāṣṭrā na hanyuriti tasmā imāmevātmānamakurvanguptyā ātmā''tmānaṃ gopsyatīti sāsamambilā syāttadasyeyamātmā bhavati yadveva samaṃbilā yonirvā iyaṃ reta idaṃ yadvai retaso yonimatiricyate'muyā tadbhavatyatha yannyūnaṃ vyṛddhaṃ tadetadvai retasaḥ samṛddhaṃ yatsamambilaṃ catuḥsraktireṣa kūpo bhavati catasro vai diśaḥ sarvābhya evainametaddigbhyaḥ khanati -

Original text: śatapathabrāhmaṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0